0 روش شناسی و ارزیابی ترجمه های قرآن کریم در برگردان ضرب المثل های اخلاقی قرآن، همراه با ترجمه های پیشنهادی (بررسی موردی ترجمه های دهلوی، فولادوند و فیض الاسلام) Methodology and Evaluation of Holy Quran Translations In Translation of Ethical Quran Proverbs Along With Suggested Translations https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3045.html 0 مطالعه و بررسی امثالالقرآن از دیرباز تا کنون مورد توجه بسیاری از قرآن پژوهان بوده است، دقّت در لطائف و ظرائف تمثیلات قرآنی، مبدأ تأملات شایسته متفکران و خلق آثار گران سنگی در این حوزه بوده است. لذا، ترجمه این دسته از آیات نیز به نوبه خود از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. حال آنکه بررسی ترجمههای مختلف قرآن کریم همچون ترجمه های دهلوی، فولادوند و فیض الاسلام، نشان از وفاداری بسیار مترجمان محترم به آیات قرآن دارد، به طوریکه روح ضربالمثلهای قرآن در ترجمه منعکس نشده است. این مسأله موجب محصور ماندن خواننده در معنای تحت اللفظی (ترجمه معنایی) عبارات گشته و در نهایت کاهش کیفیِ بازتاب مفاهیم قرآنی و میزان اثر گذاری ترجمه بر خوانندگان را به دنبال دارد. در حالیکه ترجمه امین و وفادار ترجمهای است که به صورت و محتوای متن اصلی وفادار باشد. روش پیشنهادی در مقاله حاضر (معنایی – ارتباطی) شاید بتواند در ترجمه این دسته از آیات قرآن راهگشا باشد. در این جستار سعی شده با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد انتقادی، به تأثیر بسزای ترجمه ضرب المثلهای قرآن در پیام رسانی آیات و نیز ارزیابی عملکرد مترجمان (دهلوی، فولادوند و فیض الاسلام) در برگردان ضرب المثل های اخلاقی قرآن پرداخته شود، تا از ره آورد آن بتوان به روشی مناسب و کارآمد دست یافت. 1 The study of Qur'anic proverbs from a long time ago has been considered by Quran scholars. The Qur'anic scholars thought of the delicacies of Qur'anic verses and they created valuable works. Therefore, a translating Quranic proverb is of great importance. The translation of Quran translators reflects their trust and loyalty in translating Quranic verses. So that the spirit of Quranic proverbs id not translated in to translation. This had led the reader to remain literal. Consequently, the translation of Quranic concepts does not have much effect on readers. A loyal translation is a translation that is faithful to the content of the original text. The proposed method in this article is a Communicative – semantic method. In this paper, we tried to use a descriptive analytical methodAnd a critical approach, review the Influence the Quranic Proverbs in the message of the verses And the performance of some translators, such as Pulāḍāwād, Dehlavi andFeyz al-Islam in Revealing Qur'anic Proverbs. So that we can reach the appropriate and efficient way. 1 23 رضا امانی Reza Amani استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم و فنون قرآن تهران Iran r_amani2007@yahoo.com زهرا رضائی Zahra Rezaee کارشناسی ارشد تفسیر قرآن مجید، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه Iran zrezaee27@yahoo.com زهرا خوشناموند Zahra Khoshnamvand کارشناسی ارشد تفسیر قرآن مجید، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی کرمانشاه Iran zahrakhoshnam.tafsir92@gmail.com Holy Quran Quranic Proverbs Quran translator semantic translation communication translation قرآن کریم؛##آلوسی، سید محمود (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الأولی.##ابن عبد ربه، احمدبن محمد (1407ق)، العقد الفرید، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ سوم.##ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف (1420ق)، البحر المحیط فی التفسیر، تحقیق: صدقی محمد جمیل، بیروت: دار الفکر، چاپ اول.##بی آزار شیرازی، عبدالکریم (1376ش)، قرآن ناطق، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول.##حسینى شاهعبدالعظیمى، حسین بن احمد (1363ش)، تفسیر اثناعشرى‏، تهران‏: انتشارات میقات، چاپ اول.##حکمت، علی اصغر (1387ش)، امثال قرآن، آبادان: انتشارات پرستش، چاپ سوم.##دهخدا، علی اکبر (1363ش)، امثال و حکم، تهران: انتشارات امیر کبیر.##دهلوی، شاه ولی الله (1417ق)، ترجمه قرآن، مدینه: مجمع ملک فهد لطباعة المصحف الشریف، چاپ اول.##زمخشری، محمود(1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ سوم.##سعدی، مصلح الدین (1394ش)، کلیات سعدی، تصحیح: محمدعلی فروغی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ هفدهم.##سلماسی زاده، محمد جواد (1369ش)، تاریخ سیر ترجمه قرآن در جهان، تهران: امیر کبیر، چاپ اول.##سیوطی، عبدالرحمن (1404ق)، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، چاپ اول.##طباطبایی، سید محمد حسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم.##طبرسی، فضل بن حسن‏ (1377ش)‏، تفسیر جوامع الجامع‏، تهران: ‏انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.##ـــــــ ، ــــــــــــــــ (1372ش‏)،‏ مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران،‏‏ انتشارات ناصر خسرو.##طبری، محمد بن جریر(1412ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفة، چاپ اول.##طریحی، فخرالدین (1375ش)، مجمع البحرین، تهران: کتاب فروشی مرتضوی، چاپ سوم.##طوسی، محمد بن حسن (1414ق)، امالی، قم: مؤسسه بعثت، چاپ اول.##فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق)، مفاتیح الغیب، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة.##فرح زاد، فرزانه (1387ش)، ترجمه پیشرفته1، تهران: دانشگاه پیام نور، چاپ اول.##فولادوند، محمد مهدى (1415ق)،‏ ترجمه قرآن، تهران: دار القرآن الکریم (دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى)، چاپ اول.##فیض الاسلام، سید علی نقی (1378ش)، ترجمه و تفسیر قرآن عظیم، تهران، انتشارات فقیه، چاپ اول.##لطفی پورساعدی، کاظم (1387ش)، درآمدی به اصول و روش ترجمه، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ هشتم.##مکارم شیرازى، ناصر (1374ش)، تفسیر نمونه‏، تهران‏: دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول.##نجفی خمینی، محمد جواد (1398ق)، تفسیر آسان، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ اول.##نیومارک، پیتر (1386ش)، دوره فنون ترجمه، مترجمان: منصور فهیم و سعید سبزیان مرادآبادی، تهران: رهنما، چاپ اول.##

0 واکاوی کارکرد تحلیل گفتمان در اثبات پیوستگی متن قرآن کریم با تاکید بر رهیافت نیل رابینسون Exploring the function of the discourse analysis to prove the coherence of the Holy Qur'an's text Based on Neal Robinson's Approach https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3046.html 0 سخن از پیوستگی و انسجام متن قرآن پیشینه ای دیرین در سنت قرآن پژوهی مسلمانان دارد. در این میان، آرا و رویکردهای معاصر به این مسئله در میان قرآن پژوهان غربی جایگاهی ویژه یافته و محل منازعه بر سر پیوستگی و گسستگی متن قرآن کریم شده است. به رغم باور عموم قرآن پژوهان غربی به پراکندگی متن قرآن، در دوران معاصر دستهای از ایشان با اتکا به دانشهای ادبی و زبانی در پی اثبات انسجام و پیوستگی این متن مقدس بر آمده اند. در این میان، نیل رابینسون نخستین فردی است که با کاربست نظریات جدید زبانشناسی، به مخالفت با رویکرد غالب پرداخته و پیوستگی متن قرآن کریم، بهویژه در سوره های بلند مدنی را مورد بررسی قرار داده است. نظر به اهمیت جایگاه رابینسون و روش وی،مقاله حاضرعهدهدار تحلیل روش رابینسون در این باره است.بررسی آخرین آثار رابینسون،که به پیوستگی سوره آل عمران اختصاص دارد، نشان میدهد که وی، بی آنکه سخن از تحلیل گفتمان به میان آورده باشد، از مولفه های تحلیل گفتمان از جمله پردازش صعودی و پردازش نزولی متن و نیز راهبردهای تحلیلی گفتمان بهره برده و از این رهگذر پیوستگی درونی و معنایی آیات را نشان داده است. لذا میتوان گفت روش مورد استفاده رابینسون در اثبات پیوستگی، روش تحلیل گفتمان است. 1 The study of continuity and coherence of the Qur'anic text have been discussed in Muslim tradition for a long time. Meanwhile, the contemporary views and approaches to this issue have been specially placed among the western Qur'anic scholars. In spite of the popular conviction of the western Qur'anic scholars that the Qur'an's text is dispersed, in the contemporary era, a group of them have relied on literary and linguistic approaches to prove the coherence of this sacred text. For the meantime, Neal Robinson is the first scholar that opposes the dominant approach with the use of new linguistic theories, and examines the coherence of the Holy Qur'an's text, especially in long madani surahs. Considering the importance of Robinson's position and method, we analyzed his method in this paper. The review of Robinson's latest works, which is devoted to the coherence of Sura Al-Imran, shows that he, with no mention of discourse analysis, has used components of discourse analysis, including Bottom-up Processing and Top-Down processing, as well as strategies of discourse analysis. Thus, he has shown the coherence and cohesion of the verses of the sura. Therefore, we could conclude that Robinson's method in proving coherence of sura is discourse analysis method. 25 54 نرجس توکلی محمدی Narjes Tavakoli Mohammadi دانش آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران Iran tavakoli.nm@ut.ac.ir اعظم پویازاده Azam puyazade دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران Iran puyazade@ut.ac.ir Qoran Neal Robinson Nazm discourse analysis coherence Surah Al-Imran قرآن کریم؛##آشوری، داریوش(1389ش). فرهنگ علوم انسانی: انگلیسی-فارسی، تهران: نشر مرکز.##آقاگل زاده، فردوس(1390ش). تحلیل گفتمان انتقادی: تکوین تحلیل گفتمان در زبانشناسی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.##آقاگل زاده، فردوس(1392ش). فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربردشناسی، تهران: نشر علمی.##آقایی، سید علی(1387ش). «تناسب مضمونی و انسجام ساختاری در قرآن»، کتاب ماه دین، س11، ش 132.##ابن سراقه، محمد بن عبد الله أبو بکر بن العربی (1424 ق). أحکام القرآن، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة.##ابن عطیه اندلسی، ابومحمد (1422 ق). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق عبد السلام عبد الشافی محمد، بیروت: دار الکتب العلمیة.##بازرگان، عبدالعلی(1375ش). نظم قرآن، تهران: انتشارات قلم.##باقلانی، ابوبکر محمد بن طیب(1997م). إعجاز القرآن، تحقیق أحمد صقر، مصر: دار المعارف.##البرزی، پرویز (1386ش). مبانی زبانشناسی متن، تهران: امیرکبیر.##بستانی، محمود (1422/1380). التفسیر البنایی للقرآن الکریم، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.##بقاعی، برهان الدین إبراهیم بن عمر (1995م). نظم الدرر فی تناسب الآیات والسور، لبنان: دار الکتب العلمیة.##بلاطه، عیسی(1392ش ). «ساختارهای ادبی قرآن»، ترجمه مهرداد عباسی، دایرۀ المعارف قرآن، سر ویراستار: جین دمن مک اولیف، سرویراستار ترجمه فارسی: حسین خندق آبادی و دیگران، ج سوم، تهران: حکمت.##ترجمه تفسیری کتاب مقدس(03.04. 2017). https://www.bible.com/fa/versions/1619##تهانوی، اشرف علی(بی تا). تفسیر بیان القرآن، 3 جلد، لاهور: مکتبه رحمانیه،##جاحظ، أبو عثمان عمرو بن بحر(1384 ق). رسائل الجاحظ، تحقیق وشرح عبد السلام محمد هارون، قاهره: مکتبة الخانجی.##جرجانی، أبو بکر عبد القاهر بن عبد الرحمن(بی تا). أسرار البلاغة، تحقیق محمود محمد شاکر، قاهره: مطبعة المدنی.##حوی، سعید(1409/1989). الاساس فی التفسیر، بیروت: دارالسلام.##حییم، سلمان(1366ش). فرهنگ عبری فارسی، اسرائیل- اورشلیم: برادران القانیان.##خامه گر، محمد(1386ش). ساختار هندسى سوره هاى قرآن: پیش درآمدى بر روش هاى نوین ترجمه و تفسیر قرآن کریم، تهران: سازمان تبلیغات اسلامى.##خطابی، أبو سلیمان حمد بن محمد بن إبراهیم (1955م). بیان اعجاز القرآن، در ثلاث رسائل فی اعجاز القرآن للرمانی و الخطّابی و عبدالقاهر الجرجانی فی الدراسات القرآنیه و النقد الادبی، قاهره: دارالمعارف،##درازّ، محمد عبد الله(1404ق). المدخل الی القرآن الکریم:عرض تاریخی و تحلیل مقارن، ترجمه محمد عبدالعظیم علی، تحقیق سید محمد بدوی، کویت: دارالقلم.##درازّ، محمد عبد الله (1426هـ- 2005م). النبأ العظیم نظرات جدیدة فی القرآن الکریم، تحقیق: أحمد مصطفى فضلیة، بیجا: دار القلم للنشر والتوزیع.##دروزة ، محمد عزت (1383 ق). التفسیر الحدیث، قاهره: دار إحیاء الکتب العربیة.##دهخد، علی اکبر(2017.06.14). «پیوستگی»، پایگاه اینترنتی واژه یاب، پیوستگیhttps://www.vajehyab.com/dehkhoda/.##رمانی، ابوالحسن علی بن عیسی(1955م). النکت فی اعجاز القرآن، در ثلاث رسائل فی اعجاز القرآن للرمانی و الخطّابی و عبدالقاهر الجرجانی فی الدراسات القرآنیه و النقد الادبی، قاهره: دارالمعارف.##زرکشی، أبو عبد الله بدر الدین محمد بن عبد الله(1376 ق). البرهان فی علوم القرآن، تحقیق محمد أبو الفضل إبراهیم، بیروت: دار إحیاء الکتب العربیة.##سگیو، داود(1985م ). قاموس عبری-عربی للغۀ العبریه المعاصرۀ، قدس: بی نا.##سلطانی، علی اصغر(1383ش). «تحلیل گفتمان به مثابه نظریه و روش»، نشریه علوم سیاسی، سال 7، ش 26.##سید قطب(1412ق). فى ظلال القرآن، بیروت- قاهره: دار الشروق.##سیوطى، جلال الدین(1421ق). الإتقان فی علوم القرآن، بیروت: دار الکتاب العربى.##طبرسى فضل بن حسن(1372 ش). مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصر خسرو.##طبری، محمد بن جریر(1420 ق). جامع البیان فی تأویل القرآن، تحقیق أحمد محمد شاکر، بی جا: مؤسسة الرسالة.##عظیمی فرد، فاطمه(1392ش). فرهنگ توصیفی نشانه شناسی، تهران: نشر علمی.##فخر رازی، أبو عبد الله محمد بن عمر(1420 ق). مفاتیح الغیب، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.##محمودزاده، کامبیز(1394ش). فرهنگ زبانشناسی کاربردی، تهران: نشر علمی.##مژده برای عصر جدید(03.04. 2017). https://www.bible.com/fa/versions/181##نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد(1416ش). غرائب القرآن ورغائب الفرقان، تحقیق زکریا عمیرات، بیروت: دار الکتب العلمیه.##هزاره نو(03.04. 2017). https://www.bible.com/fa/versions/118##واحدی نیشابوری، أبو الحسن علی بن أحمد(1968م). أسباب النزول، قاهره: مؤسسة الحلبی وشرکاه.##یورگنسن، ماریانه و لوئیز فیلیپس(1393ش). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.## ##Ben Abba, Dov(1978). The Signet Hebrew/English English/Hebrew Dictionary, New York: New American Library.##Brown, Gillian and George Yule(1983). Discourse Analysis, New York: Cambridge University Press.##Claude, Gilliot and Pierre Larcher(2003). “Language and Style of the Quran”, in Jane Dammen McAuliffe(.ed), Encyclopaedia of the Qurʾān, Leiden – Boston: Brill, , Vol.3, pp.109-135.##Crystal, David(1992). A Dictionary of Linguistics and Phonetics, 3rd edition, UK: Blackwell.##El-Awa, Salwa M.( 2006) Textual Relations in the Qur'an: Relevance, Coherence and Structure, London: Routledge.##Gesenius, H. W. F (1979). Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon to the Old Testament Scriptures: Numerically Coded to Strong's Exhaustive Concordance, with an English Index of More Than 12,000 Entries, Samuel Prideaux Tregelles(tr.), Baker Book House.##Halliday, M.A.K. and R.Hassan(1976). Cohesion in English, London: Longman.##Mir, Mustansir(1993). “The sura as a unity: A twentieth century development in Qur’an exegesis”, in G.R. Hawting and Abdul-Kader A. Shareef (eds.) Approaches to the Qur’an, London: Routledge.##Mir, Mustansir(1986). Coherence in the Qur’an, USA-Indianapolis, IN: American Trust Publications.##Neuwirth, Angelika(2002). “Form and Structure of the Qur_ān”, in Jane Dammen McAuliffe(ed.), Encyclopaedia of the Qurān, Leiden–Boston: Brill, Vol. 2.##Neuwirth, Angelika(2006). “Sura(s)”, in in Jane Dammen McAuliffe(ed.), Encyclopaedia of the Qurān, Leiden–Boston: Brill, Vol. 5.##Payne Smith(Margoliuth), Jessie(1903). A Compendious Syriac Dictionary: Founded Upon the Thesaurus Syriacus of Robert Payne Smith, Oxford : The Clarendon Press.##Rippin, Andrew(1982). “Review of Neuwirth, Studien”, in Bulletin of the School of Oriental and African Studies, No. 45.##Robinson, Edward(1984). A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament, Bostob and New York: Houghton Mifflin Company.##Robinson, Neal(2001). ‘Hands Outstretched: Towards a Re-reading of Sūrat al-Māʾida’, Journal of Qur’anic Studies,vol. 3, No.1.##Robinson, Neal(2000). ‘The Structure and Interpretation of Sūrat al-Mu minūn’, Journal of Qur’anic Studies. Vol. 2, No. 1.## Robinson, Neal(2004). ‘Sūrat Āl cImrān and Those with the Greatest Claim to Abraham’, Journal of Qur’anic Studies, Vol. 6, No. 2.##Robinson, Neal(2008). “The Dynamics of Surah Āl ‘Imrān”, Pak Tae-Shik, Saramui Jonggyo, Jonggyoui Saram ,Seoul: Baobooks.##Robinson, Neal(2003). Discovering the Qur_ān: A contemporary approach to a veiled text, Washington, D.C. :Georgetown University Press.##Robinson, Neal(1999). Islam a concise introduction, London/Richmond: Curzon Press.##Salki, Raphael(2001). Text And Discourse Analysis, London: Taylor & Francis e-Library.##Wadad Kadi (al-Qāzī) and Mustansir Mir(2003). “Literature and the Qur_ān” in Jane Dammen McAuliffe(ed.), Encyclopaedia of the Qurān, Leiden–Boston: Brill, Vol.3.##Yule, George(2014). the Study of Language (FIFTH EDITION), United Kingdom- Cambridge: Cambridge University Press.##Cuypers, Michèle(2011 ). “Semitic Rhetoric as a Key to the Question of the naẓm of the Qur’anic Tex” in Journal of Qur’anic Studies, vol 13.## Cuypers, Michèle(2010 ). “The Semitic rhetoric in the Koran and a Pharaonic papyrus ”, in US-China Foreign Language , vol.1.##Cuypers, Michèle(2009). The Banquet: A Reading of the Fifth Sura of the Qur’an, Rhetorica Semitica ,Miami: Convivium Press.##Cuypers, Michèle(2015). The Composition of the Qur'an, London: Bloomsbury.##Zahniser, Matthias1991). “The word of God and the apostleship of Isa. A narrative analysis of Al Imran (3:33-62)”, in Jurnal of Semantic studies, No. 37.##Hebrew Westminster Leningrad Codex (14.04.2017). https://www.bible.com/fa/bible/904/JHN.1.wlc##

