0 نشانه‌شناسی گفتمان «ظن» در قرآن کریم با تکیه بر الگوی مربع حقیقت‌نمایی Discursive Semiotics of "Zann" in the Holy Quran Based on the Square of Veridiction https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4225.html 0 قرآن کریم متنی است سرشار از نشانه‌ها و معانی که همواره زمینه را برای به‌کارگیری روش‌ها و رویکردهای متنوع مطالعه و تحلیل متن فراهم می‌سازد. مقاله حاضر بر رویکرد «نشانه‌شناسی گفتمان» در مکتب نشانه‌شناسی پاریس، تکیه دارد. رویکردی که به تجزیه و تحلیل سازوکار ساخت معنا در فرآیند تولید متن می‌پردازد. این نوشتار بر آن است تا با تحلیل ساخت‌های متنی ظن در قرآن کریم و نیز با به‌کار‌گیری الگوی «مربع نشانه‌شناختی» و مشخصاً با الهام از «مربع حقیقت‌نمایی»، فرآیند شکل‌گیری دلالت ظنّ را در گفتمان قرآنی تبیین کند. مطالعة چهار گونة ظن در پیکرة قرآن کریم نشان می‌دهد که بر اساس مربع حقیقت‌نمایی ظن و علم، انسان در مواجهه با امور مختلف مادی و غیرمادی دچار یکی از چهار حالت توهم ادراکی، صدق، کذب و راز می‌شود و در این میان ایمان و انکار فاعل شناسا در امور غیرمادی همچون رسالت انبیاء، خداوند و صفات او و نیز برپایی رستاخیز، نقش مهمی در سازوکار ساخت معنای ظن ایفا می‌کند. 1 The Holy Quran is a text replete with signs and an infinite resource of meanings, which always provides the ground for using a variety of methods and approaches of text study and analysis. Meanwhile, the current article depends upon "discursive semiotics" approach, as followed in the Paris School; an approach which analyzes the mechanism of meaning making in the process of text production. Analyzing the textual structures of zann (suspicion) in the Holy Quran and using the model of "semiotic square", more specifically inspired by the "square of veridiction", this study attempts to explain the formation process of zann signification in the Quranic discourse. Studying the four kinds of zaan shows that based on the square of verdiction with regard to zann and elm (knowledge) in the Holy Quran, one gets involved with the four states of illusion, truth, falsehood and secret when dealing with different issues. Meanwhile, the knower's belief in and their denial of immaterial things such as the prophecy of prophets, God and His attributes along with the resurrection play a key role in the mechanism of making a meaning for zann. 1 29 هاله بادینده Haleh badindeh دانشجوی دکتری زبان وادبیات عربی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ایران hbadindeh@yahoo.com سید ابراهیم دیباجی Sayyed Edbrahim Dibaji استاد زبان وادبیات عربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران ایران dibagi12@yahoo.com غلامعباس رضایی هفتادر Gholam Abbas Rezaei Haftador Rezaei Haftador دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران ایران ghrezaee@ut.ac.ir قرآن کریم ظن علم نشانه‌شناسی گفتمان مربع نشانه‌شناسی مربع حقیقت‌نمایی قرآن کریم (1374ش). ترجمه : عبدالمحمد آیتى، تهران: انتشارات سروش.##عباسی، علی (1389ش). «تحلیل گفتمانی شازده کوچولو»، مجله پژوهشهای زبان و ادبیات تطبیقی، ‌شماره ۱، 65- 84.##ابن‌عاشور، محمد طاهر (۱۴۲۰ ق). تفسیر التحریر والتنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.##ابوعبیده، معمر بن المثنى (1381ق‏). مجاز القرآن‏، محقق: فواد سزگین، قاهره‏: مکتبة الخانجی‏.##‌القرطبی، محمد بن احمد (۱۳۶۴ ش). الجامع لأحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو.##السیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر (۱۴۲۰ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، محقق: فواز محمد زمرلی، ‌بیروت: دارالکتاب العربی.##صفوی، کوروش (1383ش). از زبان شناسی به ادبیات، جلد نخست: نظم، تهران: سوره مهر.##الطباطبائی، محمدحسین (1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.