0 درآمدی بر کاربست نظریة دریافت در تحلیل تاریخ تفسیر شیعه مطالعة موردی: تفاسیر شیعی قرن چهاردهم هجری در ایران An Introduction to Application of Reception theory for analyzing the history of Interpretations of the Qur'an A case study on Iranian Interpretations of the Qur'an in 14th https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2796.html 0 نظریة دریافت تازه‌ترین تحول در دانش تفسیر است که در آن بر نقش خواننده در فهم و دریافت او از متون تأکید می‌شود. این نظریه به‌نوعی با تاریخ دریافت پیوند دارد و پیروان آن درصددند نشان دهند که چگونه فهم و تفسیر متون و به‌طور خاص متون مقدس طی زمان در فرهنگ‌ها و جمعیت‌های گوناگون تغییر کرده است. درواقع نظریة دریافت بر آن است که خوانندگان و مفسران در خلأ با متن برخورد نمی‌کنند، بلکه همگی جایگاهی اجتماعی و تاریخی دارند و این واقعیت در چگونگی تفسیر آن‌ها از متون تأثیر می‌گذارد؛ اگرچه متن قرآن کریم در خلال قرون، پس از نزول تا امروزه، نزد همة مسلمانان ثابت بوده و تغییری نکرده، تفسیر و تبیین آن تاریخ پرفرازونشیبی را سپری کرده است. نظریة دریافت محمل مناسبی برای بررسی‌های تاریخی در زمینة تفاسیر قرآنی است. در این جستار به‌طور خاص تفاسیر دانشمندان شیعی ایرانی از قرآن کریم در قرن چهاردهم بررسی شده است که جایگاه تاریخی، سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی مفسران به میزان زیادی فهم و خوانش آنان از متن مقدس را تحت تأثیر قرار داده است. غالب مفسران در بازة خاص تاریخی قرن چهاردهم و درپی حرکت احیای دینی سیدجمال‌الدین اسدآبادی رویکرد عصری ـ اجتماعی در تفسیر را برگزیده‌اند. در این رویکرد، دانش‌های نوین بشری برای تفسیر قرآن به‌کار می‌روند و به گونة بی‌سابقه‌ای آیات و اشارات قرآنی برای پاسخ‌گویی به مشکلات و مسائل اجتماعی ازجمله استعمار، استبداد، حقوق زنان، مالکیت اشتراکی، و مشروعیت نهادهای مدنی استفاده می‌شوند. 1 Reception theory is recent development in the science of interpretation which emphasizes the role of reader in reception and interpretation of a text. Reception history is the study of how Quranic texts have changed over time in different cultures and communities, through translation, or reading. In other words, reception history explores all the different ways that people have received, appropriated, and used biblical texts throughout history. According to this theory, historical , social and political conditions of the reader and author are very important and impacted on the reception and understanding of the text. .indeed this theory tries to show the effect of social and cultural condition of readers on the issue of reception. The text of Quran didn’t change through ages but its interpretations and exegesis has changed through ages and there is many different commentary of Quran in different centuries and period of time. This article tries to analyze the history of Iranian Interpretations of the Quran in 14th by the application of reception history. Most iranian commentators of this period and after Sayyed Jamaleddin al-Afghani’s movement choose social approach in their studies. with social approach modern sciences are applied for interpretation of Quran and Unprecedentedly the verses of quran are used for solving social and political problems such as: colonialism , dictatorship , tyranny, women ‘s right ,the issue of ownership and Parliamentary. 1 23 فروغ پارسا phorough parsa دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Iran phorough.parsa@gmail.com History of Iran 14th interpretation of Quran Iranian commentator social approach. Sayyed Jamaleddin al-Afghani آبراهامیان، یرواند (1380). ایران بین دو انقلاب، تهران: نشر نی.##آجودانی، ماشاءالله (1384). مشروطة ایرانی، تهران: اختران.##آقابزرگ تهرانی، م‍ح‍م‍دم‍ح‍س‍ن (1362).‌ شرح زندگانی میرزای شیرازی، ترجمة حمید تیموری، تهران: میقات.##اسدآبادی، سیدجمال‌الدین (1312). مقالات جمالیه، جمع‌آوری میرزا صفات‌الله خان اسدآبادی، به‌کوشش ابوالحسن جمالی، تهران: اسلامی.##ایازی، محمدعلی (1373). المفسرون حیاتهم و منهجهم، تهران: وزارت ارشاد اسلامی.##ایگلتون، تری (1368). پیش‌درآمدی بر نظریة ادبی، ترجمة عباس مخبر، تهران: مرکز.##احمدی، بابک (۱۳۷۲). «خرد هرمنوتیک»، کلک، ش ۳۹، خرداد.##احمدی، بابک (۱۳۹۰). ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز.##بازرگان، مهدی (بی‌تا). توحید، طبیعت، تکامل، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##بازرگان، مهدی (1343). باد و باران در قرآن، تهران:‌ شرکت سهامی انتشار.##برکت، بهزاد (1393). «کنش خواندن و انسان‌شناسی ادبیات: تصویری از اندیشة ولفگانگ آیزر»، جستارهای ادبی، ش 184، بهار.##بوخنسکی، ژوزف ماری (1383). فلسفة معاصر اروپایی، ترجمة شرف‌الدین خراسانی، تهران: علمی ‌و فرهنگی.##بهار، محمدتقی (1363). تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، تهران: امیرکبیر.##پاکتچی، احمد (1389). تاریخ تفسیر، تهران:‌ دانشگاه امام صادق.##پیرنیا، حسن و عباس اقبال آشتیانی (1390). تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه، تهران: معیار علم.##ترابی فارسانی، سهیلا (1384). تجار، مشروطیت و دولت مدرن، تهران: تاریخ ایران.##جعفریان، رسول (1381). جریان‌ها و سازمان‌های سیاسی مذهبی ایران، از روی‌کارآمدن محمدرضا شاه تا پیروزی انقلاب اسلامی، سال‌های 1320 تا 1357، تهران: مؤسسة فرهنگی دانش و اندیشة معاصر.##حائری، عبدالهادی (1381). تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم در عراق، تهران: امیرکبیر.