0 تحلیلی بر مقوله انتخاب آیات در مزارنوشته‌های توران‌پشت؛ یادمانی با داده‌های فرهنگی و تاریخی An Analysis of the Selection of Qur'anic verses in gravestones of Turanposht A monument with cultural and historical data https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3047.html 0 در فرهنگ اسلامی، آیات قرآن متنی مقدس به شمار می‌رود که باید بسیار در مرأی و منظر قرار ‌گیرد؛ از همین‌رو خوشنویسان و کتیبه‌نگاران در تزئین مسجد، امامزاده، خانقاه و مدارس مذهبی، بسیار از آیات قرآن بهره می‌گرفتند. افزون بر مکان‌های نام‌برده، نگاشت آیات بر سنگ‌مزارها نیز امری معمول بوده است. با آنکه پیشینه این رسم از هزار سال فراتر می‌رود و باستان‌شناسان و پژوهشگران رشته تاریخ و هنر بدان پرداخته‌اند، اما کمتر ذهن پژوهشگران حوزه مطالعات قرآنی را به خود معطوف داشته است. توجه به این نکته که نوعاً چه آیاتی بر سنگ‌قبرها حکاکی شده و از آن انتخاب، چه تحلیل فرهنگی و تاریخی برمی‌آید، مهمترین پرسش حاضر است. همچنین این سؤال نیز در کانون توجه قرار دارد که گورستان‌ها چه جایگاه فرهنگی در جامعه داشته است و چه کارکردی از مزار در ذهن مردمان آن دوره، آنان را به انتخاب آیاتی خاص از قرآن سوق داد؟ تحقیق پیش رو، پرسش‌های فوق را در مورد آیات قرآنی گورنوشته‌های «مزار تاریخی توران‌پشت» به بررسی و تحلیل گذاشته و در پایان به پنج انگیزه ارزشی و آموزشی در انتخاب آیات دست یافته است. 1 In Islamic culture, the Qur'anic verses are sacred texts that should be in public views very much; hence, calligraphers and lithographers in the decoration of the mosque, emamzadeh, khanqaha and religious schools used many Quranic verses. In addition to the places mentioned above, the inscribing of verses on headstone was also commonplace. Although the history of this act goes far beyond a thousand years and archaeologists and researchers in the field of history and art have investigated on it, Quranic researchers have focused on this topic less the most important question is what kind of verses engraved on the rocks and what historical or cultural analysis it makes. Another question is about the function of cemeteries and graves in the community and in the minds of the people in that period which is led them to the choice of particular verses from the Quran. This research has examined the above questions about the Qur'anic verses of the historical graves of Turanposht and, finally has achieved five valuable and educational motivations in choosing the verses 55 85 میثم صادقی تورانپشتی meysam sadeghi turanposhti دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث،دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران Iran sadeghi.mehr70@gmail.com یحیی میرحسینی Yahya Mirhoseini استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه میبد Iran mirhoseini@haeri.ac.ir محمد آشوری جلال آبادی mohammad Ashurijalalabadi دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران Iran ashuri.jalalabadi@gmail.com Key words: Quranic inscriptions cultural mountment gravestone selection Function Thoranposht قرآن کریم.##آموزگار، ژاله (1381). «گلی بر مزاری: مزارنوشته نویافته‌ای به پهلوی ساسانی از کارزون» نامه ایران باستان، شماره اول، بهار و تابستان.##آیتی، عبد الحسین (1317). تاریخ یزد، یزد: چاپخانه گل بهار.##ابن بابویه، محمد بن علی (1395 ق). کمال الدین و تمام النعمه، تهران: اسلامیه##ابن بابویه، محمد بن علی (1398 ق). التوحید، قم: جامعه مدرسین.##ابن بطوطه، محمد بن عبدالله (1330). سفرنامه، ترجمه محمد علی موحد، تهران: انتشارات آگاه.##ابن خردادبه، عبید الله (1371). مسالک و ممالک، ترجمه سعید خاکرند با مقدمه آندره میکل، تهران: میراث ملل.##ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (بی تا). تحف العقول، تهران: دارالکتب الاسلامیه.##ابن طاووس، علی بن موسی (1411 ق). مهج الدعوات و منهج العبادات، قم: دارالذخائر.##ابوالفتوح رازى، حسین بن على‏ (1408 ق). روض الجنان و روح الجنان، مشهد: بنیاد پژوهشهاى اسلامى‏.##اصطخری، ابواسحاق ابراهیم (1340). مسالک و ممالک، به کوشش ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##افشار، ایرج (1355). اطلال پارس (5)، تهران: مجله یغما، شماره 338.##افشار، ایرج (1385 الف). «سفر نامه تلگرافچی فرنگی»، فرهنگ ایران زمین، تهران: انتشارات سخن.##افشار، ایرج (1385 ب). یادگار‌های یزد، تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.##افشار، ایرج (1384). «ارتباط وقف و تاریخ»، مجله میراث جاویدان.##افشار، ایرج (1390) هفتاد گفتار از ایرج افشار، به اهتمام حمید رضا عظیمی، تهران: انتشارات محمود افشار.##انصاری، قاسم (1375). مقدمه بر کشف المحجوب‏، به تصحیح ژوکوفسکى و والنتین یریچ‏، تهران: طهوری.##ابولیث‌ سمرقندی، نصر بن محمد (بی تا). بحر العلوم، به کوشش عمر عمروی، بیروت: دار الفکر.##برقی، احمد بن محمد بن خالد (1371 ق). المحاسن، قم: دارالکتب الاسلامیه.##بقلى شیرازى، روزبهان (2008 م). عرائس البیان فى حقائق القرآن‏‏، بیروت: دار الکتب العلمیة.##بلر، شیلا (1395). «کتیبه‌شناسی: کتیبه‌های اسلامی در ایران» مترجم: دلارام کاردار، مجله چیدمان، شماره 15.##بیضاوی، عبدالله بن عمر (1418ق). انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##پاکتچی، احمد (1389). درس گفتار روش تحقیق با تکیه بر حوزۀ علوم قرآن و حدیث، به کوشش مصطفی فروتن تنها، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).##تستری، سهل بن عبدالله (1423 ق). تفسیر التستری، بیروت: دار‌الکتب العلمیه.##جامع الخیرات (1341) وقف‌نامه سید رکن الدین حسینی یزدی، به کوشش محمد تقی دانش‌پژوه و ایرج افشار، تهران: فرهنگ ایران زمین.##حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد (1379). دیوان، به کوشش قاسم غنی و محمد قزوینی، تهران: جمهوری.##حریری، محمد یوسف (1384). فرهنگ اصطلاحات قرآنی، قم: هجرت.##دانش یزدی، فاطمه (1387). کتیبه‌های اسلامی شهر یزد، تهران: سبحان نور یزد.##دهخدا، علی‌اکبر (1377) لغتنامه دهخدا، به کوشش محمد معین و سیدجعفرشهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##دیلمی، حسن بن محمد (1408 ق). اعلام الدین فی صفات المؤمنین، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.##ذهبی، شمس الدین محمد، (1427 ق). سیر اعلام النبلاء، قاهره: دار الحدیث.##رشید الدین فضل الله همدانی (1356). وقف‌نامه ربع رشیدی، به کوشش مجتبی مینوی و ایرج افشار، تهران: انجمن آثار ملی.##زرکشی، محمد بن عبدالله (1410). البرهان فی علوم القرآن، بیروت: دارالمعرفه.##زمخشرى، محمود (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل‏، بیروت: دار الکتاب العربی‏.##سنایی، ابو المجدود بن آدم (بی‌تا). دیوان، به کوشش: علی‌محمّد صابری و همکاران، بی‌جا: بی‌نا.##سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر (1404 ق). الدر المنثور فى تفسیر المأثور، قم: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى‏.##شیخ بهایی، محمد بن حسین (بی‌تا). منهاج النجاح فی ترجمه مفتاح الفلاح، تهران: حکمت.##صادقی توران‌پشتی، میثم (1396). بررسی و تحلیل آیات قرآنی به کار رفته در سنگ‌نوشته‌های توران‌پشت، بلاغ مبین، شماره 50 و51.##صحیفه سجادیه امام علی بن الحسین (ع) (1376). قم: دفتر نشر الهادی.##طباطبائی، محمد حسین (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی.##طبرسی، حسن بن فضل (1370). مکارم الاخلاق، قم: الشریف الرضی.##طبرسى، فضل بن حسن‏ (1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏، تهران: ناصرخسرو.##طوسی، محمد بن حسن (1414 ق). الامالی، قم: دارالثقافه.##طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: احیاء التراث العربی##طوسی، محمد بن حسن (1411 ق). مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، بیروت: مؤسسه فقه الشیعه.