##الطبرانی، سلیمان ‌بن ‌احمد (۲۰۰۸م). تفسیر کبیر(تفسیر القرآن العظیم)، اردن:‌ دارالکتاب الثقافی.##الطبری، محمد بن‌ جریر (۱۴۱۲م). جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دارالمعرفة.##شعیری، حمید‌رضا (1381ش). مبانی معناشناسی نوین، تهران: سمت.##شعیری، حمید‌رضا (1387ش). روش مطالعة گفته‌ای و گفتمانی در حوزة نشانه ‌معناشناسی. مجموعه مقالات سومین هم‌اندیشی نشانه‌شناسی هنر. به کوشش: فرهاد ساسانی، تهران: فرهنگستان هنر، شماره 13.##شعیری، حمید‌رضا (1392ش). تجزیه و تحلیل نشانه معناشناسی گفتمان، تهران: سمت.##خوانساری، محمد (1375ش). منطق صوری، تهران: انتشارات آگاه.##Bronwen Martin & Felizitas Ringham (2006). Key Terms In Semiotics, Great Britain: MPG Books Ltd.##Greimas, Algirdas Julien & Joseph Courtâes (1982).Semiotics and Language : An Analytical Dictionary ,Trans. L. Crist , D. Patte and al. Bloomington,IN: Indiana University Press.##Hebert, Louis (2011). Tools for Text and Image Analysis: An introduction to applied semiotics (trans. Julie Tabler), http://www.signosemio.com. 5/7/1397##

0 بررسی و تحلیل ماهیت و کارکرد مجاز در مجازالقرآن ابوعبیده مَعمَر بن مثنَّی Examining and analyzing permitted majaz in Majaz al-Quran https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4228.html 0 میراث مکتوب کهن سرشار از اطلاعاتی است که هسته اولیه شکل‌گیری علوم مختلف را روشن می‌سازد. مجازالقرآن ابوعبیده معمر بن‌مثنی از مهمترین آثار حوزه پژوهشهای ادبی و زبانی است که تأثیر زیادی بر آثار بعدی گذاشته است. در این مقاله با تبیین جایگاه مجازالقرآن در میان تفاسیر و تحلیل مبانی و الگوهای تفسیری آن، به تحلیل مفهوم مجاز و کارکردهای آن در مجازالقرآن پرداخته شده است. با تحلیل جایگاه مجازالقرآن در میان تفاسیر، وثاقت و مهارت‌های ابوعبیده می‌توان به حوزه مفهومی مجاز و نیز تحلیل درست دیدگاه دانشمندان در مورد اثر پی‌برد و پشتوانه علمی تحلیل متن مجازالقرآن را نیز کشف نمود. نتایج پژوهش نشان میدهد که ابوعبیده برای تبیین ماهیت و حوزه معنایی مجاز، پس از بیان مبانی‌اش نسبت به زبان قرآن و تبیین علت نیاز به تفسیر، از ابزارهای تفسیری مختلفی مانند تبیین واژگان، صرف و نحو، علوم بلاغت و قرائات بهره جسته است. همچنین باید اشاره کرد که معنای اصطلاح مجاز در گذر زمان تطور یافته و نخستین کاربرد آن در مجازالقرآن تفسیری بوده، اما در دوره‌های بعد در معنای خاص ادبی و در مقابل حقیقت به کار رفته است. 1 The ancient legacy is rich in information that clarifies the core of the formation of various sciences. The author of Abū ʻUbaydah Maʻmar ibn al-Muthanná al-Taymī is one of the most important works of literary and linguistic research that has had a great impact on the subsequent work This research has been conducted through an in-text and outsourced approach to analyze the perceived concept and its functions in the virtual world. From the point of view of external textual analysis, considering the time of its emergence, the cultural situation and the author's motivation, one can find an accurate analysis of the scientists' view of the effect of scientific and scientific support for introspection analysis. From the internal point of view, with the author's analysis of the language of the Qur'an, his view of the importance of poetry in theology and interpretation, as well as his understanding of the concept of interpretation, can be drawn from the point of view of the permissible conceptual domain. Abū ʻUbaydah used various explanatory tools such as vocabulary, syntax, rhetoric, and reading to explain the permitted nature. 31 56 نصرت نیل ساز nosrat nilsaz دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس ایران nilsaz@modares.ac.ir هادی زینی ملک اباد hadi zeini malekabad گروه علوم قرآن و حدیث- دانشکده الهیات-دانشگاه سیستان و بلوچستان- زاهدان-ایران ایران zeinih@gmail.com مجاز القرآن مجاز ابوعبیده قرآن تفسیر قرآن##ابن اثیر/ الجزری (1417). الکامل فی التاریخ، تحقیق: عمر عبد السلام تدمری، بیروت، دارالکتب العربی.