##حسینی، سیدجمال‌الدین (1355). عروﮤ‌الوثقی، ترجمة عبدالله سمندر، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##خرم‌شاهی، بهاء‌الدین (1372). قرآن‌پژوهی، هفتاد بحث و تحقیق قرآنی، تهران: مرکز نشر فرهنگی مشرق.##خسروشاهی،‌ هادی (1350). العروه الوثقی و الثوره التحریریه الکبری، بی‌جا.##خوش‌منش، ابوالفضل (1392). سیدمحمود طالقانی، زندگی و شیوة قرآنی، تهران: سروش.##دورسون، داوود (1381). دین و سیاست در دولت عثمانی، ترجمة داوود رضایی و منصوره حسینی، تهران: کتاب‌خانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##ذاکرحسین، عبدالرحیم (1369). مطبوعات سیاسی ایران در عصر مشروطیت، تهران: دانشگاه تهران.##رینگر، مونیکا ام. (۱۳۸۱). آموزش، دین و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار، ترجمة مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.##زرگری‌نژاد، ‌غلام‌حسین (۱۳۷۷). رسائل مشروطیت، هجده رساله و لایحه دربارة مشروطیت، تهران: کویر‌.##زنجانی، محمد‌رضا (1333). تحریم تنباکو، تهران: حسین مصدقی‌.##سیوطى، جلال‌الدین (1404 ق). الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: کتاب‌خانة آیت‌الله مرعشی.##شمیم، علی‌اصغر (1379). ایران در دورة سلطنت قاجار، تهران: زریاب.##طالقانی، سیدمحمود (1344). اسلام و مالکیت، تهران: شرکت سهامی انتشار.##طالقانی، سیدمحمود (1362). پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار.##طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417 ق). المیزان فى تفسیر القرآن‏، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.‏##طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن‏، تحقیق و مقدمة محمدجواد بلاغى، تهران: ناصر خسرو‏.##عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم (1377). طبقات مفسرین شیعه، قم: نوید اسلام.##عنایت، حمید (1361). اندیشة سیاسی در کشورهای اسلامی، تهران: امیرکبیر.##فروغی، محمدعلی (1343). سیر حکمت در اروپا، تهران: کتاب‌فروشی زوار.##فولادوند، محمدمهدی (1415 ق). ترجمة قرآن، تهران: دار القرآن.##فیض کاشانی، ملامحسن (1415 ق). تفسیر الصافی، تحقیق حسین اعلمی، تهران: الصدر.##قنبری، آیت (1377). «یادداشتی دربارة هرمنوتیک و انواع آن»، فصل‌نامة علوم سیاسی، ش 2.##کار، ای. اچ. (۱۳۵۱). تاریخ چیست؟، ترجمة حسن کامشاد، تهران: خوارزمی.##کاویانپور، احمد (1378). ترجمة قرآن کریم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات اقبال.##کسروی، احمد (1330). تاریخ مشروطة ایران، تهران: امیرکبیر.##گروه مترجمان (1356). ترجمة تفسیر طبرى‏، تهران: توس.‏##گروه مترجمان (1360). ترجمة مجمع‌البیان شیخ طبرسی، ‏تحقیق: رضا ستوده، تهران: فراهانى.‏##گیلیس، دانالد (1381). فلسفة علم در قرن بیستم، ترجمة حسن میانداری، تهران: سمت.##مجتهد شبستری، محمد (1375). هرمنوتیک، کتاب و سنت، تهران: طرح نو.##مجتهدی، مهدی (۱377). رجال آذربایجان در عصر مشروطه، به‌کوشش غلام‌رضا طباطبایی مجد، تهران: زرین.##مدرسی‌ چهاردهی، مرتضی (بی‌تا). زن‍دگ‍انی‌ و فلسفة اج‍تماعی‌ و س‍ی‍اس‍ی‌ سیدجمال‌الدین‌ افغانی، تهران: شرکت اقبال و شرکاء‏.##مدنی، سیدجلال‌الدین (1361). تاریخ سیاسی معاصر ایران، تهران: دفتر انتشارات اسلامی.##مشکینی، علی (بی‌تا). تکامل در قرآن، ترجمة ق. حسین‌نژاد، تهران:‌ دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##مکارم شیرازی، ناصر (1373). ترجمة قرآن، قم: دارالقرآن الکریم.##ملایی توانی، علیرضا (1390). درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ، تهران: نشر نی.##موسوى همدانى، سیدمحمدباقر (1374). ترجمة تفسیرالمیزان‏، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.‏##مولانا، حمید (1370). سیر مطبوعات در ایران، تهران:‌ دانشگاه تهران.##مهدی‌زاده، سیدمحمد (1393). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: همشهری.##میبدی، رشیدالدین (1371). کشف‌الأسرار و عدة‌الأبرار، تهران: امیرکبیر.##میرابوالقاسمی، محمدحسین (1382). طالقانی فریادی در سکوت: سیری کوتاه در زندگی و اندیشه‌های آیت‌الله طالقانی، ج 1، تهران: انتشار.##نجفی خمینی، محمدجواد (1398 ق). تفسیر آسان، تهران: اسلامیه.##واعظی، احمد (1393). درآمدی بر هرمنوتیک، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.##واعظی، احمد (1392). نظریة تفسیر و مسائل آن، قم:‌ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##والش، ویلیام هنری (۱۳۶۳). مقدمه‌ای بر فلسفة تاریخ، ترجمة ضیاءالدین علایی طباطبایی، تهران: امیرکبیر.##هاشمیان، احمد (۱۳۷۹). تحولات فرهنگی ایران در دورة قاجاریه و مدرسة دارالفنون، تهران: مؤسسة جفرافیایی و کارتوگرافی سحاب.##هولت، پی. ام. و آن لمپتون (1382). تاریخ اسلام، پژوهش دانشگاه کمبریج، تهران: امیرکبیر.##

0 تأملی بر الگوهای تأثیرگذار زبان‌‌شناسی شناختی در مطالعات میان‌‌رشته‌‌ای با تأکید بر واژۀ قرآنی «شاکله» Reflections on the Reflective Patterns of Cognitive Linguistics in Interdisciplinary Studies; With the Emphasis on the Quranic word of “Shakilah” https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2797.html 0 زبان‌‌شناسی شناختی یکی از علوم نوپدید میان‌‌رشته‌‌ای است که به اصول ساختاری زبان از منظر شناخت انسانی می‌‌نگرد. آگاهی بر الگوهای شناختی زبان می‌‌تواند فرایند تحقق گفت‌وگوی میان‌‌رشته‌‌ای را تسهیل کند. سه الگوی تأثیرگذار در این علم عبارت‌اند از: «نگرش دائرة‌المعارفی به معرفت»، «طرح‌واره‌‌های تصویری»، و «استعاره». در این میان، استعاره اهمیت ویژه‌‌تری دارد و به‌منزلة محوری که دو الگوی دیگر پیرامون آن قرار دارند در نظر گرفته شده است. استعاره به هم‌راه دو الگوی دیگر می‌‌‌‌تواند به‌منزلة باب ورود به مباحث میان‌‌رشته‌‌ای در نظر گرفته شود. کلام به‌وسیلۀ آن‌ها ظرفیت ویژه‌‌ای برای طرح مباحث میان‌‌رشته‌‌ای به‌دست