0 تعیین الگوی آوایی فواصل قرآنی براساس مشخصه های تمایزدهنده واجی Determination of Quranic verse-final pauses'( fawāṣil) phonetic model based on phonological distinctive features https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3215.html 0 نظمآهنگ حاصل از چینش و نظم همخوانها و واکهها در واژهها و در هر آیه و سوره از قرآن کریم، نمودی از اعجاز بیانی این کتاب الهی محسوب میشود. در میان عوامل متعددی که این نظمآهنگ را شکل میدهند، توازن و هماهنگی آوایی فواصل قرآنی نقش برجستهای را ایفا میکند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با تکیه بر مشخصات و ویژگیهای نظام واجی زبان عربی، واج پایانی تمام فواصل قرآنی(کلمه انتهای هر آیه)، مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود که آیا الگوی خاصی برای توازن آوایی انتهای فواصل قرآنی وجود دارد و آیا میتوان به کمک آن تمایزی بین سورههای مکی و مدنی ایجاد کرد. دادههای تحقیق از پیکره عربی قرآنی (The Quranic Arabic Corpus) دانشگاه لیدز و با استفاده از روش دادهکاوی متن استخراج شد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که با لحاظ کردن زنجیره حاصل از تمامی واجهای پایانی کل فواصل هر سوره، نمیتوان الگوی مشخصی برای توازن آوایی فواصل آیات ارائه داد ولی نظم خاصی از نظر شیوه تولید و محل تولید بر زنجیرههای دوتایی حاصل از واج پایانی فواصل آیه آغازی و آیه پایانی سورهها حاکم است که میتواند به عنوان معیاری برای تمایز میان سورههای مکی و مدنی توسط رایانه مورد استفاده قرارگیرد. 1 The rhythm resulted from the combination and established order of consonants and vowels in each word, verse and chapter (surah) of the Holly Qur'an, is an expression of the literary miracle of this divine book. Among different factors which shape this sense of rhythm, phonological harmony and parallelism of Quranic verse-final pauses (fawāṣil), play an outstanding role. The present research aims to investigate the phonological patterns of last phoneme in Quranic verse-final pauses (fawāṣil) based on Arabic phonemic inventories, in order to find is there a model for this phonological parallelism and if yes, how we can use it to distinguish between Makki and Madani surahs.The data are collected from The Quranic Arabic Corpus of Leeds University by using text data mining method. The discussion concludes that the clusters which consist of all last final phonemes of fawāṣil of each surah, don't express a unique pattern for phonological parallelism. However, binary clusters that include last phonemes of first and final verses' fawāṣil of each surah show peculiar character in regard to the place and manner of articulation of their members which can be used as a criteria to distinguish between Makki and Madani surahs. 1 18 فرزانه تاج آبادی Farzaneh Tajabadi استادیار پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهیدبهشتی Iran f-tajabadi@sbu.ac.ir عالیه کردزعفرانلوکامبوزیا Aliyeh Kord-e Zafaranlu Kambuziya دانشیار،گروه زبان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس- تهران- ایران Iran akord@modares.ac.ir rhythm phonological parallelism verse-final pauses (fawāṣil) phonological distinctive features phonological model بیجن خان، محمود. (1384). واجشناسی: نظریه بهینگی. تهران: سمت.##کردزعفرانلو کامبوزیا، عالیه و شاهوردی شهرکی، فاطمه. (1394).شناسایی طبقات طبیعی همخوانها با توجه به سجع پایانی آیات قرآن کریم. علم زبان، سال سوم، شماره پنجم، صص73-88.##Aldubai, N.A. (2015). On the Phonetic Consonance in Quranic Verses-Final Fawāṣil. Advances in Language and Literary Studies, Vol. 6, 3:61-76.##Al-Zarkashi, B. (1957). Al-Burhaan fii Uluum Al-Quran. Cairo: Dar Al-Turaath.##Anis, I. (1976). Dalaalat Al-Alfaath. Cairo: The Anglo-Egyptian Press.##Chomsky, N. and Halle, M. (1968). The Sound Pattern of English. New York: Harper & Row.##Gadoua, A. H. (2000). Consonant Clusters in Quran Arabic. Cahiers Linguistiques d’Ottawa,##28: 59–85.##Halliday, M.A.K and Hasan, R.(1985). Language, context, and text: aspect of language in a social semiotic perspective. Victoria: Deakin: Oxford University press.##Newman, D.L. (2002). "The phonetic status of Arabic within the world’s languages: the uniqueness of the lu Al-d+Aad". In Antwerp papers in Linguistics (APIL), University of Antwerp.## http://www.uia.ac.be/apil/##Selkirk, E.O. (1984). "On the Major Class Features and Syllable Theory". In Aronoff M. and R. T. Oehrle(1984): Language Sound Structure. Cambridge, Mass: MIT Press.##The Quranic Arabic Corpus.##corpus.quran.com##