## ابن العدیم/ عمر بن أحمد بن هبة الله بن أبی جرادة العقیلی(م660هـ) [بی‌تا]. بغیة الطلب فی تاریخ حلب، محقق:سهیل زکار، (بی‌جا)، دارالفکر.## قلقشندی/ احمد بن علی بن احمد [بی‌تا]. صبح الأعشی فی صناعة الإنشاء، بیروت، دارالکتب العلمیة،## ابن تیمیة (1404). دقائق التفسیر الجامع لتفسیر ابن تیمیة، محقق: محمدالسید، دمشق، مؤسسة علوم قرآن.## ابن تیمیة (1416). الإیمان، تحقیق، محمد ناصر الدین الألبانی، اردن، المکتب الإسلامی.## ابن جوزی/ ابو الفرج(م597) ( 1412). المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة.## ابن صلاح/ عثمان بن عبدالرحمن (1423). معرفة انواع علوم الحدیث، محقق: عبداللطیف الهمیم، (بی‌جا)، دارالکتب العربی.## ابن عاشور/ محمد بن طاهر(1984). التحریر و التنویر، تونس، الدار التونسیة للنشر.## ابن عطیة اندلسی/ عبد الحق بن غالب(1422). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، محقق: عبد السلام عبد الشافی محمد، بیروت، دارالکتب العلمیة.## ابن قتیبة/ عبدالله بن مسلم ([بی‌تا]). تأویل مشکل القرآن، تحقیق: ابراهیم شمس الدین، بیروت: دارلکتب العلمیة.## ابن قتیبه/ عبدالله بن مسلم ([بی‌تا]). غریب القرآن، [بی‌جا]، [بی‌نا]‏## ابن کثیر الدمشقی/ اسماعیل بن عمرو(1420). تفسیر القرآن العظیم، محقق: سامی بن محمد سلامة، بیروت، درالطیبة للنشر و التوزیع.##ابن‌ندیم/ ابوالفرج محمد بن اسحاق بن محمد الوراق البغدادی(1417). الفهرست، تحقیق: ابراهیم رمضان، بیروت، دارالمعرفة.## أبو زهو/ محمد محمد (1378ق). الحدیث والمحدثون، قاهرة، دارالفکر العربی.## أبو شهبة/ محمد بن محمد بن سویلم (1423). المدخل لدراسة القرآن الکریم، قاهرة: مکتبة السنة.## أبوعبیدة، معمر بن مثنی التیمی ([بی‌تا]). مجاز القرآن، تحقیق: محمد فؤاد سزگین، قاهرة: مکتبة الخانجی.## الأنباری/ عبدالرحمن(1405). نزهة الأدباء الألباء فی طبقات الأدباء، تحقیق: ابراهیم سامرائی، أردن، مکتبة الألمنار.## البابانی البغدادی/ اسماعیل بن احمد([بی‌تا]). هدیة لعارفین اسماء المؤلفین وآثار المصنفین، استانبول، وکالة المعارف الجلیلة.## البکری/ حسین بن محمد بن الحسن الدیّار ([بی‌تا]). تاریخ الخمیس فی أحوال انفس النفیس، بیروت: دارصادر.## پاکتچی/ احمد(1391). نقد متن، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)## پاکتچی/احمد(1392). فقه‌الحدیث(با تکیه بر مسائل لفظ)، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).## الثعالبی الجعفری/ محمد بن الحسن(1416ق). الفکر السامی فی تاریخ الفقه الإسلامی، بیروت، دارالکتب العلمیة.## الثعالبی/ ابوزید(1418). الجوهر الحسان فی تفسیر القرآن، تحقیق: شیخ محمد علی معوض، بیروت، دارالإحیاء التراث العربی.## الثعلبی/ أحمد بن محمد بن إبراهیم (1422). الکشف والبیان عن تفسیر القرآن، تحقیق: الإمام أبی محمد بن عاشور، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.## الجاحظ/ عمروبن بحر (1424). الحیوان، بیروت، دارالکتب العلمیة.## الجصاص الحنفی/ ابوبکر (1405). احکام القرآن، محقق: محمد صادق القمحاوی، بیروت، داراحیاء التراث العربی.## الجندی، علی،(1412)، فی تاریخ الأدب الجاهلی، [بی‌جا]، مکتبة دار التراث.## حاجی خلیفه (1941). کشف الظنون عن أسامی الکتب الفنون، بغداد، مکتبة المثنی.## حبنّکة المیدانی/ عبد الرحمن بن حسن (1416ق). البلاغة الواضحة، بیروت- دمشق، دارالقلم- دارالشامیة،## الحراج/ ابو بکر ([بی‌تا]). الأصول فی النحو، تحقیق: عبد الحسین الفتلی، بیروت، مؤسسة الرسالة.## الحُصری القیروانی/ ابراهیم بن علی بن تمیم الأنصاری ([بی‌تا]). زهر الآداب و ثمر الألباب، بیروت، دارالجیل.## خطیب بغدادی (1985). تلخیص المتشابه فی الرسم، تحقیق: سکین الشهابی، دمشق، طلاس للدّراسات و الترجمة و النشر.## الداوودی/ شمس الدین ([بی‌تا]). طبقات المفسرین، بیروت، دارالکتب العلمیة.## ذهبی/ شمس الدین (1427ق). سیر اعلام النبلاء، قاهرة، دارالحدیث.