می‌‌آورد. از این منظر، بررسی تفاسیر مختلف از واژۀ قرآنی «شاکله» حاکی است که ظرفیت میان‌‌رشته‌ای بالای این واژه به‌دلیل وجود الگوهای شناختیِ پیش‌‌گفته در آن است. تفسیر این واژه به «طریقت»، «توان و طاقت»، «طبیعت»، و «حال و ملکه» امکان پژوهش در رشته‌‌هایی از جمله جامعه‌‌شناسی، روان‌‌شناسی، و فلسفه را پدید آورده است. 1 Cognitive Linguistics is one the emerging interdisciplinary sciences that look at Structural principles of language from the perspective of human cognition. Awareness of these patterns could Catalyze the process of Interdisciplinary Dialogue. There are three patterns here: Encyclopedic Approach, Image Schemas, and Metaphor. Metaphor in this case is of great importance. Metaphor and two others could be considered as an entrance of interdisciplinary studies. From this perspective we could survey the quranic exegesis around world “shakilah” and show that all the interdisciplinary issues comes from these cognitive patterns. 25 52 قاسم درزی ghasem darzi استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهید بهشتی Iran gh_darzi@sbu.ac.ir احد فرامرز قراملکی Ahad Faramarz GHaramaleki استاد گروه فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران. تهران. ایران. Iran ghmaleki@ut.ac.ir مهین ناز میردهقان mahin naaz Mirdehghan دانشیار زبان شناسی دانشگاه شهید بهشتی Iran m_mirdehghan@sbu.ac.ir cognitive Linguistics-interdisciplinary studies-shakilah word-Image Schemas-Encyclopedic Approach-Metaphor قرآن کریم.##ابن‌عربى، محی‌‌الدین (1422 ق). تفسیر ابن‌عربى، بیروت: داراحیاءالتراث العربى.##ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414 ق). لسان العرب، بیروت: دار صادر.##ابو علی سینا، شیخ الرئیس (1418 ق). الاهیات من کتاب الشفا، تحقیق: حسن‌زاده آملی، حوزة علمیة قم، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.##ایزوتسو، توشیهیکو (1361). خدا و انسان در قرآن، ترجمۀ احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار.##ایزوتسو، توشیهیکو (1360). ساختمان معنایی مفاهیم اخلاقی ـ دینی در قرآن، ترجمة فریدون بدره‌‌ای، تهران: قلم.##آندلسی، ابن‌عطیه (1422 ق). المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: دارالکتب العلمیه.##بحرینی، سیدهاشم (1416 ق). البرهان فی تفسیر القرآن، تهران: بنیاد بعثت.##بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418 ق). انوار التنزیل و اسرار التاویل، بیروت: داراحیاء التراث العربی.##ثعالبى عبدالرحمن (1418 ق). جواهرالحسان فى تفسیر القرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربى.##ثعلبى نیشابورى، ابواسحاق (1422 ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت: داراحیاء التراث.##جرجانى، ابوالمحاسن (1377 ش). جلاءالأذهان و جلاء الأحزان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##حسینى همدانى، سیدمحمدحسین (1404 ق). انوار درخشان، تهران: کتاب‌فروشی لطفی.##دباغ، حسین (1393). مجاز در حقیقت؛ ورود استعاره‌‌ها در علم، تهران: هرمس.##درزی، قاسم (1393). «روش‌‌شناسی مطالعات بین‌‌رشته‌‌ای در علوم انسانی و مطالعات قرآنی»، رسالة دکتری، دانشکدة الهیات، دانشگاه تهران.##درزی، قاسم و احمد پاکتچی (1393). «نقش ترجمة فرهنگی در مطالعات میان‌رشته‌ای با تأکید بر نشانه‌شناسی فرهنگی»، فصل‌نامة مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، س 6، ش 4 (پیاپی‌ 24).##الرازی، محمد بن عمر (بی‌تا). المباحث المشرقیه فی علم الهیات و الطبیعیات، قم: مکتبه بیدار.##رازى، ابوالفتوح حسین بن على (1408 ق). روض الجنان و روح الجنان فى تفسیر القرآن، مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى.##الرازى، فخرالدین (1420 ق). مفاتیح الغیب، بیروت: داراحیاء التراث العربى.##زمخشرى، محمود (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی.##سلمى، محمد بن حسین (1369). حقائق التفسیر، تهران: مرکز نشر دانشگاهى.##سمرقندى، نصر بن محمد (بی‌تا). بحرالعلوم، بی‌‌جا.##سیدرضى، ابوالحسن (بی‌‌تا). تلخیص البیان عن مجازات القرآن، بی‌‌جا.##شوکانى، محمد (1414 ق). فتح القدیر، بیروت: دار ابن‌کثیر؛ دارالکلم الطیب.##صدرالمتألهین (1380). اسفار، ج 3، ترجمة محمد خواجوی، تهران: مولی.##طباطبایى، سیدمحمدحسین (1417 ق). المیزان فى تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.##طبرسى، فضل بن حسن (1377). تفسیر جوامع الجامع، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزة علمیة قم.##طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران: ناصرخسرو.##طبری، ابوجعفر (1412 ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفه.##طوسى، محمد (بی‌‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##فراء، ابوزکریا (بى‌تا). معانى القرآن، مصر: دارالمصریه للتألیف و الترجمه.##قاسمى، محمد جمال‌الدین (1418 ق). محاسن التاویل، بیروت: دارالکتب العلمیه.##قائمی‌‌نیا، علیرضا (1389). بیولوژی نص، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##قائمی‌‌نیا، علیرضا (1390). معنا‌‌شناسی شناختی قرآن، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##قشیرى، عبدالکریم بن هوازن (بی‌تا). لطایف الاشارات، مصر: الهیئة المصریة العامه للکتاب.##کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه.##کاشانى، ملافتح‌الله (1336). تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، تهران: کتاب‌فروشى محمدحسن علم.##کاشفى سبزوارى (1369). مواهب علیه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات اقبال.##گنابادى سلطان محمد (1408 ق). تفسیر بیان السعادة فى مقامات العبادة، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.