0 زیبایی‌شناسی تقارن بازتابی در کتابت قرآن کریم؛ با تأکید بر قرآن 1529 آستان قدس رضوی Aestheticism is a reflection of symmetry in the book of the Holy Qur'an; with an emphasis on the Koran 1529 Astan Quds Razavi https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3216.html 0 با ظهور اسلام هنر کتابت و کتاب‌آرایی جایگاه والایی نزد مسلمانان پیدا کرد. چرا که صفحات کتاب الهی همواره محمل غنی‌ترین هنرها و آرایه‌های هنری بودند که زیبایى‌شناسى آن بیانگر پیوند نظام‌مندی بین عناصر تصویری و متن قرآن می‌باشد. یکی از این ویژگی‎ها در نظمی موسوم به تقارن بازتابی‌ نمود پیدا کرده‎است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با هدف شناخت ویژگی‌های زیبایی‌شناسانه، تقارن بازتابی موجود در سوره بقره کتابت‌شده در قرآن‎1529 آستان قدس رضوی را مورد تدقیق قرار می‌دهد. و سپس کانونِ قرارگرفتن حروف را در دیگر نسخ مشابه مطابقت می‌دهد. نتایج حاصل از مطالعات کتابخانه‌ای برپایه علم آمار نشانگر این مطلب ‌است که کاتبان این مصاحف، بی‌آنکه تحت تأثیر مستقیم کار همدیگر باشند، توانسته‌اند به نظم هندسی و آهنگین واحدی در بطن آیات نزدیک شوند. چنین امری علاوه بر توصیف هنر زیبای ایرانی، بیانگر اعجاز مستتر در کلام الهی است که پیروان خویش را مفتون خویش ساخته‌است. 1 With the advent of Islam, the art of writing the Qur'an and decorating it reached a high position with the Muslims. Because the pages of the divine book were always rich in the richest artistic arrays, their aesthetics represented a systematic link between the elements of the image and the text of the Qur'an. One of these features is reflected in the so-called symmetry order. The present study was conducted using descriptive-analytic method. The purpose of this research is to recognize the aesthetic features, reflection symmetry in Sura Baqara written in Quran 1529 on the Astan Quds Razavi. And then the focal point of the letters is adapted in other similar Qurans. The results of library studies on the basis of statistics indicate that the scribes of these manuscripts of the Qur'an, without being directly influenced by each other, have been able to approach the common geometric and musical order within the Quranic verses. Such an event, in addition to describing Iranian art, expresses the miracle hidden in the divine word that attracts its followers to the constructs themselves. 19 42 ناهید جعفری دهکردی nahid jafari dehkordi دانشگاه هنر اصفهان دانشجوی دکتری پژوهش هنر Iran jafari.nahid20@gmail.com خشایار قاضی زاده khashayar ghazizadeh گروه هنر اسلامی دانشگاه شاهد دانشکده هنر استادیار Iran khashayarghazizadeh@yahoo.com Holy Quran visual aesthetics reflection symmetry calligraphy eleventh century Quran قرآن کریم##بن عطیه، محمد بن الحق. (1413) المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزی، تحقیق عبدالسلام عبدالشافى محمد، ط 1، بیروت: دارالکتب العلمیۀ.##اردلان، نادر و لاله بختیار. (1390)، حس وحدت نفش سنت در معماری ایرانی، ترجمه ونداد جلیلی، تهران: موسسه علم معمار.##آلیاتوف، ام. (1372)، تاریخچه کمپوزسیون در نقاشی، ترجمة نازلی اصغرزاده، تهران: انتشارات دنیای نو.##بازرگان، مهدی. (بی‌تا)، سیر تحول قرآن، تهران. شرکت سهامی انتشار.##بورکهارت، تیتوس. (1370)، ارزش‌های جاودان در هنر اسلامی از کتاب جاودانگی و هنر، به کوشش سید محمد آوینی، تهران: برگ.##حصورى، علىمبانی طراحی سنتی، تهران: نشر چشمه.##حلیمی، محمدحسین. (1381)، اصول مبانی هنرهای تجسمی، ج ۳، تهران: احیا.##زرکشى، بدرالدین.(1997)، البرهان فی علوم القرآن ، تحقیق یوسف مرعشى، ج 2 ، بیروت: دارالکتب العلمیه.##زرکشی، محمدبن عبدالله.(2006). البرهان فی علوم القرآن، تحقیق، ابوالفضل الدمیاطی، قاهره: دارالحدیث.##شفیعی کدکنی، محمد رضا. (1385). موسیقی شعر، تهران: انتشارات آگاه.##شیمل، آنه ماری. (1395). راز اعداد، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.##قلیچ‌خانی، حمیدرضا. (1392)، درآمدی بر خوشنویسی ایرانی، تهران: فرهنگ معاصر.##گاردنر، کی (1387). فرهنگ ریاضیات مدرسه. ترجمه و تدوین نرگس انتخابی. تهران: فرهنگ معاصر.##لائور دیوید و استیون پن‌تاک. (1391)، مبانی طراحی، ترجمه محمدتقی فرامرزی، تهران: نشر لاهیتا.##لینگز، مارتین. (۱۳۷۷). هنر خط و تذهیب قرآنی، ترجمة مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: گروس.##مطهری، مرتضی. (1371)، تعلیم در اسلام، قم: صدرا.##نصر، سید حسین. (1394)، هنرو معنویت اسلامی، ترجمه رحیم قاسمیان، تهران: موسسه انتشارات حکمت.##نوروزی، مجتبی. (1390)، «کتابشناسی اعجاز عددی و ریاضی قرآن»، مجله آیینه پژوهش، شماره یکم، سال بیست و دوم، فروردین واردیبهشت. صص 83-99##یارشاطر، احسان و دیگران. (۱۳۸۴)، خوشنویسی (از سری مقالات دانشنامة ایرانیکا ۴)، ترجمة پیمان متین، تهران: امیرکبیر.##Lothian, A. (1999). Landscape and the philosophy of aesthetics: is landscape quality inherent in the landscape or in the eye of the beholder? Landscape and Urban Planning, (44).##

0 درآمدی برکاربستِ علوم شناختی در مطالعات قرآنی introduction to application of cognitive sciences in Quranic studies https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3217.html 0 علوم شناختی ابزارهایی را از روانشناسی، علوم کامپیوتر، زبانشناسی، انسانشناسی، فلسفه و عصبشناسی با هم ترکیب میسازد تا عملکردهای هوش انسان را توضیح دهد. پیچیدگی "هوش" و "ذهن" موجب شده است برای بررسی زیرساختها و روساختها در این ارتباط، به مشارکت و همافزاییِ این شِش رشتۀ نیاز باشد. تمام این شش رشته باید دائما با یکدیگر در تعامل باشند و دادههای تازۀ خود را در اختیار یکدیگر قرار دهند و از این طریق از آسیب تحویلانگاری نسبت به شناخت مصون بمانند. همین امر موجب میشود علوم شناختی به عنوان یک فرارشته مورد نظر قرار بگیرد. علومِ شناختی از دو جهت برای مطالعات میانرشتهای قرآن کریم میتوانند مفید باشند: اول از این جهت که میتوانیم ارتباطِ یک فرارشته با مطالعات قرآنی را تبیین و ارزیابی کنیم؛ ثانیاً اینکه علوم انسانی، و بهشکل خاص، مطالعاتِ قرآنی بهجهتِ ارتباطِ ناگسسستنیشان با متن(Text ) ، ترجمانی از دو مقولۀ ذهن و فرهنگ خواهند بود. از طرف دیگر، علوم شناختی نیز ارائۀ تفاسیرِ مناسب از ذهن و فرهنگ را در محوریتِ مباحث خود دارند. لذا کاربردِ علومِ شناختی در مطالعاتِ قرآنی گریزناپذیر خواهد بود. در این ارتباط علوم شناختی میتوانند دستآوردهای اساسیِ ذیل را برای مطالعات قرآنی در بر داشته باشند: 1- میتوانند ذهن و فرآیندهای ذهنی را ترسیم نمایند. بهشکل خاص در مطالعاتِ قرآنی، بوسیلۀ علوم شناختی میتوان فهمید که ادراکِ مفسِّر به چه شکلی صورت میپذیرد. همچنین میتوان زبان طبیعی و نحوۀ شکلگیری و عملکردِ آنرا تبیین کرد؛ 2- علوم شناختی میتوانند به تبیین و توضیحِ دستآوردهایِ ذهنی و فرهنگی و بهشکل ویژه، ادراکاتِ تفسیری از آیاتِ قرآن بپردازند. زبانشناسی شناختی، روانشناسی شناختی، عصبشناسی و هوش مصنوعی از اساسیترین علوم هستند که میتوانند پژوهشگر را در دستیابی به چنین چیزی یاری نمایند. هر یک از این علوم نیز روشها و ویژگیهای خاص خود را برای یاری رساندن به مطالعات قرآنی در بر خواهند داشت. 1 Cognitive science combines tools from psychology, computer science, linguistics, anthropology, philosophy and neuroscience to explain the functions of human intelligence. The complexity of "intelligence" and "mind" has led to the involvement and complementarity of these six disciplines in order to examine the substructure and superstructures in this regard. All of these six disciplines must interact continuously with each other and provide new data to each other and thus stay safe from reductionism. This has led cognitive science to be regarded as an Transdiscipline. Cognitive science can be useful in two aspects for Qur'anic interdisciplinary studies: 1- We could evaluate the relationship of a transdiscipline with Quranic studies; 2- Culture and mind are main principles in cognitive science and Quranic studies. Therefore, the use of cognitive sciences in the Quranic studies will be inevitable. So Cognitive science can have the following basic achievements for the Quranic studies: 1- They can draw mental processes. Specifically, in the Qur'anic studies, by the cognitive science one can understand that how the perception of the interpreter is made. 2- Cognitive sciences could explain the mental and cultural achievements and in particular the interpretive perceptions of Quranic verses. Cognitive linguistics, cognitive psychology, neuropsychiatry, and artificial intelligence are among the most basic sciences that can help the researcher achieve such a thing. Each of these sciences will also have its own methods and attributes to help with the Quranic studies 43 75 قاسم درزی ghasem darzi استادیار قرآن و حدیث دانشگاه شهید بهشتی Iran gh_darzi@sbu.ac.ir Qur'anic Studies Cognitive Science Interdisciplinarity Transdisciplinarity Neurology Artificial Intelligence Linguistics psychology Anthropology ابن بابویه، محمدبن علی؛ التوحید، به تصحیح: هاشم حسینی، قم: جامعه مدرسین، 1398ق##ایزوتسو، توشیهیکو، خداوانسان درقرآن، ترجمۀاحمدآرام، شرکت سهامی انتشار، 1361##بسکابادی، مونس، رضا افهمی، و فریناز فربود، "نورواستتیک(زیابییشناسی عصب محور) و چالشهای پیش روی آن، دو فصلنامۀ علمی پژوهشی دانشگاه هنر، شماره 12، پاییز و زمستان 1392##بغدادی، عبد القاهر؛ الفرق بین الفرق، به کوشش: محمد محی الدین عبد الحمید، قاهره، 1408ق##جرجانی، علی؛ التعریفات، بهکوشش ابراهیم آبیاری، بیروت، 1405ق##جرجانی، علی؛ شرح المواقف، قاهره، 1325ق##حلی، حسن؛ انوار الملکوت، به کوشش: محمد زنجانی، قم، 1363ش##خسروپناه، عبدالحسین، فلسفه فلسفه اسلامی، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1389##دادبه، اصغر؛ جبر و اختیار، منتشر شده در: دائره المعارف بزرگ اسلامی، به کوشش: کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، 1392.##درزی، قاسم، احد فرامرز قراملکی، و مهینناز میر دهقان؛ "تاملی بر الگوهای تاثیرگذار زبان شناسی شناختی در مطالعات میانرشتهای؛ با تاکید بر واژۀ قرآنی شاکله"، فصلنامه مطالعات میانرشتهای قرآن کریم، سال اول، شمارۀ دوم، تابستان 1395،صص 45-72##الرازی، فخر الدین؛ کتاب الاریعین فی اصول الدین، حیدر آباد دکن، 1353ق##راماچاندران، وی، اس، شناخت ذهن: جستجویی در نظریه های علمی، ترجمه حمید سپهر و رویا زمانی، انتشارات دانشگاه یزدف 1387##سروش، عبد الکریم، مقاله اول: محمد(ص) روای رویاهای رسولانه، خرداد 1392.##سروش، عبد الکریم، مقاله پنجم: شبی برنشست از فلک در گذشت، خرداد ۱۳۹۳##سروش، عبد الکریم، مقاله ششم: رؤیاهای رسولانه: زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری است، ۹ خرداد ۱۳۹۵، با تلخیص؛ به نقل از: نقد کدیور بر نظریۀ رویاهای رسولانه سروش##سروش، عبدالکریم، مقاله ششم: رؤیاهای رسولانه: زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری است، ۹ خرداد ۱۳۹۵##شهرستانی، محمد؛ الملل و النحل، به کوشش: محمد سید کیلانی، بیروت، 1381ق##طبرسی، احمدبن علی؛ الحتجاج علی اهل الحجاج، مشهد: نشر مرتضی، 1403ق##غزالی، محمد؛ قواعد العقائد، به کوشش: موسی محمد علی، بیروت: 1403ق##فاضلی، محمد، "گفتمان و تحلیل گفتمان انتقادیگ، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، سال چهارم، شمارۀ چهاردهم، 1383##قاضی عبد الجبار، المغنی، به کوشش: توفیق طویل و دیگران، قاهره، 1963م##کلینی، محمدبن یعقوب؛ الکافی، به تصحیح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407ق##مفید، محمد؛ تصحیح الاعتقاد، به کوشش: هبه الله شهرستانی، قم، 1363ش##American Psychological Association (2013). Glossary of psychological terms". Apa.org. Retrieved 2014-08-13 Angela H. Gutchess & Aysecan Boduroglu, "Culture, Cognition, and Aging," in The Encyclopedia of Adulthood and Aging, 2015 Azamimi Abdullah, Azian & Zainab Omar, " The Effect of Temporal EEG Signals While Listening to Quran Recitation," Proceeding of the International Conference on Advanced Science, Engineering and Information Technology 2011;##Barlas, Asma, "Muslim women and sexual oppression: reading liberation from the Quran," Maclester International 10 (2001) pp. 117-146##Beauregard, M. & Vincent, P. (2006). Neural correlates of mystical experiences in Carmelite nuns. Neuroscience Letters, 405, 186-190##Cela-Conde, Marty, Maestú, Ortiz, Munar, Fernández, Roca, Rosseló, “Activation of the prefrontal cortex in the human visual aesthetic perception, Quesny. 