## رشید رضا (1990م). تفسیر القرآن الحکیم(تفسیر المنار)، مصر، لهیئة المصریة العامة للکتاب.## الزجاج/ ابو اسحاق (1408). معانی القرآن و اعرابه، تحقیق: عبد الجلیل عبده شلبی، بیروت، عالم الکتاب.## سالم محیسن/ محمد محمد (1404). القرائات و اثرها فی علوم العربیة، قاهرة، مکتبة الکلیات الأزهریة.## سالم محیسن/ محمد محمد (1417). الهادی شرح طیبة النشر فی القرائات العشر، بیروت، دارالجیل.## سزگین، فؤاد/ (1412). تاریخ التراث العربی، ترجمه: محمود فهمی حجازی، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.## السمعانی/ أبوالمظفر (1418). تفسیر القرآن، محقق: یاسر بن ابراهیم، ریاض، دارالوطن.## السندی/ ابو طاهر (1415). صفحات فی علوم القرائات، [بی جا]، المکتبة الإمدادیة.## السیرافی/ ابو سعید (1373). أخبارالنحویین البصریین، طبعة محمد الزینی، قاهرة، مصطفی البابی الحلبی.## سیوطی/ جلال الدین (1409). سبب وضع علم العربیة، محقق: مروان العطیة، بیروت، دارالهجرة.## السیوطی/ جلال الدین (1394). الإتقان فی علوم القرآن، المحقق: محمد أبو الفضل إبراهیم، الهیئة المصریة العامة للکتاب.## شوکانی/ محمد بن علی صنعانی ([بی‌تا]). فتح القدیر، بیروت، دارالمعرفة.## صافى/ محمود بن عبد الرحیم (1418ق). الجدول فى اعراب القرآن، دمشق بیروت، دارالرشید مؤسسة الإیمان.## صفوی/ کوروش (1392). درآمدی بر معناشناسی، تهران، اندیشه.## طبری/ ابوجعفرمحمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب الأملی (1420). جامع البیان فی تأویل القرآن، تحقیق: احمد محمد شاکر، بیروت: مؤسسة الرسالة.## عبدالتواب/ رمضان(1380). مباحثی در فقه اللغه و زبان شناسی عربی، ترجمه حمید رضا شیخی، تهران، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.## العسکری/ ابوهلال (1408). الأوائل، طنطا، دارالبشیر.## قاسمی/ جمال الدین (1418). محاسن التأویل، تحقیق: محمد باسل عیون السود، بیروت: دارالکتب العلمیة.## القرطبی/ أبوعبدالله (1384). الجامع لأحکام القرآن، تحقیق: أحمد البردونی وإبراهیم أطفیش، القاهرة، دار الکتب المصریة.## الکلبی المزی/ ابوالحجاج (1400). تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، محقق: بشار عداد معروف، بیروت، مؤسسة الرسالة.## النحاس/ ابو جعفر(1421)، اعراب القرآن، محقق: عبد المنعم خلیل ابراهیم، بیروت، دارالکتب العلمیة.## نیل ساز/ نصرت(1393ش). خاورشناسان و ابن‌عباس، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.## هاشمی/ أحمد بن إبراهیم بن مصطفى([بی‌تا]). جواهر البلاغة فی المعانی والبیان والبدیع، تحقیق یوسف الصمیلی، بیروت، المکتبة العصریة.## یاقوت حموی/ شهاب‌الدین ابوعبدالله (1414). معجم الأدباء، تحقیق: احسان عباس، بیروت، دارالمغرب الأسلامی##

0 نقد و بررسی نظریه‎ی ارزش افزایی درتفسیر موسّع متون مقدس Review of the theory of value maximizing added in the study of Holy texts https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4229.html 0 از جمله اهدافِ تفسیرِ مبتنی بر تکثر معنا، نظریه‎‎ی ارزش افزایی در تفسیر هرمنوتیکی متون است. یک تفسیر ارزش افزا، دامنه‎ای از احتمالات تفسیری را به‌سوی متن روانه می‎دارد تا ارزش اعتبار ادبیِ آن را به‌حد اعلا رسانده و آشکار نماید. در مقابل فواید مترتبی نظیر ویژگی‌های منحصربه‌فرد متنی نظیر ظرفیت‌های زبانی، امکانات بالقوة معنایی متن، تأثیرپذیری خوانش متن از دایرة‌المعارف خواننده و اطلاعات عصری آن، مشکل عمده‎ی چنین رویکردی در هرمنوتیک پسامدرن، بی‌اعتنایی به‌قصد مؤلف به‌عنوان تنها فاکتور تعیّن بخش معنای متن است. ازاین‌رو نظریه‎ی ارزش افزایی به‌طور مطلق امکان طرح در همه‎ی متون را نخواهد داشت؛ بنابراین پژوهش فوق که به شیوه‎ی توصیفی-تحلیلی همراه با گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه‌ای انجام‌گرفته است می‎کوشد با طرح فرضیه‎ی « ارزش افزایی قصدی گرا » تعدّد معانی برداشت‌شده از قرآن را در عین ملتزم بودن به‌قصد ماتن اثبات نماید و در پی نفی توأمان «وحدت معنایی مبتنی بر قصدی گرایی انحصاری» و «کثرت معنایی مبتنی بر ذهنی‎گرایی افراطی» برآید و روش تفسیری جدیدی را برای تفاسیر متون به خصوص متن مقدس قرآن ارائه نماید. 