##عطار نیشابوری، فرید الدین (1905 م). تذکره الاولیاء، به تصحیح رینولد نیکلسون، لیدن: مطبعه لیدن.##علمی، قربان و تسلیمی پاک، یونس (1389). زمینه‌های شکل‌گیری دو اصطلاح در ادبیات عرفانی «عهد امانت» و «بار امانت»، مجله مطالعات عرفانی، شماره 142.##عروسى حویزى، عبد على بن جمعه (1415 ق). ‏ نور الثقلین‏‏، قم: انتشارات اسماعیلیان‏.##غزالى، ابو حامد محمد (1383). کیمیاى سعادت، تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.##فخر رازى، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب‏، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏.##قشیرى، ابوالقاسم عبدالکریم (2000 م). لطائف الاشارات، به کوشش ابراهیم بسیونی، قاهره: الهیئة المصریة.##قاضی نعمان مغربی (1385 ق) دعائم الاسلام، قم: مؤسسه ال البیت علیهم السلام.##قطب الدین راوندى، سعید بن هبة الله (1407 ق). الدعوات، قم: انتشارات مؤسسه امام مهدی.##قمی، علی بن ابراهیم (1363). تفسیر، به کوشش طیب موسوی، قم: دار الکتاب.##قوچانی، عبدالله (1383). بررسی کتیبه‌های بنا‌های یزد، تهران: پژوهشکده زبان و گویش.##کاتب یزدی، احمد بن حسین (1357). تاریخ جدید یزد، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیر کبیر.##کلینی، محمد بن یعقوب (1429 ق). کافی، قم: دارالحدیث.##مجلسی، محمدباقر (1403 ق). بحار الانوار، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.##مستملى بخارى، اسماعیل (1363). شرح التعرف لمذهب التصوف، به کوشش محمد روشن، تهران: اساطیر.##مستوفی بافقی، محمد مفید بن محمود (1342). جامع مفیدی، به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر.##مسرت، حسین (1389). پرده گشا راز نما، تهران: همشهری.##مفید، محمد بن محمد (1413 ق الف). الامالی، قم: کنگره شیخ مفید.##مفید، محمد بن محمد (1413 ق ب). کتاب المزار، قم: کنگره شیخ مفید.##مقاتل بن سلیمان (1423 ق). تفسیر، به کوشش عبدالله شحاته، بیروت: دار إحیاء التراث العربیة.##مهروش، فرهنگ (1392). «آیین‌های ذکر در روایات اسلامی و جایگاه و کارکرد اجتماعی آن‌ها»، صحیفۀ مبین، شم‍اره 53.##میبدی، احمد بن محمد (1371). کشف الاسرار و عده الابرار، به تصحیح علی اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر.##میر احمدی، مریم (1395). تاریخ تحولات ایران‌شناسی در دوران اسلامی، تهران: انتشارات طهوری.##میرحسینی، یحیی (1394). «ثواب و گناه»، دانشنامه فرهنگ مردم ایران، به کوشش کاظم موسوی بجنوردی، تهران: انتشارات دائرة المعارف بزرگ اسلامی.##نصر، سید حسین (1385). «تصوف»، تهران: دایرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران.##نصرالله‌زاده، سیروس و عمادالدین شیخ الحکمایی (1391). گورنوشته پهلوی سنگ زین، مجله زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، شماره1.##همایونی، صادق (1371). فرهنگ مردم سروستان، به کوشش انجوی، مشهد: به‌نشر.##همایونی، صادق (1353). گوشه‌هایی از آداب و رسوم مردم شیراز، شیراز: اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس.##Howel, Martha C. and Prevenier, Walter, From Reliable Sources: An Inrtroduction to Historical Method, Cornell University Press, 2001.##Tafazzoli, Ahmad, "Two Funerary Inscriptions in Cursive Pahlavi from Fars", Orientalia Suecana, XLIII-XLIV, 1994-5.##

0 مفهوم «لوح محفوظ» براساس واکاوی مفاهیم نمادین در روایات The Concept of the ‘Protected Tablet’ based on an Analysis of Symbolic Concepts in Narratives https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3048.html 0 لوح محفوظ مفهومی بنیادین است و از آنجا که تنها یک بار در قرآن کریم به کار رفته، میان قرآن پژوهان در چیستی مفهوم آن اختلاف نظر وجود دارد. روایات متعددی را در منابع فریقین می‌توان یافت که ویژگی‌هایی محسوس برای آن برشمرده‌اند. از جمله: مروارید سفید، زبرجد سبز و یاقوت سرخ. فارغ از صحت و سقم این روایات و بررسی صحت صدور آنها، وجود این روایات نشان از اهمیت شناخت لوح محفوظ برای مسلمانان از صدر اسلام دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی– تحلیلی به دنبال مفهوم‌شناسی لوح محفوظ، از طریق بررسی روایاتِ یاد شده است. نتیجه آنکه لوح محفوظ حقیقتی معنوی، الهی و دست نیافتنی است و از آنجا که در برخی از این روایات اندازۀ آن (طول مابین آسمان و زمین و عرض مابین مغرب و مشرق) و محلش (سمت راست عرش و پیشانی اسرافیل)مشخص شده است، می‌توان برداشت مسلمانان از آن را بر علم خداوند انطباق داد و زبان تمامی این روایات را تمثیلی دانست. یعنی در این تشبیه (علم خداوند) مشبه و (جواهرات باارزش و کمیاب و دست نیافتنی) مشبه‌به اند و مفهوم‌شناسی نمادین ویژگی‌های محسوس، وجه شبه را روشن می‌سازد. در این تشبیه(تمثیل) از پیشینه ذهنی که در مورد قصرهای بهشت، قصرهای افسانه‌ای شاهان ایران، الواح موسی (ع) و لوح زمرّد وجود داشته، استفاده شده است. اکثر اخبار بیانگر درک بزرگان صحابه و تابعان از علم خداوند است که در آنها برای تقریب به ذهن مخاطبان از تمثیل استفاده شده است. 1 - 87 122 علی رضا فخاری Alireza Fakhari دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبائی ره Iran fakhary_a@yahoo.com فرزاد دهقانی farzad dehghani دانشگاه علامه طباطبائی (ره) Iran farzaddehghani91@yahoo.com the ‘protected tablet’ Narratives symbolic concepts God’s knowledge analogy قرآن کریم. ## کتاب مقدّس (عهد عتیق و عهد جدید)، ترجمه: فاضل خان همدانی، انتشارات اساطیر، 1388م.##ابن ابی حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسیرالقرآن(ابن أبی حاتم)، عربستان سعودی، مکتبه نزار مصطفی الباز، 1419ق، چاپ سوم.##آل سعدی، أبوعبداللّه، عبدالرحمن بن ناصر بن عبداللّه بن ناصر بن حمد، التنبیهات الطیفه فیما احتوت علیه الواسطیه من المباحث المنفیه، ریاض: دار طیبه، 1414ه.##آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.##آل سعدی، عبدالرحمن بن ناصر، تیسیر الکریم الرحمن، بیروت: مکتبه النهضه العربیه، 1408ق، دوم.##أبو عبد الرحمن عبد الله بن أحمد بن محمد بن حنبل الشیبانیّ البغدادی، السنة، محقق: د. محمد بن سعید بن سالم القحطانی، الناشر: دار ابن القیم – الدمام، الطبعة: الأولى، 1406 هـ - 1986 م.##ابن سیده، علی بن اسماعیل، المحکم والمحیط الأعظم، بیروت: دارالکتب العلمیه، بیتا.##ابن بابویه، محمد بن علی، التوحید(للصدوق)، قم: جامعه مدرسین، 1398ق.##_______________، الخصال، قم: جامعه مدرسین، 1362ش.##______________، معانیالأخبار، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1403ق.##ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دارصادر، بیتا، چاپ سوم.##ابن درید، محمد بن حسن، جمهره اللغه، بیروت: دارالعلم للملایین، بیتا.##ابن عطیه اندلسی، عبدالحق بن غالب، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1422ق.##أبو عبد الله محمد بن عبد الله بن عیسى بن محمد المری، الإلبیری المعروف بابن أبی زَمَنِین المالکی، أصول السنة، ومعه ریاض الجنة بتخریج أصول السنة، تحقیق وتخریج وتعلیق: عبد الله بن محمد عبد الرحیم بن حسین البخاری، مکتبة الغرباء الأثریة، المدینة النبویة.##أزدی صالحی دمشقی، صدر الدین محمد بن علاءالدین علی بن محمد ابن أبی العز الحنفی، شرح العقیده الطحاویه، مصر: دارالسلام لطباعه و النشر و التوزیع و الترجمه، 1426ه.## ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغه، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بیتا.##أندلسی قرطبی مالکی، أبومحمد بن أبی طالب حمّوش بن محمد بن مختار القیسی القیروانی، الهدایه إلی بلوغ النهایه فی علم معانی القرآن و تفسیره و أحکامه و جمل من فنون علومه، جامعه الشارقه- مجموعه بحوث الکتاب و السنه- کلیه الشریعه و الدراسات الإسلامیه، 1429ه.##أبی الشیخ الأصبهانی، أبو محمد عبداللّه بن محمد بن جعفر بن حیان الأنصاری، العظمه، الریاض: دار العاصمه؛ 1408ه.##أصبهانی، أبونعیم أحمد بن عبداللّه بن أحمد بن إسحاق بن موسی بن مهران، حلیه الأولیاء و طبقات الأصفیاء، مصر: السعاده، 1394ه.##أبوالحسن الموصلی، علی بن حرب محمد بن علی الطائی، الثانی من حدیث سفیان بن عیینه للطائی، مخلوط نشر فی برنامج جوامع الکلم المجانی التابع لموقع الشبکه الإسلامیه، 2004م.##ابوطالبی، الهه، بررسی مفاهیم نمادین رنگها، تهران: اداره کل پژوهشهای سیما،1382ش.##انوشه، حسن، دانشنامه ادب فارسی در آسیای مرکزی، نشر دانشنامه، 1375ش.##ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد: بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1408ق.##اتین، یوهانس، کتاب رنگ، ترجمه: محمد حسین حلیمی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،1369(چاپ سوم) و 1386ش، چاپ.نهم.##الیاده، میرچا، تصاویر و نمادها، ترجمه: محمد کاظم مهاجری، تهران: پارسه، 1393ش، چ2.##اردلان، نادر و لاله بختیار، حس وحدت، تهران: فروزش، 1380 ش.##ادواردو سرلو، خوان، فرهنگ نمادها، ترجمه: مهرانگیز اوحدی، نشر دستان، 1389ش.##استرآبادی، علی، تأویل الآیات الظاهره فی فضائل العتره الطاهره، قم: مؤسسه النشر الإسلامی، 1409ق.##آیت اللهی، حبیب، مبانی رنگ و کاربرد آن، تهران: سمت، 1384ش.##بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیرالقرآن، تهران: بنیاد بعثت، 1416ق.##برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، قم: دارالکتب الإسلامیه، 1371ق.##بختیاری، شهلا و هدیه تقوی، معناشناسی واژه "علم" در معلقات سبع و قرآن کریم از منظر روابط معنایی، پژوهشهای علم و دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شماره اول، بهار و تابستان 1393، صص1-20.##بروجردی، سید محمد ابراهیم، تفسیر جامع، تهران: انتشارات صدر، 1366ش، چاپ ششم.##بدرالدین، أبوعبداللّه محمد بن ابراهیم بن سعد اللّه بن جماعه الکنانی الشافعی، إیضاح الدلیل فی قطع حجج أهل التعطیل، مصر: دارالسلام للطباعه و النشر، 1410ه.##بستانی، فواد افرام، فرهنگ ابجدی، تهران: اسلامی، 1375ش، چاپ دوم.##برهان، محمد حسین بن خلف تبریزی ، برهان قاطع، به اهتمام: دکتر محمد حسین معین، ج اول، تهران: کتابفروشی ابن سینا، 1322ش.##بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1420ق.##بلخی، مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1423ق.##بغدادی، علاء الدین علی بن محمد، لباب التأویل فی معانی التنزیل، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.##پل نویا، تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ترجمه: اسماعیل سعادت، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1373ش.##پیشوایی علوی، محسن و شهلا شکیباییفر، دلالت نمادین رنگ در شعر خلیل حاوی، دو فصلنامه علمی پژوهشی نقد ادب معاصر عربی، سال ششم، دوازده پیاپی 10، 1395ش،صص 1-32.##تمیمی نجدی، محمد بن عبدالوهاب بن سلیمان، اصول الإیمان، عربستان سعودی: وزاره الشؤون الإسلامیه و الأوقاف و الدعوه و الإرشاد، 1420ه. چاپ پنجم.##ثعلبی نیشابوری، ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف والبیان عن تفسیرالقرآن، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1422ق.##جرجانی، ابوالمحاسن حسین بن حسن، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1377ش.##جوهری، محمّد، المفید من معجم الرجال الحدیث، قم: کتابخانه محلاتی، 1417ق.##جیحون آبادی، حاج نعمت اللّه، حق الحقایق، شاهنامهی حقیقت، چاپ و نشر حسینی، 1363ش.##حکمی، حافظ بن أحمد بن علی، أعلام السنه المنشوره لاعتقاد الطائفه الناجیه المنصوره، عربستان سعودی: وزاره الشؤون الإسلامیه و الأوقاف و الدعوه و الإرشاد، 1422ه. چاپ دوم.##__________________، معارج القبول بشرح سلم الوصول إلی علم الأصول، الدمام: دار ابن القیم، 1410ه.##حاکم نیشابوری، أبوعبداللّه الحاکم بن محمد بن عبداللّه بن محمد بن حمدویه بن نُعیم بن الحکم الضبی الطهانی النیشابوری المعروف بابن البیع، المستدرک علی الصحیحین، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1411ه/ 1990م.##حقی بروسوی، اسماعیل، تفسیر روح البیان، بیروت: دارالفکر، بیتا.##حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد، تفسیر اثنا عشری، تهران: انتشارات میقات، 1363ش.##حائری تهرانی، میر سید علی، مقتنیات الدرر و ملتقطات الثمر، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1377ش.##حجازی، محمد محمود، التفسیر الواضح، بیروت: دارالجلیل الجدید، 1413ق، دهم.##دامن پاک مقدم، ناهید، بررسی نظریه عرفی بودن زبان قرآن، تهران: نشر تاریخ و فرهنگ، 1380ش.##دی، جاناتان و لسکی تایلو، روانشناسی رنگ، ترجمه: مهدی گنجی، تهران: ساوالان، 1387ش.##دوبوکور، مونیک، رمزهای زنده جان، ترجمه: جلال ستاری، تهران: نشر مرکز، 1391ش، چ4.##رستم نژاد، مهدی و مهدی نوید، اعجاز رنگها در قرآن، دو فصلنامه تخصصی قرآن و علم، سال چهارم، شماره7، پاییز و زمستان 1389ش.##رستم پور، سالومه، مهر پرستی در ایران، هند و روم، تهران: انشارات خورشید افروز، 1382ش.##رضی، هاشم، جشنهای آتش و مهرگان، تهران: نشر بهجت، 1385ش، چ 4.##رشیدالدین میبدی، احمد بن أبی سعد، کشف الأسرار و عده الأبرار، تهران: انتشارات امیر کبیر، 1371ش، پنجم.##رستگار فسایی، منصور، پیکر گردانی در اساطیر، تهران: پژوهشگاه علوم اسلامی و مطالعات فرهنگی، 1388ش، چ2.##زحیلی، وهبه بن مصطفی، التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج، بیروت/دمشق: دارالفکر المعاصر، 1418ق، دوم.##______________، تفسیر الوسیط(زحیلی)، دمشق: دارالفکر، 1422ق.##ژان شوالیه، آلن گربران، فرهنگ نمادها(جلدهای 1و2و3و4و5)، ترجمه و تحقیق: سودابه فضایلی، تهران: انتشارات جیحون، 1387ش.##سمرقندی، نصر بن محمد بن احمد، بحرالعلوم، بیجا، بیتا، بینا.##سورآبادی، ابوبکر عتیق بن محمد، تفسیر سورآبادی، تهران: فرهنگ نشر نو، 1380ش.##سیوطی، جلال الدین، الإتقان فی علوم القرآن، بیروت: دارالکتاب العربی، 1421/2001، چاپ دوم.##___________، الدرالمنثور فی تفسیرالمأثور، قم: کتابخانه آیت اللّه مرعشی نجفی، 1404ق.##____________، الفتح الکبیر فی ضم الزیاده إلی الجامع الصغیر، لبنان-بیروت: دارالفکر، 1423ه.##____________،جامع الأحادیث، بیجا، بیتا.##___________، أسرار الکون= الهئیه السَّنیه فی الهئیه السُّنّیه، لبنان-بیروت: دارالکتب العلمیه، 1427ه.##سعیدی، گل بابا، اصطلاحات عرفانی ابن عربی، تهران: انتشارات شفیعی، 1384ش.##سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران: طهوری، 1370ش.##سفیری شافعی، شمس الدین محمد بن عمر بن أحمد، المجالس الواعظیه فی شرح أحادیث خیر البریه صلی اللّه علیه و سلم من صحیح الإمام البخاری، لبنان- بیروت: دارالکتب العلمیه، 1425ه.##سبزواری نجفی، محمد بن حبیب اللّه، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1406ق.##شمس الدین أبو المظفر یوسف بن قِزْأُوغلی بن عبد الله المعروف بـ «سبط ابن الجوزی»، مرآة الزمان فی تواریخ الأعیان، الناشر: دار الرسالة العالمیة، دمشق – سوریا، الطبعة: الأولى، 1434 هـ - 2013 م).##شعبانی، رضا، رومی، مریم، تحلیل نماد و اسطوره در تاریخ، مجله مسکویه، تابستان و پاییز 1388، دروه4، شماره11، صص 141-160. ##شهابی، علی اکبر، احوال و آثار محمد بن جریر طبری، تهران: دانشگاه تهران، 1363ش، ج2.##شافعی مصری، ابن الملقن سراج الدین أبوحفض عمر بن علی بن أحمد، التوضیح لشرح الجامع الصحیح، سوریا- دمشق: دارالنوادر، 1429ه.##شریف لاهیجی، محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، تهران: دفتر نشر داد، 1373ش.##شبّر، سید عبداللّه، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، کویت: مکتبه الألفین، 1407ق.##شوکانی، محمد بن علی، فتح القدیر، دمشق/ بیروت: دار ابن کثیر / دار الکلم الطیب، 1414ق.##شی، جی. وا، هیداکی، همنشینی رنگها، ترجمه: فریال دهدشتی شاهرخ و ناصر پور پیرار، تهران: نشر کارنگ، 1377ش.##طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق، چاپ پنجم.##طنطاوی، سید محمد، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، بیجا، بیتا، بینا.##طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر جوامع الجامع، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم، 1377ش.##طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تهران: انتشارات ناصر خسرو، 1372ش، چاپ دوم.##طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیرالقرآن، بیروت: دارالمعرفه،1412ق.##طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری( تاریخ الرّسل و الملوک)، ترجمه: ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات اساطیر، 1375ش.##طوسی، محمد بن حسن، الأمالی (للطوسی)، قم: دارالثقافه، 1414ق.##______________، التبیان فی تفسیرالقرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بیتا.##طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، تهران: مرتضوی، 1375ش، چاپ سوم.##طبری، محب الدین و احمد بن عبداللّه، ذخائرالعقبی، القاهره: مکتبه القدسی لصاحبها حسام الدین القدسی، 1356ق.##طبری رازی اللالکائی، أبوالقاسم هبه اللّه بن الحسن بن منصور، شرح أصول اعتقاد أهل السنه و الجماعه، عربستان سعودی: دار طیبه، 1423ه، چاپ هشتم.##عربستانی، مهرداد، تعمیدیان غریب، تهران: نشر افکار، 1387ش، چ2.##عسگری، فاطمه و پرویز اقبالی، تجلی نمادهای رنگی در آیینه هنر اسلامی، جلوه هنر، شماره9، بهار و تابستان 1392، صص 42-62.##عضیمه، صالح، معناشناسی واژگان قرآنی، ترجمه: سید حسین سیّدی، مشهد: آستان قدس رضوی، 1380ش.##عبدالرزاق، أبوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع الحمیری الیمانی الصنعانی، تفسیر عبدالرزاق، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1419ه.##عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، قم: انشارات اسماعیلیان، 1415ق. چهارم.##عاملی، علی بن حسین، الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، قم: دارالقرآن الکریم، 1413ق.##فخرالدین رازی، ابوعبداللّه محد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1420ق، چاپ سوم.##فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم: نشر هجرت، بیتا، چاپ دوم.##فروم، اریک، زبان از یاد رفته، ترجمه: ابراهیم امانت، تهران: مروارید، 1366ش، چاپ دوم.##قرشی، علی اکبر، قاموش قرآن، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1371ش، چاپ ششم.##قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم: دارالکتاب،1367ش، چاپ چهارم.