2004##Chomsky, Noam . chomsky.info. Major Twentieth Century Writers. 1991. Retrieved 2015-12-21##Clausner , Timothy C. and Croft ,William , " Domains and image schemas," in Cognitive Linguistics 10-1 (1999), 1-31##Cooke, Paul, and Mirari Elcoro, " Neurotheology: Neuroscience of the Soul,"In Journal of Young Investigators , Vol. 25 Issue 3, March 2013.##Dib, Naima, D̕un islam textuel vers un islam cotextuael: la traduction du Coran et la construction de L̕image de la femme. [Ottawa]: Presses de I̕Université d̕Ottawa, 2009.##Dukes, Kais. Statistical Parsing by Machine Learning from a Classical Arabic Treebank. Submitted in accordance with the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, The University of Leeds School of Computing , September, 2013##Fauconnier, G. & Turner, M. (2002). The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities. New York, NY: Basic Books##Fazlur Rahman, "Status of Women in the Quran," Women and revolution in Iran, edited by Guity Nashat, Boulder: Westview, 1983, pp. 37-53.##Gardner, Howard, The minds New Science: A history of the cognitive revolution, united states: Basic Books, Inc. , Publishers, 1985 Hojjati, Atefeh; Akram Rahimi, Masoude DavodAbadi Farehani, Nasser Sobhi-Gharamaleki, Bahar Alian, " Effectiveness of Quran Tune on memory in children," Procedia - Social and Behavioral Sciences 114 ( 2014 ) 283 – 286.##Jackson, Tony, "Questioning Interdisciplinarity: Cognitive Science, Evolutionary, Psychology, and Litrary Criticism," Poitics Today 21:2, Summer 2000##Jantsch, E. (1970/1972). Inter- and transdisciplinary university: A systems approach to education and innovation. (Originally published in Policy Sciences 1970). Higher Education, 1, 7–37##Klein, Julie Thompson, " A taxonomy of interdisciplinarity," in The Oxford Hanbook of Interdisciplinarity, Editor-in-Chief Robert Frodeman, Oxford University Press, 2010, pp. 15-30. P.17##Lattuca, L. R. (2001). Creating interdisciplinarity: interdisciplinary research and teaching among college and university faculty. Nashville: Vanderbilt University Press##Noam Chomsky, “Three models for the description of language,” in Information Theory, IRE Transactions on 2(3):113 - 124 · October 1956 Park, DC, & Gutchess AH, " Aging, cognition, and culture: a neuroscientific perspective," Neurosci Biobehav Rev. 2002 Nov;26(7):859-67.##Pinker, Steven, The Language, Instinct, New York: Harper Collins, 1994##Ramachandran, V. S. (1998). Phantoms in the Brain: Probing the Mysteries of the Human Mind. New York: William Morrow##Ramachandran, V.S.; Hirstein, William (1999) “The Science of Art: A Neurological Theory of Aesthetic Experience”. Journal of Consciousness Studies 6 (6-7): 15–51 Sadeghi H, " Voice of Quran and health: A review of performed studies in Iran," Quarterly of Quran & Medicine Summer 2011, Volume 1, Issue 1; 33-37;##sayadmansour ,Alireza, " Neurotheology: The relationship between brain and religion," Iran Journal of Neurology, 13(1): 52–55, 2014##Seeman, T. E. (2000). Health promoting effects of friends and family on health outcomes in older adults##Smith, Jane, Idelman & Yvonney, Haddad, "Women in the afterlife: the Islamic view as seen from the Quran and tradition," Journal of the American Academy of Religion 43 (1975) pp. 39-50##Thagard, Paul, Mind: introduction to cognitive Science, Massachusetts Institute of Thechnology, 2005##van Dijk , Teun A. " Principles of critical discourse analysis," In Discourse and Society, Vol 4, Issue 2, 1993##

0 بررسی آموزه تحدی قرآن با حوزه مطالعات نشانه شناسی متن The doctrine of Challenge is unbreakable in connection with the text of the Qur'an and its intrinsic capabilities https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3218.html 0 آموزه ی تحدی، پیوندی ناگسستنی با متن قرآن و قابلیتهای ذاتی آن دارد. لذا دور از واقع نیست اگر راز تحدیناپذیری قرآن به عناصر درونمتنی نسبت داده شود. در این رهیافت، متن بنا بر یافتههای حوزه نشانهشناسی، نظامی از نشانهها یا مجموعهای از دال ومدلولهاست که در پیوند با یکدیگر به متن ویژگی جامعیت، اختلافناپذیری و مانند ناپذیری دادهاند. با روش تحلیل و تطبیق محتوای آموزهی تحدی با دادههای علمی به ویژه حوزهی نشانه شناسی متن این نتایج به دست میآید که اوّلا مسئله تحدی و راز اعجاز قرآن متعلق به نظام نشانهای حاکم بر متن و شبکه پیچیده ارتباطیآیات است، ثانیا متن در سطح مطلوبی