تحلیل شناختی استعاره های مفهومی حرکت در قرآن کریم

نوع مقاله: مقالۀ علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه الزهرا

2 استاد یار دانشگاه الزهرا

3 دانشیارزبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

قرآن کریم شامل ظهور گسترده استعاره‌ها می‌باشد که در تعریف استعاره سنتی، جنبه زیبایی شناسی دارند. اما امروزه استعاره به عنوان یکی از الگوهای شناختی زبان می‌تواند عاملی برای مباحث میان‌رشته‌ای گردد و نقش بسزایی در تبیین جهان‌بینی حاکم بر قرآن داشته باشد. قرآن، زندگی انسان را به‌صورت حرکت به سوی خداوند در قالب استعاره بیان می‌کند. بر همین اساس برای درک ارتباط مفاهیم حرکتی در قالب استعاره با مفهوم زندگی، استعاره‌های مفهومی با حوزه مبدأ حرکت در قرآن کریم، با رویکرد شناختی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و مشخص شد که افعال حرکتی چون جاء، اتی، تاب، ارسل، انزل، هدی و ضلل، به عنوان حوزه‌های مبدأ در درک استعاری حوزه‌های مقصد مانند: وحی، نبوت، سعادتمندی، گمراهی، قیامت، عذاب، مرگ، تغییر، پذیرش، اعمال و ... نقش‌آفرینی کرده‌اند. همچنین مشخص شد کاربرد هر یک از افعال حرکتی برای مفاهیم حوزه مقصد، علاوه بر انتقال ویژگی حرکت، ماهیت حرکت را نیز در هر یک از حوزه‌های مقصد تبیین می‌کنند. در نهایت استعاره‌های مفهومی حرکت استخراج شده در این مقاله، تحت پوشش استعاره‌ بنیادی [زندگی سفر است] انسجام می‌یابند و به عنوان جنبه‌هایی از مفهوم زندگی از دیدگاه قرآن کریم در خدمت تحقق بخشیدن به هدف قرب الهی قرار می‌گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Cognitive Analysis of Conceptual Metaphors of Movement in the Holy Qur'an

نویسندگان [English]

  • saeedh shirin hejazi 1
  • parvin baharzadh 2
  • azita afrashi 3
1 Ph.D. student of Alzahra University
2 Assistant Professor at Al-Zahra University
3 Professor of Linguistics at the Institute of Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The Holy Qur'an includes the emergence of vast metaphors that have the aesthetic aspect in defining the traditional metaphor. But today metaphor as one of the cognitive patterns of language can be a factor in interdisciplinary discussions and has a significant role in explaining the worldview of the Quran. The Qur'an expresses man's life as a movement to God in the form of metaphor. Accordingly, in order to understand the relationship between the concepts of movement in the form of metaphor and the concept of life, conceptual metaphors with the field of motion in the Holy Qur'an were examined and analyzed by a cognitive approach and it was found that the movement verbs such as Jaye, Eti, Magnus, Arsal, Anzal , Hoody and Dolel, have played a role as the domains of origin in metaphorical understanding of target areas such as revelation, prophecy, happiness, misleading, resurrection, torment, death, change, acceptance, deed, etc. It was also found that the application of each of the verbs for the concepts of the destination domain, in addition to the transfer of the motion attribute, also explains the nature of the movement in each of the destination domains. Finally, the conceptual metaphors of the extracted movement in this paper are covered by the fundamental metaphor and the aspects of the concept of life from the point of view of the Holy Qur'an serve to fulfill the divine goal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "The Holy Qur'an"
  • "The concept of movement"
  • "The field of origin"
  • "The domain of the destination"
  • "The verb of the movement"
قرآن کریم (1374)، ترجمۀ عبدالمحمد آیتی، تهران: سروش.

قرآن کریم (1390)، ترجمۀ رضا سراج، تهران: سازمان چاپ دانشگاه.

قرآن کریم (1418 ق)، ترجمۀ محمدمهدی فولادوند، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.

قرآن کریم (1384)، ترجمۀ علی گرمارودی، تهران: قدیانی.

قرآن کریم (1381)، ترجمۀ علی مشکینی، تهران: الهادی.

قرآن کریم (1372)، ترجمۀ محمدکاظم معزی، قم: اسوه.

آلوسی، محمود بن عبدالله (1415 ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و سبع المثانی، به تحقیق علی عبدالباری عطیه، بی‌جا.

ابن‌درید، محمد بن حسن (1988 م)، جمهرة اللغة، بیروت: دارالعلم للملایین.

ابن‌عاشور، محمدطاهر (1420 ق)، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.

ابن‌عطیه، عبدالحق ‌بن غالب (1422 ق)، المحرز الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، به تحقیق محمد عبدالسلام عبدالشافی، دارالکتب العلمیة.

ابن‌فارس، احمد (1404 ق)، معجم مقاییس اللغة، به تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: الحوزة العلمیة، مکتب الاعلام الاسلامی.

ابوادیب، کمال (1393)، صور خیال در نظریۀ جرجانی، ترجمۀ فرزان سجودی و فرهاد ساسانی، تهران: علم.

ابوحیان، محمد بن یوسف (1420 ق)، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دار الفکر.

افراشی، آزیتا (1395)، م