##مجلسی، محمدباقر (بی‌‌تا). عین الحیات، مشهد: آستان قدس رضوی.##مقاتل بن سلیمان (1423 ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت: دار إحیاء التراث.##Achinstein, P. (1968). Concepts of Science. Baltimore, Maryland: John Hopkins Press.##Black, M. ([1977] 1993). “More about Metaphor”, in A. Ortony (cd.), Metaphor anlld Thought, Cambridge: Cambridge University Press.##Bromme, R. (2000). “Beyond one's own perspective: The psychology of cognitive interdisciplinarity”, in P. Weingart and N. Stehr (eds.), Practising Interdisciplinarity, Toronto: Toronto University Press.##Clausner, Timothy C. and Croft, William (1999). “Domains and image schemas”, in Cognitive Linguistics 10-1.##Evans, V., Bergen, B. and Joerg Zinken (2007). “The Cognitive linguistics enterprise: an overview”, in: Evans, V., Bergen, B. and Zinken, Joerg (eds.), The cognitive linguistics reader: Advances in cognitive linguistics, Equinox Publishing Ltd, London.##Fauconnier, G. and M. Turner (2002). The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities, New York: Basic Books.##Gentner, Dedre (1982). “Are scientific analogies metaphors”, in Davi S. Mial (ed.), Metaphor: problems and perspectives, Harvester Press Ltd.##Gilles Fauconnier (2006). “Cognitive Linguistics”, Encyclopedia of Cognitive Science, Published Online: 15 JAN.##Lakoff, George and Mark Johnson (1980). Metaphors We Live by, Chicago: University of Chicago Press.##Lakoff, George (1993). The Contemporary Theory of Metaphor, Cambridge University.##Lakoff, George (1987). Women, Fire and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind.Chicago: University of Chicago Press.##Langacker, R. (1987). Foundations of Cognitive Grammar, Vol. I, Stanford: Stanford University Press.##Langacker, Ronald W, T. The Conceptual Basis Of Grammatical Structure, University Of California, San Diego: http://lrc.cornell.edu/events/past/Georgetown/langacker.pdf##Machamer, Peter and Silberstein, Michael (2002). The Blackwell Guide to the Philosophy of Science, Chapter 6. Models, Metaphors and Analogie.##Mandler, J. (1992). “How to build a baby II”, Conceptual primitives, Psychological, Review, 99.##Martin, J. and R. Harre, (1982). “Metaphor in Science”, in D. S. MiaU (cd.), Metaphor, Sussex: The Harvcster Press.##Mitcham, Carl and Anne Balsamo (2010). Ethics, The Oxford Handbook of Interdisciplinarity, edited by Julie Thompson Klein, and Carl Mitcham.##Nikitina, Svetlana (2005). “Pathways of Interdisciplinary Cognition Cognition and Instruction”, Cognition and Instruction, Vol. 23, No. 3.##

0 تأملی بر فلسفة نظری تاریخ از منظر قرآن Reflection on the Theoretical Philosophy of History from the Perspective of the Quran https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2798.html 0 پژوهش‌گران فلسفة نظری تاریخ، که سرچشمة تفکر آنان وحی نیست، اراده و اختیار انسان را یگانه عامل پدیده‌های تاریخی می‌دانند و عوامل ماوراءالطبیعی را در تاریخ بی‌اثر می‌پندارند. آیا قرآن کریم دربارة سیر تحولات و رخداد‌های گذشتة انسان چنین دیدگاهی دارد؟ آیا تاریخ بشر مسیر خطی مستقیمی را از آغاز تا انجام طی می‌کند؟ وقایع آن قانونمند و تکرارشدنی است؟ سرنوشت محتوم است؟ یا در شعاع ارادة انسان مشیت الهی و عوامل متعدد دیگری روی می‌دهد؟ مقالة حاضر تحقیقی کتاب‌خانه‌ای و دین‌محور است که با تأمل بر آموزه‌های قرآن کریم و تقابل آن با اندیشة خردورزانة فیلسوفان حوزة تاریخ حاصل شده است و بر چندوجهی‌بودن تاریخ بشر تأکید دارد. برآیند این کاوش درون‌دینی آن است که قرآن تاریخ بشر را مایة عبرت و اعتبار می‌داند و اعتبار یعنی جریان‌داشتن قانون در تاریخ و امکان رویداد‌های مشابه در شرایط هم‌سان به این معنا که اراده و اختیار بشر ارادة الهی است و سنت‌هایی تغییرناپذیر در گذشتة انسان دخالت داشته است و تاریخ او هدف و غایت دارد؛ که در غیر این ‌صورت عبرت در گذشتة حیات بشر باطل و بیهوده خواهد ‌بود. 1 Researchers of theoretical philosophy of history, whose ideologies are not based on revelation, consider human authority as the mere agent behind historic phenomena and are in denial of Meta historic agents. Does holy Quran hold the same view about the path of previous incidents and transformations? Does human history proceed along a straight path from the beginning to the end? Are historical events rule-governed and repeatable? Is fate certain or is it within human authority, divine will and many other agents? The following writing is a piece of religion-based library research which is obtained by contemplating Quranic teachings and contrasting them with intellectual doctrines of historic philosophers. This article emphasizes the fact that mankind history is multidimensional. The outcome of this intra-religion investigation reveals that human history is looked upon as a glorified source of lesson and credit in holy Quran. And credit indicates the flow of law through history and the possibility for similar events to occur in identical situations. It also indicates that human will and authority, divine will and idiosyncratic traditions have all played a role in formation of human history and this history has an objective and seeks an end; otherwise lessons from the past would be pointless and futile. 