##قمی، عباس، سفینه البحار، قم: اسوه، 1414ق.##قسطلانی قتیبی مصری، أحمد بن محمد بن أبی بکر بن عبدالملک، إرشاد الساری لشرح صحیح البخاری، مصر: المطبعه الکبری الأمیریه، 1323ه. چاپ هفتم.##قشیری، عبدالکریم بن هوازن، لطایف الإشارات، مصر: الهئیه المصریه العامه للکتاب، بیتا، چاپ سوم.##قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران: انتشارات ناصر خسرو، 1364ش.##قمی مشهدی، محمد بن محمد رضا، تفسیر کنز الدقائق و بحرالغرائب، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، 1368ش.##کاشانی، ملا فتح اللّه، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران: کتابفروشی محمد حسن علمی، 1366ش.##___________، زبده التفاسیر، قم: بنیاد معارف اسلامی، 1423ق.##کاندینسکی، واسیلی، معنویت در هنر، ترجمه: اعظم نور اللّه خانی، تهران: اسرار دانش، 1379ش.##کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی(ط- الإسلامیه)، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.##کوپر، جی سی، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمه: ملیحه کرباسیان، تهران: فرهاد، 1379ش.##کاشفی سبزواری، حسین بن علی، مواهب علیه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات اقبال، 1369ش.##کلانتری، ابراهیم، لوح محفوظ، مجله مقالات و بررسیها، مقاله 7، دوره 37، شماره 4 - شماره پیاپی 867، پاییز 1383، صص 117-134##مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحارالانوار(ط-بیروت)، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1403ق.##محلی، جلال الدین و جلال الدین سیوطی، تفسیر الجلاین، بیروت: مؤسسه النور للمطبوعات، 1416ق.##محمد بن علی بن آدم بن موسى، مشارق الأنوار الوهاجة ومطالع الأسرار البهاجة فی شرح سنن الإمام ابن ماجه، الناشر: دار المغنی، الریاض - المملکة العربیة السعودیة، الطبعة: الأولى، 1427 هـ - 2006 م).##محسن سلمان، أبو محمد عبدالعزیز بن محمد بن عبدالرحمن بن عبد، مختصر الأسئله و الأجوبه الأصولیه علی العقیده الواسطیه، بیجا، 1418ه، چاپ 12.##محمدی ری شهری، محمد، سیره پیامبر خاتم (ص)، قم: انتشارات دارالحدیث، 1394ش.##محمودی، احمد، رنگ در قرآن کریم، مجله بیّنات، شماره 57، سال پانزدهم، 1387ش، صص83-58.##مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1374ش.##مروارید، حسنعلی، تنبیهات حول المبدأ و المعاد، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1418ق.##مقدم، محمد، جستار درباره مهر و ناهید، تهران: هیرمند، 1385ش.##ممتحن، مهدی، کمالی بانیانی، مهدی رضا، از سمبلیسم تا اسطوره در اشعار فروخ فرخ زاد، فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، سال8، شماره27، تابستان 91.##مفید، محمد بن محمد، الإختصاص، قم: المؤتمر العالمی لألفیه الشیخ المفید، 1413ق.##مقدسی، ضیاء الدین أبوعبداللّه محمد بن عبدالواحد، الأحادیث المختاره أو المستخرج من الأحادیث المختاره مما لم یخرجه البخاری و مسلم فی صحیحیهما، لبنان-بیروت: دار خضر لطباعه و النشر و التوزیع، 1420ه، چاپ دوم.##متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام الدین ابن قاضی خان القادری الشاذلی الهندی، کنزالعمّال فی سنن الأقوال و الأفعال، مؤسسه الرساله، 1401ه. چاپ پنجم.##مظهری، محمد ثناء اللّه، التفسیر المظهری، پاکستان: مکتبه الرشدیه، 1412ق.##مغنیه، محمد جواد، تفسیر الکاشف، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1424ق.##مراغی، احمد بن مصطفی، تفسیر المراغی، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بیتا.##نزهت، بهمن، نماد نور در ادبیات صوفیه، مطالعات عرفانی(مجله علمی-پژوهشی)، دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان، شماره نهم، بهار و تابستان،1388، صص 155-184.ل ستون مسجد جامع تهران، 1373ش.##نصیری، روح اللّه، کارکردها و ویژگیهای صنعت بلاغی تشبیه تمثیلی در قرآن کریم، کاوشی در پژوهشهای زبانشناختی قرآن کریم، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان 1392، پیاپی3، صص 39-53.##نکونام، جعفر، عرفی بودن زبان قرآن، مجله صحیفه مبین، پاییز 1378ش، شماره 20، صص 13-25.##نوری، صدیق، " بررسی کاربرد رنگ در شعر محمود درویش و منوچهر آتشی"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، 1391ش.##نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد، تفسیرغرائب القرآن و رغائب الفرقان، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1416ق.##نیشابوری، محمود بن ابوالحسن، إیجاز البیان عن معانی القرآن، بیروت: دارالغرب الإسلامی، 1415ق.##واحدی نیشابوری، أبوالحسن علی بن أحمد بن محمد بن علی، الوسیط فی تفسیر القرآن المجید، لبنان-بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ه/1994م.##هالروید، استوارت، ادبیات گنوسی، ترجمه: ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران: نشر اسطوره، 1388ش.##هیثمی، أبو الحسن نور الدین علی بن أبی بکر بن سلیمان ، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، المحقق: حسام الدین القدسی، القاهرة: مکتبة القدسی،1414 هـ، 1994م.##هانت، رولاند، هفت کلید رنگهای درمانی، ترجمه: ناهید ایران نژاد، جمال الحق، تهران: 1377ش.##یوهانس ابتن، هنر رنگ، ترجمه: عربعلی شروه، انتشارات سیاولی، 1382ش، چاپ سوم.##یونگ، کارل گوستاو، انسان و سمبولهایش، ترجمه: ابوطالب صارمی، تهران: چاپخانه فاروس ایران، 1352ش.##ALEC: ALEXAN DER Hartley Burr, Le Cercle du Monde ( The Words rim: Great Mysteries of the north american Indians), Paris, 1962.##LERD: LEROUX Françoise, Les Druides, Paris, 1961.##PORS: PORTAL Frédéric Portal, Des couleurs symboliques dans l'Antiquité, le Moyen-Age et les temps modernes, Paris, 1873.##GOUL: Gourmont Rémy de, Le Latin Mystique : Les Poètes de l'antiphonaire et la Symbolique au Moyen âge, Paris, 1913.##

0 کاربست انتقادی نظریۀ آمیختگی مفهومی در خوانش «خزائن الهی» در المیزان critical use of conceptual blending theoryin the interpretation of Divine KHAZAIN in Almizan https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3049.html 0 فهم معنای «خزائن الهی» با این مسأله روبرو است که چگونه میتوان نزد خدا (عند الله) خزائنی برای اشیاء تصور کرد؟ خزائن ظرف مکان برای اندوختههای مادی نظیر گنج و ثروت و خدا موجودی غیرجسمانی، نامحدود و بدون مکان است. برای پاسخ به این سوال در مقام کشف علت (و نه دلیل) میتوان از نظریۀ آمیختگی مفهومی بهره برد؛ کاربست انتقادی این نظریه نشان میدهد با بازسازی برخی سازوکارهای این رویکرد شناختی و توجه به گفتمان قرآنی در فعال نمودن فضای ذهنیِ «الهی» میتوان به معانی نوظهور در فضای آمیخته نهایی دست یافت؛ مطابق خوانش المیزان از خزائن الهی، رابطۀ خزائن الهی و اشیاء، رابطۀ نامحدود و محدود تلقی شده است؛ از این جهت همچنان میتوان خزائن الهی را واقعاً خزانههایی برای موجودات دانست و در عین حال عینیت ظرف و مظروف را لحاظ نمود. 1 There is a main problem in understanding of "Divine Khazain" (Divine Treasury): how can imagine objects in the KHAZAYIN ( Treasury) nearby the God. Material KHazain (physical treasury) is a place of objects like treasure and worth; nevertheless, God is everlasting and limitless. In the term of reason and not justification, can use the conceptual blending theory; critical use of this theory shows that among remaking of some functions can activate the mental space of "divine" which is correlates with Quranic discourse. Based on the Almizan (bu allameh Tabatabaie) interpretation, Emerge of creative meanings in the blended space reflects a new construe: relation between Divine Khazain and objects are as same as the relation between limitless and limited; hence, we can predicate Khazain ( Treasury) to Divine Khazain (Divine Treasury); yet, the container and the content can be consider the same. key words: Quran karim, Quranic discourse, cognitive semantics, conceptual blending 123 144 احد فرامرز قراملکی Ahad Faramarz GHaramaleki استاد گروه فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران. تهران. ایران. Iran ghmaleki@ut.ac.ir مهدی باقری mehdi bagheri گروه فلسفه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Iran mbagheri95@ut.ac.ir divine KHAZAIN (God's treasury) conceptualization cognitive semantics conceptual blending قرآن کریم.##ابن درید، محمد بن حسن(1988م). جمهرة اللغة، بیروت: دار العلم للملایین‏.##ابن فارس، احمد بن فارس(1404ق)، معجم مقاییس اللغه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏.##ابن‏عاشور، محمدطاهر(1420ق)، تفسیر التحریر و التنویر، 6، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.##ابن منظور، محمد بن مکرم(1414ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.##ازهرى، محمد بن احمد(1421ق)، تهذیب اللغة ، بیروت: دار احیاء التراث العربی.