تحلیل انتقادی دیدگاه برخی خاورشناسان دربارۀ تفاوت چهرۀ ابراهیم و اسماعیل در سور مکی و مدنی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث

2 دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشگاه آزاد( واحد علوم تحقیقات)

چکیده

با توجه به اهمیت حضرت ابراهیم ع به­ عنوان بنیان­گذار سه دین توحیدی، خاورشناسان در آثار مختلف به جنبه­ های گوناگون زندگی این پیامبر پرداخته­ اند. نخستین بار اشپرنگر به تفاوت چهرۀ ابراهیم در سور مکی و مدنی اشاره و رابطۀ ابراهیم با مکه را اسطوره خواند. هرخرونیه با الهام از وی این ایده را بسط داد و با بازسازی داستان ابراهیم در قرآن براساس توالی تاریخی، تحول تصویر ابراهیم در این سوره­ها، به­ویژه تأکید بر «ملۀ ابراهیم»، «رابطۀ ابراهیم با بنای کعبه و مناسک حج»، «پیوند ابراهیم با اسماعیل و ماجرای قربانی» در سوره­های مدنی را ترفندی سیاسی برای جلب نظر اهل مکه و معلول ناامیدی پیامبر از حمایت یهودیان مدینه دانست. در مناقشات جدی ودیرینه تعیین ذبیح با وجود شواهد قرآنی و عهدینی مبنی بر ذبیح بودن اسماعیل، دو نکتۀ مهم برخاسته از تعالیم انبیاء در این داستان مورد توجه است: هدف اصلی در ماجرای قربانی، آزمایش نهایت فرمان­برداری ابراهیم و فرزندش در امتثال اوامر الهی است و دیگری تأثیر این واقعه در ترمیم فرهنگ ناپسند قربانی انسان در ادوار کهن است. در این مقاله ضمن تبیین این نظریه ­ها و اشاره به تأثیرات آن در پژوهش­های بعدی، به نقد آن خواهیم پرداخت

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical Analysis of the Viewpoint of Some Orientalists on the Difference between the figure of Abraham and Ishmael in Meccan and Medinan chapters

نویسندگان [English]

  • sedigheh maleklou 1
  • nosrat nilsaz 2
  • mehrdad abbasi 3
  • khalil parvini 2
2 tarbiat modares university
3 azad university
چکیده [English]

Considering the importance of Prophet Ibrahim as the founder of three monotheistic religions, orientalists in various works have addressed various aspects of the life of this prophet. Sprenger pointed out for the first time to the difference between the figure of Abraham in the Meccan and Medinan chapters, and the relation between Abraham and Mecca is myth. Hurgronje inspired by him, expanded this idea and by reconstructing Abraham's story in the Qur'an based on the historical sequence, the transformation of Abraham's figure into these surahs, In particular, the emphasis on the "mila’t Ibrahim", "Abraham's relationship with the construction of the Ka'bah and the ritual of Hajj," "the connection of Abraham with Ishmael and the victim's story" in medinan chapters, is a political trick to attract the opinion of the Mecca from the disappointment of the Prophet with the support of the Medinan Jews. In serious and ancient controversy over the sacrifice, despite the Qur'anic and biblical evidence that Ishmael was cursed, two important points raised from the teachings of the prophets are noteworthy in this story: The main purpose of the victim's trial is to test the ultimate command of Abraham and his son in the context of the divine command and the other is the effect of this incident in restoring the evil culture of human sacrifice in ancient times. In this paper, we will criticize this theory by explaining these theories and referring to its effects in later studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • orientalists
  • meccan
  • medinan
  • Abraham
  • Ishmael
  • sacrifice
قرآن کریم

کتاب مقدس، 2012، Todays’ Persian version

کتاب مقدس، 1846، لندن، انتشارات ثومس کنستبل

کتاب مقدس، 1958، قاهره، انتشارات مکتبه محمد علی صبیح

کتاب مقدس، 1357، تهران، انتشارات سازمان ترجمه تفسیری کتاب مقدس

کتاب مقدس، 1362، تهران، انتشارات انجمن کتاب مقدس ایران

کتاب مقدس، 1380، تهران، انتشارات اساطیر

کتاب مقدس، 1394، تهران، نشر نی

انجیل برنابا، 1983، کویت، دارالقلم

آیزنبرج، فنسنک، 1966، «مدخل ابراهیم»، دایره المعارف الاسلامیه، نقلها الی اللغه العربیه محمد ثابت الفندی؛ احمد الشنتناوی، ابراهیم زکی خورشید، عبدالحمید یونس، تهران، بوذرجمهری

ابن قیم جوزی، محمدبن­ابی­بکر، 1410، تفسیر القران الکریم، بیروت، دار و مکتبه الهلال

ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، 1419، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیه

ابوزید، نصرحامد، 1392، رهیافت ادبی به قرآن: پیشینه، نتایج و دشواری­ها، ترجمه: مهرداد عباسی، آیینه پژوهش، شماره 142، ص 32-17

اعلم، امیر جلال الدین، 1367، فرهنگ اعلام کتاب مقدس، تهران، مرکز نشر دانشگاهی

بل، ریچارد، 1382، درآمدی بر تاریخ قرآن، ترجمه: بهاءالدین خرمشاهی، قم، مرکز ترجمۀ قرآن

راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1412، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم الدار الشامیة

زمخشری، محمود، 1407، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی

شوکانی، محمدبن­علی، 1414، فتح القدیر، بیروت، دار ابن کثیر

سید قطب، سید بن قطب بن ابراهیم شاذلی، 1412، فی ظلال القرآن، بیروت، دار الشروق

طباطبائی، سید محمد حسین، 1417، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم

طبرسی، فضل بن حسن، 1372، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو

طوسی، محمد بن حسن، بی تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی

عیاشی، محمدبن­مسعود، 1380، کتاب التفسیر، تهران، چاپخانه علمیه

فرای، نورتروپ، 1379، رمز کل: کتاب مقدس و ادبیات، ترجمه: صالح حسینی، تهران، انتشارات نیلوفر

فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، 1420، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی

فراهیدی، خلیل بن احمد، 1410، کتاب العین، قم، انتشارات هجرت

قمی، علی­بن­ابراهیم، 1367، تفسیر قمی، قم، دارالکتاب

کریمی­نیا، مرتضی، 1391، کتاب­شناسی مطالعات قرآنی در زبان­های اروپایی، قم، مؤسسه فرهنگی ترجمان وحی

لویانت، کورت، 1394، «زندگی­های همسان: آزمون­ها و آسیب­های اسحاق و اسماعیل»، خاندان ابراهیم، گزینش و ویرایش: هرشل شنکس، ترجمه: سید روح الله شفیعی،تهران، نشر نی

مددی، رقیه، 1392، بررسی معارضات زبانی اهل کتاب با پیامبر و پاسخ­های قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان، پایان­نامه دورۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس

مصطفوی، حسن، 1360، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب

مکارم شیرازی، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه

نیل­ساز، نصرت، خاورشناسان و ابن عباس، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1393

 

Azami, Muhammad Mustafa, “ The history of the quranic text”, no date, us Islamic academy, england

Bijlefeld,  willem,  1982,  “controversies around the quranic ibrahim narrative and its orientalist interpretations”, the muslim world, vol.lxxii, no.2

Bobzin, Hartmut, 2002, “ Translation of the Quran”, Encyclopedia of the Quran, editor: Jane damen McAuliffe, brill, v.5

calder, norman, 1988, “from midrash to scripture: the sacrifice of abraham in early islamic tradition”, the university of manchester, the department of middle eastern studies, uk

Eisenberg, Isaac, 1913 and 1936, “EI-First edition”, edited by M. Th.Houtsma, T.W.Arnold, R.Basset and R.Hartmann, Brill

Firestone, Reuven, 1992, “abraham: the first Jew or the first muslim? text, tradition, and the interreligious dialogue”, ccar journal, los angeles

Firestone, Reuven, 2003, “on scripture and its exegesis: the abraham-ishmael stories in the torah and the quran”, Reprinted in Norman Hosansky and Mazhar Jalil (eds.), Muslims and Jews, Building a Hopeful Future. Columbus, Ohio: The Islamic Foundation of Central Ohio in association with Congregation Tefereth Israel

Fireston, Reuven, 2001, Abraham, Encyclopedia of the Quran, v.2, Leiden, Brill

Geiger, Abraham, 1898, “Judaism and Islam”, M.D.C.S.P.C.K press, Germany

Leemhuis, F, 2002, Ibrahim sacrifice of his son in the early post-Koranic tradition, in: “The sacrifice of Isaac”, edited by: Ed Noort and Eibert Tigchelaar, Leiden, boston

Motzki, Harald, 2005, “Dating Muslim traditions: a survey”, Leiden, boston

Motzki, Harald, 2001, “The collection of the Quran: A reconsideration of western views in light of recent methodological developments”, Der Islam 78, pp. 1-34

Newman, N.A, 1980, The Early Christian – Muslim Dialogue, A. Collection of Documents from the first Three Islamic centuries (632-900 A.D), U.S.A. Pennsylvania,Interdisciplinary Research Institute

Paret, Rudy, 1986, Ibrahim, “The encyclopedia of Islam”, E.J.Brill, Leiden