53 66 سیدابوالفضل رضوی seyyd abolfazl razavi داﻧﺸﻴﺎر ﮔﺮوه ﺗﺎرﻳﺦ، داﻧﺸﮕﺎه خوارزمی Iran کاظم قادری kazem ghaderi کارشناسی ارشد تاریخ( گرایش تاریخ تشیع)، دانشگاه خوارزمی تهران Iran ghaderi505@gmail.com Speculative philosophy of history Quran Lesson Divine Will Authotrity قرآن کریم.##آئینه‌وند، صادق (1387). علم تاریخ در گسترة تمدن اسلامی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##ابن خلدون، عبدالرحمن (1390). مقدمة ابن خلدون، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.##استنفورد، مایکل (1392). درآمدی بر فلسفة تاریخ، ترجمة احمد گل‌محمدی، تهران: نشر نی.##بیهقی، محمد بن حسین (1383). تاریخ بیهقی، تصحیح علی‌اکبر فیاض، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.##خمینی، روح‌الله (1373). صحیفة نور، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی (ره).##راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد (2007). المفردات، تحقیق: محمدخلیل عیتانی، بیروت: دارالمعرفة.##رضوی، سیدابوالفضل (1391). فلسفة انتقادی تاریخ، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.##رضی، سید محمد بن ابی احمد، حسین بن طاهر (1394). نهج‌البلاغه، ترجمة حسین انصاریان، تهران: پیام آزادی.##سنایی غزنوی (1380). مثنوی طریق التحقیق، به کوشش علی‌محمد مؤذنی، تهران: نشر آیة.##طباطبائی، سیدمحمدحسین (1374). تفسیر المیزان، ترجمة سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.##قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن‏.##مفتخری، حسین (1392). مبانی علم تاریخ، تهران: سمت.##مفید، محمد بن نعمان (1413 ق). الأمالی، محقق و مصحح: حسین استاد ولى و على‌اکبر غفارى، قم: کنگرة شیخ مفید.##ملائی توانی، علیرضا (1393). درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ، تهران: نشر نی.##مسعودی، علی بن الحسین (1390). مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمة ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.##نوذری، حسین علی (1392). فلسفة تاریخ روش‌شناسی و تاریخ نگاری، تهران: طرح نو.##

0 نقش‌های کاربردشناختی صلوات در گفتار فارسی‌زبانان ایرانی و عرب‌زبانان عراقی The Pragmatic Functions of Salawāt in the Speeches of Persian-Speaking Iranians and Arabic-Speaking Iraqis https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2799.html 0 صلوات بر محمد (ص) و آل محمد (س) عبارتی است که مسلمانان روزانه بارها آن را بیان می‌کنند یا از دیگران می‌شنوند. در نگاه اول، صلوات به ‌قصد قربت انجام می‌شود، اما با دقت بیش‌تر می‌توان دریافت که نقش کاربردی مهمی در ارتباطات اجتماعی روزمره ایفا می‌کند. مسئلة اصلی این پژوهش آن است که دریابد صلوات در تعاملات اجتماعی میان مسلمانان، در حوزة شفاهی، میان شیعیان ایرانی فارسی‌‌زبان و شیعیان عراقی عرب‌‌زبان چه نقش ارتباطی‌‌ای بازی می‌‌کند و آیا تفاوتی در نوع کاربرد صلوات در میان این دو گروه اجتماعی وجود دارد یا خیر؟ چهارچوب‌‌ نظری کلی این پژوهش کاربردشناسی زبان و به‌طور خاص نظریة کنش‌های گفتاری جان سرل است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که صلوات علاوه بر بعد بیانی ابعاد منظوری نیز دارد و به‌عنوان کنش گفتار ترغیبی، عاطفی، تعهدی، و اعلامی در شرایط کاربردی و اجتماعی مختلف به کار می‌رود. هم‌چنین، نتایج نشان می‌دهد کاربرد صلوات در کنش گفتارهای ترغیبی با هدف غیرمستقیم‌گویی به کار رفته است؛ در کنش‌های عاطفی افراد برای تشدید بیان احساس در وجود خویش از صلوات بهره می‌‌گیرند؛ در کنش‌های تعهدی نیز هدف از به‌‌کارگیری صلوات تقدس بخشیدن به تعهد است؛ و در کنش‌های اعلامی هم‌سو کردن دیدگاه‌ها و اعلام مواضع از یک ‌سو و جلب ‌توجه افراد به یک موقعیت، از طریق بالا بردن صدا، می‌تواند عامل تأثیرگذار در استفاده از صلوات باشد. 1 Salawāt upon the Prophet Mohammad and his family is a phrase frequently expressed or heard by Muslims in their daily life. Primarily, salawāt is communicated to admire the Prophet and his family; however, it has secondary pragmatic functions in Muslims’ daily communications and oral speeches. The main question this paper addresses to is what communicative functions salawāt plays in the social interactions of Iranian and Iraqi Shiite Muslims’ and if there is any difference in the functions of salawāt among these two communities. This research is done in the context of linguistic pragmatics and specifically John Searle’s speech acts theory. The research shows that in addition to its locutionary function, salawāt has illocutionary functions, such as directive, expressive, commissive, and declarative, as well. It also shows that the goal behind the directive usage of salawāt is indirectness. In the case of expressive function, the goal is foregrounding emotions. As for commissive function, salawāt helps to sanctify the commitment. In the declarative speech act of salawāt, the purpose is manufacturing consent and drawing attentions. 67 82 سید علی اصغر سلطانی Seyed Ali Asghar Soltani دانشیار وابستة پژوهشکدة مطالعات قرآنی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Iran aasultani@yahoo.com مهدی مقدسی نیا Mahdi Moqaddasinia استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه قم Iran mammahdi@yahoo.com حسین تک تبار فیروزجایی Hossein Taktabar Firouzjaee استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه قم Iran h.taktabar@yahoo.com salawāt Speech Act religious expressions oral genre پهلوان‌نژاد، محمدرضا و مهدی رجب‌زاده (1389). «تحلیل متن‌شناسی زیارت‌نامة حضرت امام رضا (ع) بر پایة نظریة کنش گفتار»، در مطالعات اسلامی: فلسفه و کلام، ش 2/ 85.