از نظم و انسجام درونی، ساختار و اسلوب بیانی، روابط جانشینی وهمنشینی، شبکه تولید معنا، نظام نشانهها و همگرایی دلالتها و... قرار دارد که همه این قابلیتها، اساس نظریهی استواری متن در تحدی را تشکیل میدهند. نظریهای که در همه حال بازنمود این واقعیت است که متن و سازههای آن هر مخاطبی را به گفتگو فرا میخواند و در عین دعوت مستمر و همگانی به تحدی قادر است در کنشگرمخالف خود واکنشهایی چون تسلیم، اعتراف و انصراف از معارضه ایجاد کند. 1 Therefore, it is far from real if the mystery of the indefiniteness of the Quran is attributed to the elements of the text,In this approach, the text is based on the findings of the semiotic domain, a system of signs or a set of signs and templates that Linked with each other, the text has given a feature of comprehensiveness, irreconcilability, and invincibility With the method of analyzing and adapting the content of the teaching of science with scientific data, in particular the field of semiotics of the text, these results are obtained from : First, the issue of secrecy and secrecy of the Quran belongs to the system of sign governing the text and the complex communication network of verses. Second,the text was placed in the level of arrange is required for the systems and internal harmony, Structure and the style of statement, the Paradigmatic and Syntagmatic Relations, the network of meaning production, the system of signs and Convergence significance . the text with all of capabilities is form the theory of resistant text in challenge. This theory is representated of this fact that text and it,s components recalled every audience and the text can create different reactions on subject, as submission, admission, leaveness of challenge. 77 96 احمد قرایی سلطان آبادی ahmad gharaee گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ولی عصر رفسنجان Iran ah.gharaee@vru.ac.ir Text Qur'an Challenge Semiology Linguistics ابوزهره،محمد(1418) ، المعجزة الکبری القرآن، القاهرة،دار الفکر العربی.##ابوزید،نصرحامد(1389)،معنای متن،پژوهشی درعلوم قرآن، ترجمه:مرتضیکریمینیا،تهران، انتشارات طرح نو.##ابن خلدون،عبدالرحمان(بیتا)، المقدمه ، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.##ابن عطیه، عبدالحق (1423)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت ، دار ابن حزم .##باقلانی،ابوبکرمحمد بن طیب(1421)، إعجاز القرآن، بیروت ، دارالکتب العلمیة.##بنت الشاطئ،عائشة عبدالرحمان(1404) ،إعجاز البیانی للقرآن، القاهرة ، دارالمعارف.##جرجانی،عبدالقاهر(1968)، الرسالة الشافیة(ضمن ثلاث رسائل)،تحقیق: محمد خلف الله، محمد زغلول سلام، دار المعارف بمصر.##جواهری، سید محمدحسن(1391)، «بازخوانی نظریه صرفه»، مجله قبسات،‌ سال هفدهم، شماره 66 .##خطابی،حمد بن محمد(1968)،بیان اعجاز القرآن(ضمن ثلاث رسائل)،تحقیق: محمد خلف الله، محمد زغلول سلام، دارالمعارف بمصر.##خویی، سید ابوالقاسم،(بیتا)،البیان فی تفسیر القرآن، قم ، مؤسسة إحیاء الآثار الخوئی. ##سجودی، فرزان(1383)، نشانه شناسی کاربردی،تهران، نشر قصه.##سلطان،منیر(1986)، إعجاز القرآن بین المعتزلة والإشاعرة، الإسکندریة، منشاة المعارف.##سیدمرتضی،علیبنحسین(1424)،الموضح عنجهة إعجاز القرآن،تحقیق،محمدرضا الأنصاری القمی،مشهد الرضویة، مجمع البحوث الإسلامیة.##سیوطی، جلال الدین،(1429)،الاتقان فی علوم القرآن، تحقیق: محمد سالم هاشم،قم ، منشورات ذوی القربی.##سیوطی، جلال الدین (1421)، التحبیر فی علم التفسیر،بیروت، دارالفکر.## زرکشی،بدرالدین(1410)، البرهان فی علوم القرآن، بیروت، دارالمعرفة.##صادق الرافعی،مصطفی(1421)، إعجاز القرآن و البلاغة النبویة، بیروت ، دارالکتب العلمیة.##عبدالجبار المعتزلی،ابو الحسن(1965م) ، المغنی فی أبواب التوحید والعدل، القاهرة، الدار المصریة.##عتر،نورالدین(1414) ، علوم القرآن الکریم، دمشق، مطبعة الصباح.##قدّوری الحَمَد، غانم(1423)، محاضرات فی علوم القرآن، عمان ، دار عمار.##قرطبی، محمد بن احمد،(1364ش)،الجامع لأحکام القرآن، تهران،انتشارات ناصر خسرو.##گیرو، پییر(1380)، نشانه شناسی، ترجمه: محمد نبوی، تهران، نشرآگاه.##معرفة، محمد هادی،(1415)،التمهید فی علوم القرآن، قم، موسسة النشر الاسلامی .##معرفة، محمد هادی (1381)، علوم قرآنی،قم ، مؤسسه فرهنگی التمهید.##ملکیان،مصطفی(1390)،درسگفتار روانشناسی اخلاق، تهران، مؤسسه پرسش.##نقیپورفر،ولیالله(1381)،پژوهشی پیرامون تدبر در قرآن، تهران، نشر اسوه.##نکونام،جعفر(1378)، «عرفی بودن زبان قرآن»، مجله صحیفه مبین، شماره 20.##یوهانسن،یورگن دینس وسوند اریک لارسن(1388)، نشانهشناسی چیست؟، ترجمه: علی میرعمادی، تهران، نشر ورجاوند.##Barthes , Ronald )1977. .(Image, Music, Text. London: Hammersmith.##De Saussure,Ferdinand(1959),Course in general linguistics,New York : philosopicl library INC.##Jakobson, roman)1971), Selected Writings (4 vols.) Vol. II: Word and Language, (contains ‘Language in relation to other communication systems’ The Hauge :Mouton.##

