ادب در گفتمان قرآن: گفتگوی موسی(ع) و فرعون در سوره اعراف

نوع مقاله: مقالۀ علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان شناسی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحدقم

2 دانشیار وابستة پژوهشکدة مطالعات قرآنی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه قم

چکیده

یکی از ابعاد مهم گفتگوهای قرآنی، رعایت و عدم رعایت قواعد ادب‌ورزی است. پژوهش حاضر می‌خواهد جلوه‌های ادب و بی‌ادبی را در گفتگوهای میان فرعون و موسی(ع)، باتکیه‌بر نظریه ادب براون و لوینسون (1987) و نظریه بی‌ادبی کالپپر (1996) در سوره اعراف بررسی کند. مسئله این تحقیق پاسخ این است که کاربرد راهبردهای ادب و بی‌ادبی در این متن گفتگویی، به چه میزان و در چه جهتی است. هدف بررسی چگونگی عملکرد و تاثیرگذاری راهبردهای ادب و بی‌ادبی در این گفتگوهاست. نتایج عبارتنداز: گفتار مودبانه‌تر موسی(ع) و گفتار بی‌ادبانه فرعون، اختصاص بیشترین میزان راهبردهای ترکیبی در آیه‌ها، کاربرد میزان بالای تمامی راهبردهای ادب توسط موسی(ع) و کاربرد میزان بالای تمامی راهبردهای بی‌ادبی توسط فرعونیان. وجود دو گروه متضاد و مخالف باتوجه‌به صفت‌هایشان نشان از علت کاربرد یک گروه از راهکارهای ادب و گروه دیگر از راهکارهای بی‌ادبی است. یافته‌های پژوهش همچنین نشان‌دهنده اهمیت مطالعه ادب و بی‌ادبی به عنوان پدیده‌ای اجتماعی- کاربردشناسی است که ارتباط‌دهنده بین مذهب و اخلاقیات است. همچنین این پژوهش با کمک نظریه‌های زبان‌شناسی(کاربردشناسی) افقی جدید پیش روی مخاطب می‌گذارد تا درک بهتری از آیه‌های قرآن و تفاسیر آن داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Politeness in the discourse of the Quran: The conversation of Moses(A) and Pharaoh in Surah al-A'raf

نویسندگان [English]

  • Marziyeh Dehghan Niri 1
  • Seyed Ali Asghar Soltani 2
  • Mahdi Moqaddasinia 3
1 PhD student of linguistics, Islamic Azad University, Kermanshah Branch
2 Associate Professor of Quran Studies, Research Institute for Humanities and Cultural Studies
3 Assistant Professor of Arabic Language and Literature, Qom University
چکیده [English]

An important aspect of the Qur'anic dialogue is observing and not-observing rules of politeness in the intended talks. This research seeks to study the effects of politeness and impoliteness in the talks between Pharaoh and Moses(A), relying on Brown and Levinson (1987) and Culpeper (1996). This research is to answer the question how and in what direction the use of politeness and impoliteness strategies is based on the socio-economic, and participatory power. The results show the more polite speech of Moses and the impolite speech of Pharaoh, the greatest combination of strategies in the verses, the use of the high rate of all the strategies of politeness by Moses(A), and the use of the highest rate of all impoliteness strategies by the Pharaoh. The findings of the research also indicate the importance of the study of politeness and impoliteness as a socio-pragmatic phenomenon that links religion and ethics. This study, with the help of new linguistic theories, introduces a new horizontal perspective to the audience in order to better understand the verses of the Quran and its interpretations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Moses(A)
  • discourse analysis
  • Pragmatics
  • politeness
  • impoliteness
قرآن کریم، جستجوی قرآن: پارس قرآن، پنج ترجمه مختلف قرآن. http://parsquran.com

کتاب پیدایش، ترجمه گروسی، فاضل خان.

برومند، سید مهدی. (1383). گفتگوهای قرآنی. چاپ دوم. تهران: دستان.

جزایری، نعمت­الله بن عبدالله. (1375). قصص الانبیاء، یا، سرگذشت پیامبران از آدم تا خاتم انبیاء (صلوات الله علیهم اجمعین). ترجمه یوسف عزیزی، چاپ هشتم 1381، تهران: هاد.

جعفریان، رسول. (1393). کتاب مبین در ترجمه و تفسیر قرآن کریم. چاپ اول. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه­ای حوزه علمیه اصفهان.