‏##افراشی، آزیتا(1395). مبانی معناشناسی شناختی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##پترسون و دیگران، مایکل(1388)، عقل و اعتقاد دینی، تهران: طرح نو.##جوهرى، اسماعیل بن حماد(1376ق)، الصحاح، بیروت: دار العلم للملایین‏.##درزی، قاسم؛ پاکتچی، احمد؛ فرامرز قراملکی، احد(1395). «الزامات روششناختی مطالعات میان رشتهای قرآن کریم»، مطالعات قرآن و حدیث، شماره 19، 35-71.##راغب اصفهانى، حسین بن محمد(1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن ، بیروت: دار القلم.‏##زمخشرى، محمود بن عمر(1979م)، أساس البلاغة، بیروت: دار صادر.##شیبانى، اسحاق بن مرار(1975م)، کتاب الجیم، قاهره: الهیئه العامه لشئون المطابع الامیریه‏.##شیروانی، علی و همکاران (1391)،مباحثی در کلام جدید، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##طباطبایى، محمدحسین(1374)، ترجمه تفسیر المیزان، موسوى، محمد باقر، جلد 1؛11؛7؛12؛13، چاپ 5، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.##طبرى، محمد بن جریر(1412ق)، جامع البیان فى تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفة.##عبدالباقی، محمد فؤاد(1364ق)، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، قاهره: دارالکتاب المصریه.##فراهیدى، خلیل بن احمد(1409ق)، کتاب العین، قم: نشر هجرت‏.##فولادوند، مهدی(1418ق)، ترجمه قرآن کریم، 3، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى‏.##فیروز آبادى، محمد بن یعقوب(1415ق)، القاموس المحیط، بیروت:دار الکتب العلمیة.##قائمی نیا، علیرضا(1390). معناشناسی شناختی قرآن، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##مطیع، مهدی؛ پاکتچی، احمد؛ نامور مطلق، بهمن(1388). «درآمدی بر استفاده از روش های «معناشناسی» در مطالعات قرآنی»، پژوهش دینی، شماره 18، 105-132.##نیلی پور، مریم(1395). معناشناسی تقوا در قرآن، رساله دکترای تخصصی، قم: دانشگاه قرآن و حدیث.##یگانه، فاطمه(1392). بررسی استعارههای بهشت و جهنم در ترجمه قرآن، انجیل و تورات با رویکرد معنی شناسی شناختی، پایاننامه کارشناسی ارشد، ، تهران: دانشگاه الزهرا(س)##COULSON, Seana(2001), Semantic Leaps: Frame-shifting and Conceptual Blending in Meaning Construction, New York and Cambridge: Cambridge University Press.##Fauconnier, Gilles; Mark Turner(2004). "Conceptual Blending, Form, and Meaning" Cognitive Semiotics, special issue of Recherches en Communication, no. 19,1-30.##Fauconnier, Gilles; Mark Turner(2002). The way we think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities, New York: Basic Book.##Robbins, Veron(2007).''conceptual blending and early Christian imagination'', explaining Christian origins and early Judaism, volume 89, 161-196.##

0 تجلی اصل مادینه هستی در بیان قرآن کریم The representation of the feminine principal of existence in the Holy Quran https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3050.html 0 امروزه یکی از حوزه های حائز اهمیت در مطالعات قرآن کریم، توجه به اسلوب های بیانی این متن مقدس در ارائه تعالیم الهی است که از دیرباز تا به امروز، اذهان بسیاری از عالمان بلاغت و بیان را به خود مشغول ساخته است. در این راستا یکی از اسلوب های بیانی قرآن کریم در ارائه پیام هدایت، حوزه مربوط به بیان های اساطیری این متن مقدس است که در ادبیات سنتی ما، تا حدود زیادی همان بحث تلمیحات(اشارات) است و با اسطوره گویی یا بررسی سرشت زبانی عناصر اسطوره ای متن، تفاوت اساسی دارد. بر همین اساس قرآن پژوهان، معتقدند کاربست این اسلوب بیانی در قرآن کریم، نه تنها قدحی به این کتاب وارد ننموده و اختلالی در آموزه ها و تعالیم مقدس آن ایجاد نمی کند بلکه حتی در راستای فصاحت و بلاغت آن نیز بوده و با "بلسان قوم" بودن این کتاب مقدس(ابراهیم/4)، سازگار و هماهنگ است. اما یکی از گونه بیان های اساطیری قرآن کریم، اشارات این متن مقدس به کهن الگوی مام زمین است که ابتدا به صورت بزرگ مادر اولیه در اعصار قدیمی، مورد پرستش واقع می شد و سپس در ادوار مختلف تاریخی، از اهمیت و جلای آن کاسته شد. تا اینکه در نهایت، به ضمیرناخودآگاه آدمیان انتقال یافت و تنها از طریق ادبیات و هنر بر ذهن و زبان نوع بشر جاری گشت. در این راستا پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سوال است که با توجه بـه پیشـینة اساطیری زن سالارانة تمدن بین النهرین و جزیره عربستان ، آیا می توان انواع بازنمود این کهن الگوی مام زمین را در بیان اساطیری قرآن کریم نیز بازشناخت؟ با توجه به آیات قرآن کریم، زمین در ضمیر ناخودآگاه جمعی اعراب عصر نزول، با چه کیفیتی می زید؟ کارکرد این گونه بیان ها، در القای مفاهیم الهی چیست؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که خداوند سبحان در اسلوب بیان اساطیری این متن مقدس، بستر ظهور و تجلی این کهن الگوی مادینه را فراهم ساخته و بدین ترتیب با نفوذ در ضمیرناخودآگاه مخاطبان، پیام هدایت خویش را انتقال داده است. 1 Today, one of the important areas in the study of the Holy Qur'an is the attention to the expressive style of this sacred text in the presentation of divine teachings, which has long been the source of rhetoric science. In this regard, one of the expressive forms of the Holy Qur'an ,is the domain of the mythological expressions of this sacred text, which in our traditional literature is, to a large extent, the same talk of talismans, and with myths or the examination of nature The language of the mythical elements of the text is fundamentally different. one of the mythological expressions of the Holy Qur'an, the references to this sacred text to the ancient model of the mum of the earth, was first worshiped in the great form of the mother of the old age, and then in its various historical periods, its significance and glory reduced. The present study seeks to answer this question. Considering the mythological background of the married woman of Mesopotamian civilization and the island of Saudi Arabia, can one recognize the various types of representations of this ancient Mam earth in the mythological expression of the Holy Qur'an? Given the verses of the Holy Qur'an, what is the quality of the earth in the collective subconscious mind of the Arabs of the Age of Descent? What is the function of these expressions in inducing divine concepts? 145 170 زهرا محققیان zahra mohagheghian پژوهشکده مطالعات قرانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Iran z.mohaghegh@gmail.com Quran Mythological expression Earth woman آبیارى، ابراهیم‏، 1405ق، الموسوعة القرآنیة، موسسه سجل العرب‏##آذرنوش، اذرتاش، 1354، راههای نفوذ فارسی در فرهنگ وزبان تازی(پیش از اسلام)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##آلوسی، محمود شکری، بی تا، بلوغ الارب فی معرفه احوال العرب ، بیروت: دارالکتاب العربی##احمد، لیلا، 2012م، زنان و جنسیت در اسلام؛ریشه های داخلی جدال امروزی، ترجمه فاطمه صادقی، بریتانیا: نشر زنان وقوانین در جوامع مسلمان.##ازهرى، محمد بن احمد، 1421ق، تهذیب اللغة ، بیروت‏: دار احیاء التراث العربی##ایازی، محمدعلی، (1378)، قرآن و تفسیر عصری: پژوهشی در نگرش عصری به قرآن ، زمینه ها و نتایج آن ، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##ابن جزى غرناطى، محمد بن احمد، 1416ق، التسهیل لعلوم التنزیل، ‏بیروت‏: شرکت دار الارقم بن ابى الارقم‏##ابن درید، محمد بن حسن‏، 1988م، جمهرة اللغة، بیروت‏: دار العلم للملایین##ابن سیده، على بن اسماعیل‏، 1421ق، المحکم و المحیط الأعظم‏، بیروت: دار الکتب العلمیة##ابن عاشور، محمد بن طاهر، بی تا، التحریر و التنویر، بی جا.##ابن فارس، ابن حسن بن ذکریا، 1404ق، معجم مقاییس اللغه، محقق عبدالسلام محمد هارون، بی جا، مکتبه الاعلام الاسلامی.##ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق؛ لسان العرب، بیروت: دارالفکر.##‏ابن فارس، احمد بن فارس‏، 1404ق، معجم مقاییس اللغه، قم : مکتب الاعلام الاسلامی‏##استروس، کلود لوی، 1380، اسطوره و تفکر مدرن، ترجمه فاضل لاریجانی و علی جهان پولاد، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.##-----------،1361، توتمیسم و ذهن وحشی، ترجمه مسعود راد، تهران: توس.##اسماعیل پور، ابوالقاسم، 1377، اسطوره ، بیان نمادین، تهران: سروش: انتشارات صدا و سیما.##الیاده، میرچا، 1375، مقدس و نامقدس، ترجمه نصرالله زنگویی، تهران: سروش##----------، 1382، اسطوره، رؤیا، راز، ترجمۀ رویا منجم، تهران: علم، چاپ سوم.##----------، 1391، تصاویر و نمادها، ترجمۀ محمد کاظم مهاجری، تهران: بنگاه ترجمه و نشر پارسه.##----------،1393، نماد پردازی، امر قدسی و هنر، ترجمه محمدکاظم مهاجری، تهران، بنگاه ترجمه و نشر پارسه.##----------، 1372، رساله در تاریخ ادیان، ترجمه جلال ستاری،تهران: سروش، چاپ چهارم##ایزوتسو، توشیهیکو،1361، خدا و انسان در قرآن، ترجمۀ احمد آرام، شرکت سهامی انتشار.