بررسی استعاره‌ی جهتی واژه‌ی حیوة در قرآن، بر اساس نظریه‌ی استعاره‌ی مفهومی

نوع مقاله: مقالۀ علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم

2 استادیار ادبیات دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

3 دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

نظر به اینکه بسیاری از پیامهای قرآنی به‌صورت تلویحی بیان‌شده‌اند، در این پژوهش، تلاش‌شده تا بر‌اساس نظریه‌ی استعاره‌ی مفهومی، استعاره‌ی جهتی واژه‌ی «حیوة» در قرآن بررسی‌شود. برای این کار، ترجمه‌ی مکارم و تفاسیر المیزان و نمونه برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده‌شد و سپس این داده‌ها موردتحلیل قرارگرفتند. باتوجّه‌به واژه‌ی حیوة، نگارندگان به استعاره‌های جهتی بالا، پایین و نزدیک دست‌یافتند، اما استعاره‌ی جهتی دور درخصوص واژه‌ی حیوة به‌کارنرفته‌است. مفاهیمی ازقبیل خیر، برکت و نعمت و یا مفاهیمی که منسوب به خداوند هستند، استعاره‌ی جهتی بالا، و مفاهیمی مانند ضعف، خواری، عذاب و رسوایی ، استعاره‌ی جهتی پایین را نشان‌می‌دهند. استعاره‌ی جهتی نزدیک، با همنشینی اسم‌اشاره‌ی «هذه» با واژه‌ی حیوة نشان‌داده‌شده-است و در چند آیه دیده‌می‌شود که پستی و حقارت زندگی دنیا، تأکید بر آن، و یا تأثیر و نتیجه‌ی اعمال ما در این دنیا را نشان-می‌دهد. پژوهش حاضر، کارآمدی نظریه‌ی نوین استعاره در تحلیل زبان قرآن را نشان‌می‌دهد که این خود، به درک، ترجمه و تفسیر بهتر مفاهیم قرآنی منجرمی‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of Orientational Metaphor of Hayat Used in Quran Based on Conceptual Metaphor Theory

نویسندگان [English]

  • Hossein Zokai 1
  • Morad Bagherzadeh kosmani 2
  • Leila Ardebili 3
1 Phd Student of Linguistics, Islamic Azad University, Branch of Qom
2 Assistant Professor of Literature, Islamic Azad University, Chalous Branch
3 Ph.D. in Public Linguistics, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Regarding the fact that quite a few quranic messages have‌ been expressed implicitly, present study is an attempt to investigate the orientational metaphor denoted by the term Hayat in Quran based on the conceptual metaphor theory. In doing so, translated version of Makarem, Almizan and Nemuneh interpretations of Quran were used for gathering the data. The data were then analyzed. Regarding the orientational metaphors of the term Hayat, those of up, down and near were obtained but the orientational metaphor of far has not been used. The orientational metaphor of up demonstrated the concepts such as: good and blessing, and these attributed to God, where as the orientational metaphors of down demonstrated the concepts such as: weakness, abjectness, torment and disgrace. The orientational metaphor of near has been expressed with demonstrative noun Hazehi that collocated with Hayat: It is observed in some verses that demonstrate the meanness of this world, the insistency on this and the effects and outcome of our actions in this world. This study shows the efficiency of modern theory of metaphor in analyzing the language of Quran that leads to a better understanding, translation and interpretation of quranic concepts

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • conceptual metaphor
  • orientational metaphor
  • up and down metaphor
  • near
  • Hayat
- قرآن کریم

- نرم­افزار قرآنی حبل­المتین، ویرایش 7.0، مؤسّسه موج همراه نور، 1398.

- امینی، حیدرعلی؛ کامیابی گل، عطیه؛ نوروزی، علی (1394). « بررسی استعاره مفهومی هستی شناختی در سوره واقعه»، مجموعه مقالات دومین همایش ملی قرآن کریم و زبان و ادب عربی (ج ا)، کد مقاله: 525- الف.

- حجازی، بهجت السادات. «استعاره مفهومی آیه نور در قرآن»، فنون ادبی، پاییز 1395، دوره 8، شماره 3 (پیاپی 16)، صص 102-85.