##ساجدی، ابوالفضل (1381). «نظریة کنش گفتاری جان آستین و فهم زبان قرآن»، در قبسات، ش 25.##فضائلی، مریم و محمد نگارش (1390). «تحلیل خطبة پنجاه‌ویکم نهج‌البلاغه بر اساس طبقه‌بندی سرل از کنش‌های گفتار»، در علوم قرآن و حدیث، ش 86.##یول، جورج (1391). کاربردشناسی زبان، ترجمة محمد عموزاده جهرمی و منوچهر توانگر، تهران: سمت.##Austin, L. J. (1962). How to do Things with Words, Oxford: Clarendon.##Crystal, D. (2003). A Dictionary of Linguistics & Phonetics, Oxford: Blackwell.##Goldman, K. L. (2013). “A Walk in Our Shoes: A Discussion of Relevance and Communication”, In Teacher Prep, Universal Journal of Educational Research, 1(2).##Grice, P. (1975). “Logic and Conversation”, In Peter Cole and J. Morgan (eds.), Syntax and Semantics: Speech Acts, Vol. 3, New York: Academic Press.##Mehawesh, M. I. and A. A. Jaradat (2015). “Inshallah: Extensive Flouting of Grice’s Maxim of Quality”, in Asian Social Science, Vol. 11, No. 4.##Nazal, A. (2005). “The Pragmatic Functions of the Recitation of Qur'anic Verses by Muslims in their Oral Genre: The Case of Insha'Allah, 'God's Willing'”, in Pragmatics, Vol. 15, No 2 & 3.##Pishghadam, R. and P. Norouz Kermanshahi (2012). “Insha' Allah (God's Willing) and Its Functions in Persian”, in CS Canada: Studies in Literature and Language, Vol. 4, No. 1.##Searle, J. (1969). Corpus, Concordance, Collocations, Oxford: Oxford University Press.##Searle, J. (1975). A Taxonomy of Illocutionary Acts, In Günderson, K. (ed.), Language, Mind, and Knowledge, Minneapolis Studies in the Philosophy of Science, Vol. 7, University of Minneapolis Press.##Searle, J. (1979). Expression and Meaning: Studies in the Theory of Speech Acts, Cambridge: Cambridge University Press.##Searle, J. and P. Simpson (1969). Speech Acts: an Essay in the Philosophy of Language, Cambridge: Cambridge University Press.##Sifianou, M. (1992). Politeness Phenomena in England and Greece: A Cross-cultural Perspective, Oxford: Oxford University Press.##Verdonik, D. and Z. Kačič (2012). “Pragmatic Functions of Christian Expressions in Spoken Discourse”, in Linguistica, Vol. 5, No. 1.##

0 تصویر‌پردازی هنری آب به‌مثابة منشأ حیات و رزق‌ و روزی در قرآن کریم Artistic Imaginary of water as the source of life and aliment in Holy Quran in Holy Quran https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2800.html 0 قرآن کریم به‌مثابة متنی ادبی، در شیوۀ بیان، همة اسلوب‌های زبان ادبی را به‌کار گرفته است. یکی از وجوه سادگی و مفهوم‌پذیربودن بیان قرآن تصویری و ملموس‌بودن مفاهیم آن است .در‌واقع هنر قرآن آن است که از‌ ره‌گذر تصویر و تصویر‌پردازی به معانی و مفاهیم روح می‌بخشد و بر اندام معانی کسوت حیات می‌پوشاند؛ به‌گونه‌ای که حتی مفاهیم انتزاعی و موضوعات معنوی و ذهنی و حالات نفسانی همه‌وهمه جان می‌گیرند و به‌حرکت درمی‌آیند. در این مقاله، با تکیه‌بر روش توصیفی ـ تحلیلی، نخست به کلیاتی دربارة تصویر و تصویر‌پردازی هنری براساس دیدگاه سیدقطب پرداخته می‌شود، سپس، عناصر تصویر‌پردازی هنری در صحنه‌های مربوط به آب، به‌مثابة منشأ حیات و رزق‌وروزی در قرآن کریم، وا‌کاوی می‌شود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که پر‌کاربردترین عناصر تصویر‌پردازی هنری در صحنه‌های مربوط به آب، به‌مثابة منشأ حیات و رزق‌وروزی، عبارت‌اند از: تخییل حسی، هماهنگی هنری، توصیف، حرکت، و رنگ. 1 Quran as a literature text, in the manner of expression, is used all modes of literary language. One of the aspects of simplicity and understandability of the Quran is figurative and concreteness of the mental concepts. It is art of Quran that give the meanings and gives life to upon meanings through image and Imaginary. So that abstract meanings, spiritual issues, mental issues and sensual moods all come alive and movie. We study in this research, the artistic imaginary of water as the source of life and aliment in Holy Quran. In this tract we have been paid over view about image and Imaginary according to sayyid Qutb's theory and Artistic Imaginary elements in Water scenes as the source of life and aliment in Holy Quran. The finding of this research show: most used elements of the artistic imaginary in these scenes as follows: Sensual imagination, artistic harmony, description, movement and color that of course shows different effects of The blessing of water Ultimately elegance and beauty 83 113 زینه عرفت پور Zineh Erfatpour استادیار زبان و ادبیات عربی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Iran z.erfatpor@gmail.com حمیده سادات محسنی Hamideh Sadat Mohseni کارشناسی ارشد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Iran hsm2000@chmail.ir Holy Quran artistic imaginary water sayyid Qutb's theory قرآن کریم.##آذرنوش، آذرتاش (1385 ش). فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، تهران: نشر نی.##ابن‌عاشور، محمدالطاهر (بی‌تا). تفسیر التحریر والتنویر، تونس: دار سحنون للنشر و التوزیع.##ابن‌فارس، احمد (بی‌تا). معجم مقاییس اللغة، به تحقیق هارون عبدالسلام محمد، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.##خالدی، صلاح عبدالفتاح (1989 م). نظریة التصویر الفنی عند سیدقطب، جدة ـ السعودیة: دار المنارة للنشر و التوزیع.