##بحرانى، سید هاشم، 1416ق، البرهان فى تفسیر القرآن، تهران: بنیاد بعثت##بغوى، حسین بن مسعود، 1420ق، معالم التنزیل فى تفسیر القرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربى.##برلند، سی. ای. 1368، اسطوره های حیات و مرگ. ترجمة رقیه بهزادی. تهران: علمی##بیرلین، ج.ف، 1386، اسطوره های موازی، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.##پاکتچی،احمد، 1391، درسگفتار کلیات زبانشناسی تاریخی و تطبیقی، دانشگاه امام صادق(ع).##ترقی، گلی،1386، بزرگ بانوی هستی: با مروری بر اشعار فروغ فرخ زاد، تهران: نیلوفر .##جواد علی، بی تا، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، بی جا.##حقى بروسوى، اسماعیل، بی تا، تفسیر روح البیان، بیروت : دارالفکر##خرمشاهی، بهاء الدین ، 1374، «بازتاب فرهنگ زمانه در قرآن » مجله بینات، شماره ی 5، ص 95.##خطابی، حمد بن محمد،1372ق، البیان فی الاعجاز القران، بی جا: الجامعه الاسلامیه##خطیب، حسام، 1999، آفاق الادب المقارن، عربیا و عالمیا، دمشق: دارالفکر، چاپ دوم.##خطیب قزوینی، محمد، 1405ق، الایضاح فی علوم البلاغه، بیروت.## خلف الله، محمد احمد و خلیل، عبد الکریم‏، 1999م، الفن القصصی فی القرآن‏، لندن: الانتشار العربى‏، چاپ چهارم.##خلیل حِتّی، فیلیپ، 1344، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: اگاه.##داندس، آلن، 1395، اسطوره های کهن؛فولکلور در قرآن، قم: انتشارات فلاح.##رید،اولین وآلیس واترز، ماری، 1383، فمینیسم و جنبش مارکسیستی: آیا سرنوشت زن را ساختار بدنش تعیین می کند؟، ترجمه مسعود صابری، تهران: نشر طلایه پرسو.##زمخشری، محمود بن عمر. 1415ق، الکّشاف عن غوامض التّنزیل، چ2 ،قم، نشر البلاغه##سعیدی روشن، محمدباقر، 1383، تحلیل زبان قرآن و روش شناسی فهم آن، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##سیبویه، عمروبن عثمان، 1404ق، الکتاب، نشر ادب الحوزه.##سید قطب‏، 1415ق، التصویر الفنی فی القرآن‏، بیروت‏: دار الشروق##سید بن قطب، ابن ابراهیم شاذلی، 1412ق، فى ظلال القرآن، قاهره: دارالشروق.##شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1350)، صورخیال در شعر فارسی، تهران: انتشارات نیل.##شمیسا، سیروس، (1380)، نقد ادبی، تهران: فردوس، چاپ دوم.##-------------، (1369)، بدیع، تهران: دانشگاه پیام نور، چاپ دوم.##-------------،(1370 )، بیان، تهران: انتشارات فردوس.##-------------، 1372، کلیات سبک شناسی، تهران: انتشارات فردوس.##طبرى، ابو جعفر محمد بن جریر، (1412ق)، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏، بیروت‏: دار المعرفه‏##طبرسی، فضل ابن حسن (1372). مجمع البیان ، تهران: ناصر خسرو.##--------------------، 1377ش، تفسیر جوامع الجامع‏، تهران‏: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم‏##طوسی، محمد بن حسن، بی تا، تفسیر التبیان، بیروت: دار احیاء التراث العربى.##طیب، سید عبد الحسین، 1378، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات اسلام، چاپ: دوم##عبدالمعید خان، محمد، 1937م، الاساطیر العربیه قبل الاسلام، قاهره:مطبعه لحنه التالیف و الترجمه.##عجینه، محمد(1994م)، موسوعه اساطیر العرب عن الجاهلیه و دلالاتها، بیروت: دارالفارابی.##· علی عبدالرحمن خضر ، نوال، 2011م، صورة السماء والأرض فی القرآن الکریم: دراسة بلاغیة، لمتطلبات الحصول على درجة الماجستیر فی اللغة العربیة، فلسطین: جامعة النجاح الوطنیة: کلیة الدراسات العلیا##فانیان، خسرو.۱۳۵۱. «پرستش الهه ـ مادر در ایران»، مجله بررسی های تاریخی،شماره 43؛ ۲۴۸-۲۰۹##فخر رازى ، فخرالدین (1420 ق). مفاتیح الغیب ، بیروت: دار احیاء التراث العربى.##فراهیدی، خلیل احمد، 1410ق، العین، قم: انتشارات هجرت.##فریزر، جیمز جورج ، (1392)، شاخه ی زرین: پژوهشی در جادو و دین، ترجمه کاظم فیروزمند، تهران: آگاه.##فضل الله، سیدمحمدحسین، 1419ق، من وحی القران، بیروت: دار الملاک للطباعه و النشر.##کاسیرر، ارنست،1394، زبان و اسطوره، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات مروارید، چاپ سوم.##------------، 1367، کاسیرر، زبان و اسطوره، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر نقره.##‏کاشانى، ملا فتح الله، 1336، تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، تهران: کتابفروشى محمد حسن علمى‏##----------------، 1378، فلسفه صورت های سمبلیک، اندیشه اسطوره ای، ترجمه یدالله موقن، تهران: هرمس.##کزازی، میرجلال الدین،(1385)، بیان، زیبایی شناسی سخن، تهران: نشر مرکز، چاپ هشتم.##------------------،1372، رویا، حماسه، اسطوره، تهران: نشر مرکز.##کمپبل، جوزف، بی تا. اساطیر مشرق زمین، ترجمۀ علی اصغر بهرامی، (1389ب؛). تهران: جوانه رشد، چ دوم##کمبل، جوزف، 1377، قدرت اسطوره، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.##-----------، 1385، قهرمان هزار چهره، ترجمه شادی خسروپناه، مشهد: نشر گل آفتاب.##-----------، 1389، اساطیر مشرق زمین، ترجمه علی اصغر بهرامی، تهران: جوانه رشد.##الکواز، محمد کریم، (1386)، سبک‏شناسى اعجاز بلاغى قرآن‏، ترجمه سید حسین سیدى‏، تهران‏: سخن.##گریشمن،ر، 1355، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: بنگان نشر و ترجمه کتاب، چاپ چهارم.##گریوز، رابرت، 1394، جهان اسطوره ها، ترجمه ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران: جامی.##لاهیجی، شهلا و کار، مهرانگیز،1371، شناخت هویت زن ایرانی در گستره پیش تاریخ و تاریخ، تهران: روشنگران ومطالعات زنان، چ 4.##مالینوفسکی، برانیسلاو، 1392، غریزه جنسی و سرکوبی ان در جوامع ابتدایی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث، چاپ چهارم##مترجمان، 1377، تفسیر هدایت ، مشهد: بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى ‏##محققیان، زهرا و پرچم، اعظم، 1390، تحلیل اخلاقی امید ، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه اخلاق، سال چهارم، شماره13، صص 118-93.##محمدعیاد، شکری، (1971م)، البطل فی الادب و الاساطیر، قاهره: دارالمعرفه.##مدرسى، سید محمد تقى،1419 ق ،‏ من هدى القرآن‏ ، تهران‏: دار محبى الحسین‏.##مستنصر، میر،(1388)، فنون و صنابع ادبی در قرآن، ترجمه ابوالفضل حری، مجله پژوهش های قرآنی، سال پانزدهم، شماره 59 و 60؛ ص179-155.##مسعود، میخائیل،1994م، الاساطیر و المعتقدات العربیه قبل الاسلام، بیروت: دار العلم للملائین.##مصطفوی، حسن، 1360، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##معرفت‏ ، محمد هادى، 1423ق، شبهات و ردود حول القرآن، قم: موسسه التمهید.##مغنیه، محمد جواد، 1424ق، تفسیر الکاشف، تهران‏: دار الکتب الإسلامیة##مک کال، هنریتا. (1373). اسطوره های بین النهرینی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.##ملک زاده بیانی،ملکه، 1350،زن درایران باستان، مجله هنر، شماره 7 و 8.##مونس، حسین، 1395، تاریخ قریش، ترجمه حمیدرضا شیخی، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی.##میرزای قمی ، ابوالقاسم بن محمدحسن ،(1363)، قوانین الاصول، بی جا: علمیه اسلامیه.##میبدى ، رشیدالدین احمد بن ابى سعد، (1371)، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران‏: انتشارات امیر کبیر.##ناس، جان بایر، 1390، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی اصغر حکمت، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ بیستم.##نامورمطلق، بهمن،(1392)، درآمدی بر اسطوره شناسی: نظریه ها و کاربردها ، تهران: سخن.##· نکونام، جعفر، (1392)، حقانیت نگاه ظاهری در قرآن، مجموعه مقالات نخستین کنگره بین المللی قرآن کریم "انسان و جامعه"، مشهد: دانشگاه آزاد اسلامی.##نیبرگ، هنریک ساموئل، 1359، دینهای ایران باستان، ترجمه سیف‌الدین نجم‌آبادی، تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها.##نیشابورى، نظام الدین حسن بن محمد، 1416ق، تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، بیروت: دار الکتب العلمیه##واشقانی فراهانی،ابراهیم، 1395، تحلیل اسطوره کیومرث براساس نظریه روانشناسی شخصیت##ولک، رنه، (1373)، نظریه ادبیات ، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##هنری هوک، ساموئل. (1369). اساطیر خاورمیانه، ترجمة فرنگیس مزداپور و علی اصغر بهرامی. تهران: روشنگران.##یونگ، کارل گوستاو، 1387، به سوی شناخت ناخودآگاه انسان و سمبولهایش، ترجمۀ حسن اکبریان طبری، تهران: دایره، چاپ سوم.##یونگ، کارل گوستاو، 1390، رؤیاها، ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران: قطره، چاپ پنجم.##----------------،(1383)، انسان و سمبول هایش، ترجمة ابوطالب صارمی، تهران : امیرکبیر .##----------------،1396، ناخودآگاه جمعی و کهن الگو، ترجمه فرناز گنجی و محمدباقر اسماعیلپور، تهران: جامی## 4-Burkitt .M: (The Old Stone Age). 4 Edition, London 1963,Fig.19## James .E.O: (Myth and Ritual in the Anciant Near East), London 1958##Mellaart . J: (Earliest Civilization of the near East), London, 1965, p 64, Fig 39-38## Pritchard . J.B.: Palestinian Figurines, 1943 ,PP. 38 FF,55FF## Prehistoric and Ancient Art, Larousse ,p17,fig 5##