1 Among the goals of multiple-meaning-based interpretation, the theory of value maximizing is in the Hermeneutics interpretation of texts. A value maximizing interpreter draws a range of interpretive possibilities to the text, to the point of highlighting the value of its literary validity.In contrast to the benefits of multithreading like unique textual features such as linguistic capacities and potentially semantic features of the text, and the effect of reading the text from the reader's encyclopedia and its contemporary information. The major problem of such an approach in postmodern hermeneutics is the disregard of the author's intention as the only determinant of the meaning of the text. Hence, the theory of value maximizing does not have the capability to be mentioned in all texts. Therefore, the above-mentioned study, which is carried out in a descriptive-analytical manner with the gathering of documentary and paperwork, attempts to construct a hypothesis of " Intentionalism value maximizing theory " in the face of the simultaneous negation of "monolithic unity based on monopolistic nomadism" And "plurality of meaning based on radical subjectivity. 57 81 ثمانه علوی samane alavi دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد ایران s.alavi5892@gmail.com هرمنوتیک ارزش افزایی پایان‌ناپذیری متن محوری مفسرمحوری

0 پژوهشی تاریخی تطبیقی از « استکبار و تکبُّر » در زبان‌های عبری، سریانی و عربی با تکیه بر قرآن و عهدین A comparative study of arrogance in the Qur'an and the Bible https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4230.html 0 خودبرتربینی و رفتار کبر‌ورزانه‌ی انسان در برابر خدواند یا مخلوقات او یکی از رذایل اخلاقی است که در قرآن با واژه‌ی «استکبار» و مشتقاتش و در عهدین با واژگان متعددی بیان شدهاست. برای شناخت ابعاد گسترده‌ی این مفهومِ کلیدی لازم است واژگان مربوط به آن در کتب مقدس، واژهشناسی و معناشناسی ‌‌شود و عوامل، ویژگی‌ها و فرجام کار آنان که به این رذیله‌ی اخلاقی دچار می‌شوند، تبیین گردد. این جستار به روش تحلیلی- تطبیقی به واژهشناسی و معناشناسی استکبار و تکبّر در عهدین و قرآن پرداخته، عوامل به وجود آورنده‌ی آن را در انسان از طریق آیات هر کدام از کتب مقدس بررسی نموده و با تحلیل ویژگی‌های مستکبران و متکبّران به بیان فرجام شوم آنان از دیدگاه کتب مقدس پرداختهاست. در کتب مقدس واژگان متعددی این مفهوم را بیان نموده، عواملی تقریبا مشابه چون پیروی از هوای نفس، احساس بینیازی و فراموشی قدرت خداوند، زمینه ساز آن و صفاتی چون ادعای خدایی، استهزا و انکارِ اصول اعتقادی به عنوان صفات ایشان و فرجام شومی نظیر گمراهی و هلاکت در دنیا، محرومیت از بهشت و خسران ابدی به عنوان مجازات آنان ذکر شدهاست، هر چند که این مفهوم با تمام ابعادش، در قرآن نمودی ژرف‌تر و گسترده‌تر یافته است. 1 The arrogance and proudly behavior of man against God or his creatures is one of the moral vices that are expressed in the Qur'an with the word "arrogance" and its derivatives and in the Biblical terms with numerous terms. To understanding the widespread dimension of this key concept, it is necessary The related vocabulary in the Bible Terminology and semantics. And the factors, attributes, and be explained end of The work of those who do this Bad attributes.This essay deals with the analytical-comparative methodology of terminology and semantics of arrogance in the Bible and the Qur'an and investigate The factors that create it in man through the verses of each of the holy books And by analyzing the characteristics of the arrogants. this concept is explained In the Holy books of various vocabulary. Factors identical, such as following concupiscence, The feeling of forgetfulness and forgetfulness of God's power are their attributes. 