حسینی، سید محمد. (1388). «ادب و قدرت: نشانگرهای زبانی مخالفت در جلسات دفاع از پایان­نامه». مجله پژوهش­های زبان­شناسی، (سال اول، شماره اول) 1: 100-79.

خلیلیان، سید خلیل. (1381). پژوهش موضوعی در قرآن مجید. چاپ اول. تهران: فرجام.

راشدی، لطیف. (1387). قصه­های قرآن. چاپ: هفتم-1394، تهران: پیام عدالت.

فخر روحانی، محمدرضا. (1382). «بررسی زبان­شناختی نام­ها و القاب پیامبر (ص) در قرآن کریم». پژوهش­نامه قرآن و حدیث. 2: 76-71.

فضل­الله، محمدحسین. (1389). گفت و گو و تفاهم در قرآن کریم: روشها، الگوها و دستاوردهای گفت و گو. چاپ: دوم، تهران: هرمس.

کیخانی، مریم. (1390). بررسی رابطه‌ی تعداد و نوع راهبردهای بی‌ادبی به کار برده شده توسط دانشجویان سیستانی با قدرت و جنسیت مخاطب. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستان و بلوچستان.

قائمی، ژیلا و غضنفری، محمد. (1393). «عناوین و القاب احترام آمیز و عبارت­های دعایی بر مبنای نظریه ادب در اسرار التوحید». کنگره بزرگداشت عارف نامی ابوسعید ابولخیر، دانشگاه تربت حیدریه. ص 15-1.

مقدسی­نیا، مهدی و سلطانی، سید علی اصغر. (1392). «کاربردشناسی زبان و سازوکارهای ادب ورزی در برخی از ادعیة شیعه»، دوماهنامه جستارهای زبانی، 5: 228-207.

یول، جرج. (1389). کاربردشناسی زبان. ترجمه محمود عموزاده مهدی­رجه و منوچهر توانگر. تهران: سمت.

 

Al-Khatib, M. (2012). "Politeness in the Holy Quran: A sociolinguistic and pragmatic perspective". Intercultural Pragmatics. Vol. 9 (4). Pp. 479-509.

AsrarNooraldeen, Hasan. (2016). Politeness in Dialogues between Allah and his Prophets in the Holy Quran. Sudan University of Science and Graduate Studies, College of Languages, English Language Department.

Behnam, B. and M. Niroomand (2011). "An Investigation of Iranian EFL learners' use of politeness Strategies and Power Relations in Disagreement across Different Proficiency Levels". English Language Teaching, Vol. 4, No. 4, 204-220.

Bousfield, D. (2008). Impoliteness in Interaction. Amsterdam / Philadelphia: John Benjamin Publishing Company.

Brown, P. & Levinson S.C. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press.

Culpeper, J; D. Bousfield & A. Wichman. (2003). "Impoliteness Revisited: With Special Reference to Dynamic and Prosodic Aspects". Journal of Pragmatics, 35. Pp 1545-79.

Culpper, J. (1996). "Towards an Anatomy of Impoliteness". Journal of Pragmatics, 25, 349-367. doi: 10.1016/0378-2166(95)00014-3.

Culpper, J. (2002). Impoliteness in Dramatic Dialogue. Expoloring the language of Drama; from text to context. Edited by Jonathan Culpeper, Mich Short and Peter Verdonok. 83-96. London and New York: Routlege.

Culpper, J. (2005). "Impoliteness and the Weakesat Link". Journal of Politeness Research, 1 (1), 35-72. Doi:10.1515/jplr.2005.1.1.35.

Leech, G. (1983). Principles of pragmatics. London and New York: Longman.

Murni, S. M. and Solin, M. (2012). "Linguistic Impoliteness: A Small Corpus Analysis on the Use of Impolite Language by Children". Aceh international Journal of Social Science, 1(1), 11-15.

Raghda Sabri Rabee, Fawwaz Al-Abed Al-Haq. (2017). "The Speech Act of Greetings in Selected Verses of the Glorious Qur'an: A Socio-Pragmatic Study".US-China Foreign Language, February, Vol. 15, No. 2, 91-110. doi. 10.17265/1539-8080/2017.02.004.

Sadegi, S. (2012). "Application of Critical Classroom Discourse Analysis in Analyzing Classroom Interaction". English Language Teaching, Vol. 5, No. 1, 166-173.

Sifianou, M. (2012). "Disagreements, face and politeness". Journal of Pragmatics 44, pp. 1554-1564.

Warren-Rothlin, A. (2007). "Politeness strategies in Biblical Hebrew and West African languages". Journal of Translation. 3 (1). Pp. 55-71