0 تحلیل انتقادی دیدگاه برخی خاورشناسان دربارۀ تفاوت چهرۀ ابراهیم و اسماعیل در سور مکی و مدنی Critical Analysis of the Viewpoint of Some Orientalists on the Difference between the figure of Abraham and Ishmael in Meccan and Medinan chapters https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3219.html 0 با توجه به اهمیت حضرت ابراهیم ع به عنوان بنیانگذار سه دین توحیدی، خاورشناسان در آثار مختلف به جنبه های گوناگون زندگی این پیامبر پرداخته اند. نخستین بار اشپرنگر به تفاوت چهرۀ ابراهیم در سور مکی و مدنی اشاره و رابطۀ ابراهیم با مکه را اسطوره خواند. هرخرونیه با الهام از وی این ایده را بسط داد و با بازسازی داستان ابراهیم در قرآن براساس توالی تاریخی، تحول تصویر ابراهیم در این سورهها، بهویژه تأکید بر «ملۀ ابراهیم»، «رابطۀ ابراهیم با بنای کعبه و مناسک حج»، «پیوند ابراهیم با اسماعیل و ماجرای قربانی» در سورههای مدنی را ترفندی سیاسی برای جلب نظر اهل مکه و معلول ناامیدی پیامبر از حمایت یهودیان مدینه دانست. در مناقشات جدی ودیرینه تعیین ذبیح با وجود شواهد قرآنی و عهدینی مبنی بر ذبیح بودن اسماعیل، دو نکتۀ مهم برخاسته از تعالیم انبیاء در این داستان مورد توجه است: هدف اصلی در ماجرای قربانی، آزمایش نهایت فرمانبرداری ابراهیم و فرزندش در امتثال اوامر الهی است و دیگری تأثیر این واقعه در ترمیم فرهنگ ناپسند قربانی انسان در ادوار کهن است. در این مقاله ضمن تبیین این نظریه ها و اشاره به تأثیرات آن در پژوهشهای بعدی، به نقد آن خواهیم پرداخت 1 Considering the importance of Prophet Ibrahim as the founder of three monotheistic religions, orientalists in various works have addressed various aspects of the life of this prophet. Sprenger pointed out for the first time to the difference between the figure of Abraham in the Meccan and Medinan chapters, and the relation between Abraham and Mecca is myth. Hurgronje inspired by him, expanded this idea and by reconstructing Abraham's story in the Qur'an based on the historical sequence, the transformation of Abraham's figure into these surahs, In particular, the emphasis on the "mila’t Ibrahim", "Abraham's relationship with the construction of the Ka'bah and the ritual of Hajj," "the connection of Abraham with Ishmael and the victim's story" in medinan chapters, is a political trick to attract the opinion of the Mecca from the disappointment of the Prophet with the support of the Medinan Jews. In serious and ancient controversy over the sacrifice, despite the Qur'anic and biblical evidence that Ishmael was cursed, two important points raised from the teachings of the prophets are noteworthy in this story: The main purpose of the victim's trial is to test the ultimate command of Abraham and his son in the context of the divine command and the other is the effect of this incident in restoring the evil culture of human sacrifice in ancient times. In this paper, we will criticize this theory by explaining these theories and referring to its effects in later studies. 97 118 صدیقه ملک لو sedigheh maleklou دانش آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث Iran s.maleklou@modares.ac.ir نصرت نیل ساز nosrat nilsaz دانشگاه تربیت مدرس Iran nilsaz@modares.ac.ir مهرداد عباسی mehrdad abbasi دانشگاه آزاد( واحد علوم تحقیقات) Iran abbasimehrdad@yahoo.com خلیل پروینی khalil parvini دانشگاه تربیت مدرس Iran parvini@modares.ac.ir orientalists meccan medinan Abraham Ishmael sacrifice قرآن کریم##کتاب مقدس، 2012، Todays’ Persian version##کتاب مقدس، 1846، لندن، انتشارات ثومس کنستبل##کتاب مقدس، 1958، قاهره، انتشارات مکتبه محمد علی صبیح##کتاب مقدس، 1357، تهران، انتشارات سازمان ترجمه تفسیری کتاب مقدس##کتاب مقدس، 1362، تهران، انتشارات انجمن کتاب مقدس ایران##کتاب مقدس، 1380، تهران، انتشارات اساطیر##کتاب مقدس، 1394، تهران، نشر نی##انجیل برنابا، 1983، کویت، دارالقلم##آیزنبرج، فنسنک، 1966، «مدخل ابراهیم»، دایره المعارف الاسلامیه، نقلها الی اللغه العربیه محمد ثابت الفندی؛ احمد الشنتناوی، ابراهیم زکی خورشید، عبدالحمید یونس، تهران، بوذرجمهری##ابن قیم جوزی، محمدبنابیبکر، 1410، تفسیر القران الکریم، بیروت، دار و مکتبه الهلال##ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، 1419، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیه##ابوزید، نصرحامد، 1392، رهیافت ادبی به قرآن: پیشینه، نتایج و دشواریها، ترجمه: مهرداد عباسی، آیینه پژوهش، شماره 142، ص 32-17##اعلم، امیر جلال الدین، 1367، فرهنگ اعلام کتاب مقدس، تهران، مرکز نشر دانشگاهی##بل، ریچارد، 1382، درآمدی بر تاریخ قرآن، ترجمه: بهاءالدین خرمشاهی، قم، مرکز ترجمۀ قرآن##راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1412، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم الدار الشامیة##زمخشری، محمود، 1407، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی##شوکانی، محمدبنعلی، 1414، فتح القدیر، بیروت، دار ابن کثیر##سید قطب، سید بن قطب بن ابراهیم شاذلی، 1412، فی ظلال القرآن، بیروت، دار الشروق##طباطبائی، سید محمد حسین، 1417، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم##طبرسی، فضل بن حسن، 1372، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو##طوسی، محمد بن حسن، بی تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی##عیاشی، محمدبنمسعود، 1380، کتاب التفسیر، تهران، چاپخانه علمیه##فرای، نورتروپ، 1379، رمز کل: کتاب مقدس و ادبیات، ترجمه: صالح حسینی، تهران، انتشارات نیلوفر##فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، 1420، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی##فراهیدی، خلیل بن احمد، 1410، کتاب العین، قم، انتشارات هجرت##قمی، علیبنابراهیم، 1367، تفسیر قمی، قم، دارالکتاب##کریمینیا، مرتضی، 1391، کتابشناسی مطالعات قرآنی در زبانهای اروپایی، قم، مؤسسه فرهنگی ترجمان وحی##لویانت، کورت، 1394، «زندگیهای همسان: آزمونها و آسیبهای اسحاق و اسماعیل»، خاندان ابراهیم، گزینش و ویرایش: هرشل شنکس، ترجمه: سید روح الله شفیعی،تهران، نشر نی##مددی، رقیه، 1392، بررسی معارضات زبانی اهل کتاب با پیامبر و پاسخهای قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان، پایاننامه دورۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس##مصطفوی، حسن، 1360، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب##مکارم شیرازی، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه##نیلساز، نصرت، خاورشناسان و ابن عباس، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1393##Azami, Muhammad Mustafa, “ The history of the quranic text”, no date, us Islamic academy, england##Bijlefeld, willem, 1982, “controversies around the quranic ibrahim narrative and its orientalist interpretations”, the muslim world, vol.lxxii, no.2##Bobzin, Hartmut, 2002, “ Translation of the Quran”, Encyclopedia of the Quran, editor: Jane damen McAuliffe, brill, v.5##calder, norman, 1988, “from midrash to scripture: the sacrifice of abraham in early islamic tradition”, the university of manchester, the department of middle eastern studies, uk##Eisenberg, Isaac, 1913 and 1936, “EI-First edition”, edited by M. Th.Houtsma, T.W.Arnold, R.Basset and R.Hartmann, Brill##Firestone, Reuven, 1992, “abraham: the first Jew or the first muslim? text, tradition, and the interreligious dialogue”, ccar journal, los angeles##Firestone, Reuven, 2003, “on scripture and its exegesis: the abraham-ishmael stories in the torah and the quran”, Reprinted in Norman Hosansky and Mazhar Jalil (eds.), Muslims and Jews, Building a Hopeful Future. Columbus, Ohio: The Islamic Foundation of Central Ohio in association with Congregation Tefereth Israel##Fireston, Reuven, 2001, Abraham, Encyclopedia of the Quran, v.2, Leiden, Brill##Geiger, Abraham, 1898, “Judaism and Islam”, M.D.C.S.P.C.K press, Germany##Leemhuis, F, 2002, Ibrahim sacrifice of his son in the early post-Koranic tradition, in: “The sacrifice of Isaac”, edited by: Ed Noort and Eibert Tigchelaar, Leiden, boston##Motzki, Harald, 2005, “Dating Muslim traditions: a survey”, Leiden, boston##Motzki, Harald, 2001, “The collection of the Quran: A reconsideration of western views in light of recent methodological developments”, Der Islam 78, pp. 1-34##Newman, N.A, 1980, The Early Christian – Muslim Dialogue, A. Collection of Documents from the first Three Islamic centuries (632-900 A.D), U.S.A. Pennsylvania,Interdisciplinary Research Institute##Paret, Rudy, 1986, Ibrahim, “The encyclopedia of Islam”, E.J.Brill, Leiden##

0 بررسی نحوة بازگردانی صفات تجسیم خداوند در ترجمه های روسی قرآن کریم Study of how to restore the attributes of God’s Anthropomorphism in the Russian translations ofthe Holy Qur'an https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3220.html 0 صفات تجسیم در برخی از آیات قرآن کریم صفاتی هستند که به دلایلی همچون تقریب معنا به ذهن مخاطبین، اعضای جسمانی بندگان را به پروردگار نسبت میدهند. این امر به مسألهای چالش‌برانگیز در حوزة خداشناسی بدل شده؛ زیرا از سویی عادت انسان به باور وجود هرچیز در پی جسمیت قائل‌شدن برای آن است و از سوی دیگر متون دینی بر استحاله این امر تأکید دارند. اگرچه؛ در میان مسلمانان، تنها اشاعره بر عدم وجود استحالة مذکور اصرار داشته و کمترین مقدار را به جسمانیت برای خداوند در روز قیامت را قائل هستند. به دلیل آنکه اندیشه مذکور، از ظاهر الفاظ این‌گونه آیات قابل برداشت است، اگر مترجم دقت لازم را به‌کار نبندد اثر ارائه‌‌شده، تجسیم را برای مخاطب به باور نزدیک خواهد کرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نحوه بازگردانی این آیات، با روشی تحلیلی- توصیفی در سه ترجمه شاخص روسی قرآن کریم (کراچوفسکی، عثمانف و پروخووا) به تفحص پرداخته و به این پرسش پاسخ گفته که آیا در این ترجمهها امکان برداشت معنای «جسمانیت خداوند» برای مخاطب روسی زبان وجود دارد؟. نتیجه آنکه، با وجود توجه اندک عثمانف به برخی از این تأویلات، هر سه ترجمه با نقصان جدی روبهرو بوده و جسمانیت را القا میکنند. در نتیجه باتوجه به کاستیهای زبان روسی در ارائه تأویل واژگانی در اینگونه آیات، لازم است ترجمهای تفسیری ارائه گردد. 1 Attributes of Anthropomorphism in some verses of the Qur'an are those that,for some reason such as the approximation of meaning to the minds of the audience, attribute to the Lord the physical members of the servants.This has become a challenging issue in the field of theology; Becausetheman, on the one hand, falls into the habit of believing every object in the pursuit of attributing Anthropomorphism to that object and in the other hand, religious texts emphasize the transformation of this. However, among the Muslims, only the Ash'arites insist on the absence of such a transformation, and attribute the least amount of physicality to God on the Day of Judgment.Since the abovementioned thought can be interpreted from the appearance of the words of such verses, if the translator does not use the necessary precision, the Quran translation will bring physicality closer to the audience belief.The present study aims to investigate how these verses are restored in an analytical-descriptive method in three leadingtranslations of the Russian Qur'an (Karachovsky, Uthmanov, and Prokhova), and answered the question whether in these translations it is possible to interpret the meaning of " God's physicality" by a Russian-speaking audience?The result is that, despite the little attention of Uthman to some of these interpretations, all three translations are faced with a serious deficiency and induce physicality.Therefore, due to the shortcomings of the Russian language in the presentation of the lexical interpretation of such verses, an interpretative translation should be provided. 