83 103 وفادار کشاورزی vafadar keshavarzi استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن شیراز ایران vafadarkeshavarz@gmail.com محمد علی همتی mohammadali hemati  استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن شیراز ایران mohammadalihemati@gmail.com قرآن عهدین استکبار تکبر 1.قرآن کریم.##2.کتاب مقدس، (1388ش)، ترجمه مژده برای عصر جدید، تهران، مژده عصر جدید.##3.ابن منظور، محمدبن‌مکرم‌، (1414ق)، ‌لسان‌العرب‌، بیروت‌، دارصادر، ، چاپ سوم، ج‌4 و5.##4.ابوزید، نصر حامد، (1396ش)، مدخل کبر. ترجمه حسن رضایی هفتادر. دائرةالمعارف قرآن. ج4. سرویراستار جین دمن مک اولیف. تهران. حکمت. چاپ اول.##5.ایزوتسو، توشیهیکو، (1361ش)، خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، شرکت سهامی انتشارات، چاپ اول.##6.ایزوتسو، توشیهیکو، (1378ش)، مفاهیم اخلاقی - دینی در قرآن مجید، ترجمه فریدون بدرهای، تهران، فروزان‌روز، چاپ اول.##8.جوهری، اسماعیل، (1404ق)، تاج اللغه و صحاح العربیه، تحقیق: احمد عبدالغفور عطار، لبنان، دارالعلم للملایین، چاپ اول، ج2.##9.راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد، (1412ق)، المفردات فی غریب‌القرآن‌، تحقیق: صفوان عدنان داودی، دمشق، بیروت‌، دارالقلم و الدارالشامیه، ‌چاپ اول.##10.رهبر، محمدتقی، (1362ش)، استکبار و استضعاف از دیدگاه قرآن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول.##10.طباطبایى، محمدحسین، (1374ش)، المیزان فی تفسیر القرآن،‏ ترجمه محمد باقر موسوى، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى‏، چاپ پنجم، ج8 و17.##11.طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم، چاپ پنجم، ج16و17.##12.طبرسی، فضل بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران‌، ناصر خسرو، ‌چاپ سوم، ج‌9.##13.قرشی، سیدعلیاکبر، (1371ش)، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ ششم.##13.ماسون، دنیز، (1385ش)، قرآن و کتاب مقدس، درونمایههای مشترک، ترجمه فاطمه سادات تهامی، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهرودی، چاپ اول، ج 1.##15.مدرسی، سید محمدتقی، (1419ق)، من هدى القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ج10و‌11.##16.مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (1373ش)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ سیزدهم، ج‌4، 18و19.##17. منَّا، یعقوب اوجین، (1975م)، المطران، قاموس کلدانی عربی، منشورات مرکز بابل، بیروت.##18. Britanika, Encyclopedia Britanika , (1995), Inc, USA, Vol 4.##19.Costaz, Louis,S.J, (2002), Dictionnaire Syriaqus-Français, Syriac-English Dictionary, قاموس سریانی عربی, , Third Edition, Beyrouth, dar el- machreq(دار المشرق).##20.Gesenius William, (1882), A Hebrewn and English Lexicon of the Old Testament, Boston.##21.Joseph A. Fitzmyer,(1979), “The Phases of the Aramaic Language,” in A Wandering Aramean: Collected Aramaic Essays (SBLMS 25; Missoula, Mont: Scholars Press.##22..Margoliouth. MRS. (1903), A Compendius Syriac Dictionary, A Founded upon The Thesarus Syriacus of R.Payne Smith, Oxford at the Clarendon Press.##23.peshitta, (1905) The New Testament in Syriac, London, British and Foreign Bible Society.##24. Stanley E. Porter, (1993), “Did Jesus Ever Teach in Greek?” TynBul .##25.Strong. James. (1890), a concise dictionary of the words in the Hebrew Bible with their renderings in the authorized English version, New York.##