##داود، محمد محمد (2002). الدلالة والحرکة ـ دراسة لأفعال الحرکة فی العربیة المعاصرة فی إطار المناهج الحدیثة، القاهرة: دار غریب للطباعة والنشر والتوزیع.##راغب اصفهانى، حسین بن محمد (‏1369). ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوى و ادبى قرآن‏، ترجمة غلامرضا‏ خسروى حسینى، تهران: مرتضوى.##زمخشرى، محمود بن عمر (1407 ق)‏. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، بیروت: دار الکتاب العربی‏.##طباطبایى، سیدمحمدحسین (‏1374). ترجمة تفسیر المیزان‏، ترجمة محمدباقر موسوى، قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، دفتر انتشارات اسلامى‏.##طبرسى، فضل بن حسن (1375) ترجمة تفسیر جوامع الجامع‏، ترجمة اکبر غفورى و على عبدالحمیدى و احمد امیرى شادمهرى، ج 4، مشهد مقدس: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى‏.##طبرسی، فضل بن حسن (1415 ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج 10، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.##طبرسى، فضل بن حسن (1354). ترجمة تفسیر مجمع البیان، تهران: فراهانى.##طریحى، فخرالدین بن محمد (1375). مجمع البحرین‏، ج 5، تهران: مرتضوى‏.##عارف جنید، صلاح‌الدین (1988 م). الرکام المزنی و الظواهر الجویه فی القرآن الکریم، دمشق.##فخر رازى، محمد بن عمر (1420 ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)‏، بیروت‏: دار إحیاء التراث العربی.##فولادوند، محمدمهدى‏ (1418 ق). ترجمة قرآن، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.قرائتى، محسن‏ (1388). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن.##قرشى بنابى، على‏اکبر (1371). ‏قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الإسلامیة.##قرطبى، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن‏، تهران: ناصر خسرو.##قطب، سید (1998 م). قصص القرآن فی ظلال القرآن، بیروت: دار الیوسف.##قطب، سید (1389). تصویرسازی هنری در قرآن، ترجمة زاهد ویسی، سنندج: آراس.##قطب، سید (1425 ق). فى ظلال القرآن‏، بیروت: دار الشروق‏.##قطب، سید (1980 م). التصویر الفنی فی القرآن الکریم، مصر: دار الشروق.##معرفت، محمد‌هادى‏ (1410 ق). التمهید فی علوم القرآن‏، قم: حوزة علمیة قم، مرکز مدیریت‏.##مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه‏، تهران: دار الکتب الإسلامیة.##موسوی بلده، محسن (۱۳۶۸). حلیة القرآن، ج 2، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، دار القرآن الکریم.##

0 مطالعة تطبیقی تقابل‌های دوتایی سورة مبارکة «اللیل» با رنگ‌های کتیبه‌های قرآنی آن A Comparative Study on Binary Oppositions in Holy Surah of “Al-Lail” and Inscription Colours https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2801.html 0 قرآن معجزة پیامبر اکرم (ص) وجوه متعدد و سبک ادبی خاصی دارد. یکی از جلوه‌های زیبایی سبک ادبی قرآن انواع تقابل‌‌ها‌‌ی موجود در آیات است؛ تقابل‌های دوتایی مانند: «روح و جسم»، «شب و روز»، «معقولات و محسوسات»، و «مرد و زن» از زمان باستان تا کنون از موضوعات بحث‌برانگیز دانشمندان بوده است. در این مقاله تقابل‌های دوتایی در سورة مبارکة «اللیل» و تطبیق این جفت‌واژگان با تقابل‌های دوتایی رنگ‌های کتیبه‌‌های قرآنی با تأکید بر نسخ خطی قرآن کریم بررسی شده است. هدف این تحقیقِ کتاب‌خانه‌ای برقراری ارتباط بین الهیات و هنر است. نتایجْ نشان‌‌دهندة آن است که تعداد تقابل‌های دوتایی موجود در سورة «اللیل» هشت مورد است. تطبیق تقابل‌های دوتایی موجود در سوره با تقابل‌های دوتایی رنگ‌های کتیبه‌های قرآنی بدین شرح است: «لیل و نهار» و «یَغشی و تَجَلّی» با لاجورد و طلایی؛ «ذَکَر و اُنثی» با سرخ و سبز روشن؛ «أعطیَ و بَخِلَ»، «إِتَّقیَ و استَغنیَ»، و «صَدَّقَ و کَذَّبَ» با سفید و سیاه؛ «یُسریَ و عُسریَ» با آبی روشن و نارنجی؛ «آخرة و أُولی» با بنفش و زرد روشن، زرد تیره و سبز تیره. 1 The Quran, the Miracle of the Noble Messenger (Peace Be Upon Him) has various dimensions and special unique literary style. One of the manifestations of the Quranic rhetoric literary genus is the different kinds of binary oppositions in verses. The oppositions such as: “body and soul”, “day and night”, “metaphysicals and supersensibles”, “male and female” has been the controversial issues since the ancient times. In the present paper the binary oppositions have been investigated in the holy surah “Al-Lail” and the comparison of these kinds of binary vocabularies with those of Quranic in scription colours with the emphasis on hand-writing of Quran. The objectives of this library research is the establishment of the connection between theology and art. The results reveal that the number of binary oppositions are eight in this surah .The collation of the binary oppositions of surah “Al-Lail” with those of inscription colour are as the following: “day and night”(لیل و نهار), “conceal and reveal“(یغشی و تجلّی) with azure and golden;”male and female(ذَکَر و أُنثَی)" with red and light green ;”endowed and withheld” (أَعطَی و بَخِلَ),” piety and satiety”(اتقی و استغنی) ,”approved and disapproved"(صَدّقَ و کَذَّبَ) with white and black;”ease and hardship”(یسری و عصری) with light blue and orange ;” hereafter and first life” (آخرة و أُولی)” with violet and light yellow, dark yellow and dark green. The images of the present paper taken by photography from Quranic hand-writings and from the existing scans in National Iranian Museums like: ”National Museum of the Noble Quran“, ”Golestan Palace Museum“, ”Saint Abdolazim Quran Museum“ and the ”Museum of Quran and the Exquisites of Astan Qods Razavi“. 