119 133 شهرام همت زاده Shahram Hemmatzadeh استادیار گروه زبان و ادبیات روسی دانشگاه شهید بهشتی Iran sh_hematzadeh@sbu.ac.ir زهرا حیدری ابروان zahra Hidari Abrovan دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث /دانشگاه فردوسی مشهد Iran zahra.heidary@mail.ru قرآن ( ترجمه آیتالله مکارم شیرازی)##ابن درید، محمد بن حسن‏، جمهرة اللغة، بیروت: دار العلم للملایین‏، 1988م‏.##ابن منظور، محمد بن مکرم،‏ لسان العرب‏، بیروت: دارصادر، چاپ: سوم‏، 1414ق‏.##سیوطی، جلال‌الدین، الاتقان فی علوم القرآن، بیروت‏: دار الکتاب العربى‏، چاپ: دوم‏، 1421ق.##ابن‏عطیه، عبدالحق بن غالب‏، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، گردآورنده: طلبه، جمال‏، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، ‏1422 ق‏##ابن‏قتیبه، عبدالله بن مسلم‏، تأویل مشکل القرآن،‏ محقق: شمس‏الدین، ابراهیم‏، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، ‏1423ق##ابن‏کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم( ابن کثیر)، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون،1419ق.##بدوی، عبدالرحمن، تاریخ اندیشههای کلامی در اسلام، جلد1، ترجمه: حسین صابری، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1374ش.##بوهلال، محمد، اسلام اهل کلام، تهران: نگاه معاصر، 1394ش.##بغوى، حسین بن مسعود، تفسیر البغوى المسمى معالم التنزیل‏، محقق: مهدى، عبد الرزاق‏، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏،1420ق.##بیضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل( تفسیر البیضاوى)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏،1418ق.‏##پاکتچی، «گزارشی کوتاه درباره ترجمههای قرآن کریم به زبان روسی»، علوم قرآن و حدیث، ترجمان وحی، شهریور1377، ش3.##پاکتچی، «ترکیبهای اضافی در ترجمه قرآن کریم»، علوم قرآن و حدیث، 1376ش1،صص 121-131.##جواهری، محمدحسن، روششناسی ترجمه قرآن،‌ تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391ش.##دارمی، ابوسعید عثمان بن سعید، الرد علی الجهمیه، کویت: دار ابن اثیر، بیتا.##راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دار القلم‏، 1412ق‏.##زمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، چاپ سوم، بیروت: دار الکتاب العربی، 1407ق.‏##سبحانی، جعفر، اضواء علی العقائد الشیعه الامامیه، قم : موسسه امام صادق7، 1421ق.##سمرقندى، نصر بن محمد، تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم‏، محقق: عمروى، عمر، بیروت: دار الفکر، 1416ق.##شبر، عبدالله‏، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین‏، کویت: شرکة مکتبة الالفین‏،1407 ق.‏##شولر، گریگور، شفاهی و مکتوب در نخستین سده‌های اسلامی، مترجم: نصرت نیلساز، تهران: حکمت، 1393.##شجاعی، محسن، تاریخچه ترجمه قرآن به زبان روسی و مقایسه کوتاه ترجمه های موجود، صحیفه مبین، شماره50،‌ پاییز و زمستان 1390، صص68-102.##طباطبایى، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن‏، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، 1390ق.##طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت‏: دار المعرفة، 1412 ق‏.##طبرسى، فضل بن حسن‏، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم،‏ مصحح: یزدى طباطبایى، فضل‏الله‏، تهران: ناصر خسرو، 1372ش.##طوسى، محمد بن حسن‏، التبیان فی تفسیر القرآن‏، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، بی‌تا##طریحى، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین‏، محقق: حسینى اشکورى، احمد، تهران: مرتضوى‏، 1375ش.##عکبرى، عبدالله بن حسین‏، اعراب القراءات الشواذ، محقق: عبدالحمید، عبدالحمید السید محمد، قاهره: المکتبة الأزهریة للتراث‏، 1424ق.##فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین،‏ چاپ: دوم‏، قم: نشر هجرت، ‏1409 ق‏.##فخر رازى، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر( مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1420ق.‏##فراء، یحیى بن زیاد، معانى القرآن( فراء)، محقق: نجاتى، احمد یوسف‏، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب‏، 1980 م‏.##قرشى، على اکبر، قاموس قرآن‏، چاپ: ششم‏، تهران: دار الکتب الاسلامیه، ‏1371 ش‏.##قشیرى، عبدالکریم بن هوازن، ‏ لطائف الاشارات: تفسیر صوفى کامل للقرآن الکریم‏، چاپ سوم، محقق: بسیونى، ابراهیم‏، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب،‏2000م.##مقاتل بن سلیمان‏، تفسیر مقاتل بن سلیمان‏، محقق: شحاته، عبدالله محمود، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، 1423 ق.##نووى، محمد، مراح لبید لکشف معنى القرآن المجید، مصحح: ضناوى، محمد امین‏، بیروت: دار الکتب العلمیة،1417ق‏##نصیری، علی، «نقد شبهه رویت الهی در روایات توحیدی امام رضا7، فصلنامه علمی-پژوهشی فرهنگ رضوی، بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا7، سال چهارم، شماره15، پاییز1395.##Коран ,смыслов и комментарии, Валерии Проховай, Tehran: International publishing co, 7 edition, 2008.##Коран ,превод академика,Крачовскии, Москва: Изд (Раритет), 1990.##Коран ,превод с Арабского и комментарии, Qum: Ansarian Publication, 1992.##