0 تحلیل سیر تاریخی نظرات مفسران درباره آیه الحاق ذریه Analyzing the historical course of commentators' comments on the verse of "annexation of the offspring" https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4237.html 0 یکی از نعمتهای بهشتیان که در آیه 21 سوره طور بدان اشاره شده، الحاق ذریه مؤمنان به ایشان به شرط تبعیت از آنها در ایمان عنوان شده است. مفسران پیرامون اینکه مراد از ذریه چیست و این ذریه با چه شرایطی میتوانند به پدران خود ملحق شوند، نظرات مختلفی ابراز نمودهاند. پرداختن به این موضوع از این نظر اهمیت مییابد که چگونگی و شرایط این الحاق میتواند نقش مهمی در تنظیم عملکرد دنیوی و انتظارات اخروی فرد مسلمان ایفا نماید. به عنوان نمونه، اگر فهم از این آیه اینگونه باشد که مؤمنان میتوانند ذریه مؤمن خود را در بهشت به خود ملحق نمایند، انگیزه انجام و کثرت اعمال صالح در میان فرزندان مؤمنین کاهش یافته و این تلقی پیش میآید که مسلمانان میتوانند با احراز سطحی حداقلی از ایمان، به درجات والاترین مؤمنان از میان اجداد خود نائل گردند. واکاوی تاریخی نظرات مفسرین نشان میدهد که به مرور زمان و با اهمیت یافتن مباحث عدل الهی و عدالت اجتماعی در سدههای اخیر، مفسران به دیدگاهها و نظراتی گرایش یافتهاند که چالشهای موجود در مفاهیم آیه را برطرف سازد. لذا اکثر مفسران متأخر و معاصر معتقدند مناسبترین برداشت از آیه آن است که اولاً مراد از ذریه را صرفاً فرزندان و نه نسلهای بعدتر و ثانیاً مراد از الحاق را صرف همنشینی و نه همدرجهبودن قلمداد نماییم. 1 One of the blessings of the believers in Paradise referred to the verse 21 of Surah “alTur” is the annexation of their offspring on condition that they follow them in faith. Commentators have expressed differing views on What does the word "Zurriyyah" (offspring) mean and on what terms they can join their fathers. It is important to address this issue because how and the terms of this annexation, can play an important role the worldly function and otherworldly expectations of the Muslim. For example, if the understanding of this verse is that believers can join their believer ancestors in Paradise, the motivation to perform and increase the righteous acts among the children of believers is reduced and it is assumed that Muslims They can attain the highest levels of Paradise among their ancestors by attaining a minimal level of faith. Analyzing the commentators' comments suggests that the most appropriate conception of the verse is that we should first, refer “Zurriyyah” only to the children, not to the later generations, and annexation to the meaning of companionship, not to being equal in degree. 104 138 مجتبی شکوری Mojtaba Shakouri استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، ایران ایران shever66ms@gmail.com فاطمه حاجی اکبری Fatemeh Haji akbari استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کوثر بجنورد ایران f.hajiakbari@kub.ac.ir آیه 21 سوره طور ذریه تفسیر قرآن عدل الهی بهشت قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند##- ابن ابی جامع، علی بن حسین، (1413ق)، الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، تحقیق مالک محمودی، قم: دار القرآن الکریم##- ابن ابی حاتم، عبدالرحمن بن محمد، (1419ق)، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق اسعد محمد طیب، ریاض: مکتبه نزار مصطفی الباز، چاپ سوم.##- ابن ابی زمنین، محمد بن عبدالله، (1424ق)، تفسیر ابن ابی زمنین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- ابن جزی، محمد بن احمد، (1416ق)، التسهیل لعلوم التنزیل، تحقیق عبدالله خالدی، بیروت: شرکة دار الارقم بن ابی الارقم.##- ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، (1422ق)، زاد المسیر فی علم التفسیر، تحقیق عبدالرزاق مهدی، بیروت: دار الکتاب العربی.##- ابن عاشور، محمد طاهر، (1420ق)، تفسیر التحریر والتنویر، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.##- ابن عجیبه، احمد، (1419ق)، البحر المدید فی تفسیر القرآن المجید، تحقیق احمد عبدالله قرشی رسلان، قاهره: حسن عباس زکی.##- ابن عربی، محمد بن عبدالله، (1408ق)، احکام القرآن، تحقیق علی محمد بجاوی، بیروت: دار الجیل.##- ابن عربی، محمد بن علی، (1410ق)، رحمة من الرحمن فی تفسیر و اشارات القرآن، تحقیق محمود محمود غراب، دمشق: مطبعة نضر.