- حسینی، سید مطهره؛ قائمی نیا، علیرضا. «استعاره مفهومی رحمت الهی در قرآن کریم»، ذهن، بهار 1396، دوره 18، شماره 69، صص 52-27.

- جُر، خلیل(1393). فرهنگ لاروس (عربی-فارسی)، ترجمه سید­حمید طبیبیان، تهران: موسسه انتشارات امیر­کبیر.

- جرجانی، عبدالقاهر(1368). دلائل الاعجاز فی القرآن، ترجمه سیدمحمد رادمنش، مشهد: موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.

- راسخ مهند، محمد (1396). درآمدی بر زبان شناسی شناختی (ویراست دوم)، تهران: انتشارات سمت.

- روشن، بلقیس؛ اردبیلی، لیلا (1395). مقدمه ای بر معناشناسی شناختی، تهران: نشر علم.

- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1378). صور خیال، تهران: چاپ نیل.

- صباحی گراغانی، حمید؛ حدیریان شهری، احمدرضا؛ محمدحسین زاده، عبدالرضا. «بررسی استعاره مفهومی درسوره بقره (رویکرد زبان­شناسی شناختی)»، نشریه ادب و زبان، بهار و تابستان 1395، دوره 19، شماره 39، صص 108-85.

- صفوی، کورش (1379). درآمدی بر معنی­شناسی، تهران: انتشارات سوره مهر(حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی).

- طباطبایی، سید­محمد­حسین (1366). تفسیر المیزان، ترجمه سید­محمد­باقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

- عندلیبی، عادل؛ عبد. «استعاره کانونی در انسان­شناسی قرآن»، پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت )، بهار و تابستان 1385، دوره 4، شماره 1، صص 144-129.

- قائمی نیا، علیرضا. «نقش استعاره های مفهومی در تفکر دینی»، قبسات، زمستان 1388، دوره 14، شماره 54، صص 168-159.

- قائمی نیا، علیرضا (1390). معناشناسی شناختی قرآن، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

- قرشی، سید علی اکبر(1375). قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

- کرد­زعفرانلو کامبوزیا، عالیه؛ حاجیان، خدیجه. «استعاره های جهتی قرآن با رویکرد شناختی»، نقد ادبی، بهار 1389، دوره 3، شماره 9، صص 139-115.

- گیررتس، دیرک (1393). نظریه های معنی­شناسی واژگانی، ترجمه کورش صفوی، تهران: نشر علمی.

- لیکاف، جرج؛ جانسون، مارک (1395). استعاره هایی که با آنها زندگی می­کنیم، ترجمه هاجر آقاابراهیمی، تهران: نشر علم.

- مکارم شیرازی، ناصر (1375). تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

- هوشنگی، حسین؛ سیفی پرگو، محمود. «استعاره های مفهومی در قرآن از منظر زبان­شناسی شناختی»، پژوهشنامه علوم ومعارف قرآن کریم، سال اول، تابستان 1388، شماره 3، صص 34-9.

- یگانه، فاطمه، افراشی، آزیتا. «استعاره­های جهتی در قرآن با رویکرد شناختی»، جستارهای زبانی، آذر و دی 1395، دوره 7، شماره 5 (پیاپی 33 )، صص 216-193.

- Eweida, Sara. “The Realization of Time Metaphors and the Cultural Implications”; An Analysis of the Quran and English Quranic Translations, Special Project PK, 2006, Stockholm University: Department of English.

- Geeraerts, Dirk (2010). Theories of  Lexical Semantic. Oxford: Oxford University Press.

-Jakel, Olaf. “Hypothesis Revisited: The Cognitive Theory of Metaphor Applied to Religious Texts”. metaphoric.de , 2002.

- Kovecses, Z. (2010). Metaphor: A Practical Introduction, New York: Oxford University Press.

- Lakoff, George & Johnson, Mark (1980). Metaphors We Live by, Chicago: Chicago University Press.

- Lakoff, G.; Johnson, M. &Turner, M. (1989). More Than Good Reason: A Field Guide to Poetic Metaphor, Chicago: University of Chicago Press.

- Lakoff, George and Johnson, Mark (1999). Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and Its Challenge to Western Thought, New York: Basic Books.

 

- Ortony, Andrew (1979). Metaphor and Thought, Cambridge: Cambridge University Press.