115 140 پروین بهارزاده Parvin Baharzadeh استادیار دانشکدة الهیات، دانشگاه الزهرا (س) Iran اشرف‌السادات موسوی لر Ashrafosadat Mousavilar دانشیار دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا (س) Iran a.mousavi925@gmail.com معصومه حبیبی افراتختی Masoumeh Habibi Afratakhti کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا (س) Iran habibi.massi@yahoo.com Comparative study Binary opposition surah of “Al-Lail” Colour Inscription قرآن حکیم و شرح آیات منتخب (1389). ترجمة ناصر مکارم شیرازی، تحقیق محمد فقیهی رضایی و دیگران، قم: تابان.##اردلان، نادر و سارا بختیار (1380). حس وحدت، حمید شاهرخ، اصفهان: خاک.##اسکندرپور خرمی، پرویز (1379). گل‌های ختایی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##افراسیابی، علی (1391). فروغی از قرآن، قم: نهاوندی.##ایتن، یوهان (1374). کتاب رنگ، محمدحسین حلیمی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##تمیمی آمدی، عبدالواحد (1390). غررالحکم و دررالکلم، لطیف راشدی و سعید راشدی، قم: پیام علمدار.##جمعه، حسین (1391). بررسی زیباشناختی و سبک‌شناختی تقابل در قرآن، ترجمة سیدحسین سیدی، تهران: سخن.##جمعه، حسین (2005). التقابل الجمالی فی النصّ القرآنی، دمشق: دارالمنیر.##خراقانی، حسن (1387). «تضادها و تقابل‌‌‌های هنری در قرآن کریم»، ‌‌الهیات و حقوق، ش 30، زمستان.##خرقانی، حسن (1392). زیباشناسی قرآن از نگاه بدیع، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.##خرمشاهی، بهاءالدین (1377). دانش‌نامة قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران: دوستان ـ ناهید.##دهخدا، علی‌اکبر (1343). لغت‌نامه، ج 15، زیر نظر محمد معین، تهران: دانشگاه تهران.##زرکشی، بدرالدین (بی‌تا). البرهان فی علوم القرآن، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالمعرفة.##ساحلی، منی علی سلیمان (1996). التضاد فی النقد الدبی، بنغازی: منشورات جامعة قاریونس.##شوالیه، ژان و آلن گِربران (1388). فرهنگ نمادها، ترجمة سودابه فضائلی، تهران: جیحون.##صفوی، کورش (1387). درآمدی بر معنی‌شناسی، تهران: سورة مهر.##فضائلی، حبیب‌‌الله (1391). اطلس خط (تحقیق در خطوط اسلامی)، تهران: سروش (صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران).##قاسمی، میترا و حسین ستاورز (1391). رنگ‌درمانی، مشهد: مرندیز.##قَرَشی، سیدعلی‌اکبر (1376)، قاموس قرآن، مرتضی آخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.##قریب، محمد (1366). تبیین اللّغات لتبیان الایات یا فرهنگ لغات قرآن، تهران: بنیاد.##کبری، نجم‌‌‌الدین (1368). فوائح‌‌الجمال و فواتح‌‌الجلال، محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران: مَروی.##کُربَن، هانری (1392). انسان نورانی در تصّوف ایرانی، ترجمة فرامرز جواهری‌نیا، شیراز: آموزگار خِرَد و گُلبان.##کرمی، علی (1381). شرح واژه‌‌های قرآن در ترجمة تفسیر مجمع‌‌البیان، ج 31، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##کوپر، جی. سی. (1386). فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمة ملیحه کرباسیان، تهران: فرهنگ نشر نو.##گرین، کیت و جیل لبیهان (1383). درس‌نامة نظریه و نقد ادبی، لیلا بهرانی و دیگران، تهران: روزنگار.##لینگز، مارتین (1377). هنر خط و تذهیب قرآنی، مهرداد قیومی بید هندی، تهران: گرّوس.##مایل هروی، نجیب (1380). تاریخ نسخه‌‌پردازی و تصحیح انتقادی نسخه‌‌های خطی، تهران: کتاب‌خانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.##مکارم شیرازی، ناصر و دیگران (1354). تفسیر نمونه، قم: دارالکتب الاسلامیه.##مجرد تاکستانی، اردشیر (1381). شیوة تذهیب، تهران: سروش.##مجلسی، محمدباقر (1403 ق). بحارالانوار، محمدباقر محمودی و عبدالزهراء علوی، ج 64، بیروت: داراحیاء التراث العربی.##مخلوف، حسنین محمد (1388). تفسیر و توضیح کلمات قرآن، حسینعلی انصاری راد، مشهد: آستان قدس رضوی.##مطلوب، احمد (2000). معجم المصطلحات البلاغیة و تطورها، بیروت: مکتبة لبنان.##مظفر، محمدرضا (1480 ق). المنطق، بیروت: دارالتعارف.##میت فورد، میراندا بروس (1388). فرهنگ مصور نمادها و نشانه‌‌ها در جهان، ترجمة ابوالقاسم دادور و زهرا تاران، تهران: دانشگاه الزهرا و کلهر.##خانی‌‌پور، رضا (1383). «کتیبه و کتیبه‌‌نگاری»، کتاب ماه هنر، ش 77 و 78.##ساطعی، عشرت (1372). «تأثیر رنگ در زندگی انسان‌‌ها»، پیوند، ش 169.##سجادی، سیدمهدی و عالیه کرد زعفرانلو (1394). «تقابل معنایی و نقش آن در ترجمة قرآن کریم»، دوفصل‌نامة علمی ـ پژوهشی مطالعات ترجمة قرآن و حدیث، دورة دوم، ش 3، بهار و تابستان.##شاهواروتی، مریم و دیگران (1387). «بررسی تفاوت‌‌های جنسیتی زنان و مردان در دو دیدگاه قرآن مجید و فمینیسم»، پژوهش‌‌های میان‌رشته‌‌ای قرآن کریم، ش 1.##مطهری، مرتضی (1352). «سیری در نهج‌‌البلاغه (33): آیا دنیا و آخرت متضاد است؟»، درس‌هایی از مکتب اسلام، س 14، ش 9. التضاد فی النقد الدبی.##معرفت، محمدهادی (1428 ق). التمهید فی علوم القرآن، قم: مؤسسة فرهنگی انتشاراتی التمهید.##ملکی، حسن و یاسر ملکی (1392). «تحلیلی بر نسبت دنیا و آخرت و دلالت‌های تربیتی آن»، تربیت اسلامی، س 8، ش 17.##

0 بررسی درون‌مایۀ کتاب قرآن و تفسیر در نخستین ادوار شیعۀ امامیه Review of the Scripture & Exegesis in Erly Imami Shiism https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_2914.html 0 بررسی درون‌مایۀ کتاب قرآن و تفسیر در نخستین ادوار شیعۀ امامیه 1 Review of the Scripture & Exegesis in Erly Imami Shiism 141 160 نصرت نیل ساز nosrat nilsaz دانشگاه تربیت مدرس Iran nilsaz@modares.ac.ir پریسا عسکر سمنانی parisa askar semnani دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس Iran p.askary.tmu@gmail.com Review of the Scripture & Exegesis in Erly Imami Shiism