##- ابن عرفه، محمد بن محمد، (2008م)، تفسیر ابن عرفه، بیروت: دار الکتب العلمیه منشورات محمد علی بیضون.##- ابن عطیه، عبدالحق بن غالب، (1422ق)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق عبدالسلام عبدالشافی محمد، بیروت: دار الکتب العلمیه منشورات محمد علی بیضون.##- ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، (1419ق)، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق محمد حسین شمس الدین، بیروت: دار الکتب العلمیه منشورات محمد علی بیضون.##- ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.##- ابوالسعود، محمد بن محمد، (1983ق)، تفسیر ابیالسعود (ارشاد العقل السلیم الی مزایا القرآن الکریم)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، (1408ق)، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، تصحیح محمد مهدی ناصح و محمد جعفر یاحقی، مشهد مقدس: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.##- ابوحیان، محمد بن یوسف، (1420ق)، البحر المحیط فی التفسیر، تحقیق صدقی محمد جمیل، بیروت: دار الفکر.##- امین، نصرت بیگم، (بیتا)، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، بینا: بیجا.##- آلوسی، محمود بن عبدالله، (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، تحقیق علی عبدالباری عطیه، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- بغوی، حسین بن مسعود، (1420ق)، تفسیر البغوی المسمی معالم التنزیل، تحقیق عبدالرزاق مهدی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- بقاعی، ابراهیم بن عمر، (1427)، نظم الدرر فی تناسب الآیات والسور، تحقیق عبدالرزاق غالب مهدی، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، چاپ سوم.##- بیضاوی، عبدالله بن عمر، (1418ق)، انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- پانیپتی، ثناءالله، (1412ق)، التفسیر المظهری، کویته: مکتبة رشدیة.##- ثعلبی، احمد بن محمد، (1422ق)، الکشف والبیان المعروف تفسیر الثعلبی، تحقیق ابی محمد ابن عاشور و نظیر ساعدی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- ثقفی تهرانی، محمد، (1398ق)، روان جاوید در تفسیر قرآن مجید، تهران: برهان، چاپ دوم.##- جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن، (1430ق)، درج الدرر فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق محمد ادیب شکور و طلعت صلاح فرحات، عمان: دار الفکر.##- جزایری، ابوبکر جابر، (1416ق)، ایسر التفاسیر لکلام العلی الکبیر، مدینه منوره: مکتبة العلوم والحکم.##- جمل، سلیمان بن عمر، (1427ق)، الفتوحات الالهیه بتوضیح التفسیر الجلالین للدقایق الخفیه، تحقیق ابراهیم شمس الدین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- جوادی آملی، عبدالله، (1395)، متن پیادهشده درس تفسیر سوره طور، جلسه چهارم به تاریخ 17/11/1395، بارگیریشده به تاریخ (18/04/1398) از پایگاه اینترنتی: http://www.javadi.esra.ir/web/office/-/%D8%AA%D9%81%D8%B3%D9%8A%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-4-1395-11-17##- حاجی اسماعیلی، محمدرضا، سلطانی رنانی، سید مهدی، (1393)، تبیین ساختار زبانی واژه ذریه در قرآن و بررسی برخی از تأثیرات آن در فقه امامیه، دوفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای زبانشناختی قرآن، سال سوم، شماره 1، پیاپی 5، صص 19-38.##- حائری طهرانی، علی، (1338ش)، مقتنیات الدرر، تهران: دار الکتب الاسلامیه.##- حجازی، محمد محمود، (1413ق)، التفسیر الواضح، بیروت: دار الجیل، چاپ دهم.##- حقی بروسوی، اسماعیل بن مصطفی، (بیتا)، تفسیر روح البیان، بیروت: دار الفکر.##- حوی، سعید، (1424ق)، الاساس فی التفسیر، قاهره: دار السلام، چاپ ششم.##- حویزی، عبدعلی بن جمعه، (1415ق)، تفسیر نور الثقلین، تصحیح هاشم رسولی، قم: اسماعیلیان، چاپ چهارم.##- خازن، علی بن محمد، (1415ق)، تفسیر الخازن المسمی لباب التأویل فی معانی التنزیل، تصحیح عبدالسلام محمدعلی شاهین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- خطیب شربینی، محمد بن احمد، (1425ق)، تفسیر الخطیب الشربینی المسمی السراج المنیر، تحقیق ابراهیم شمس الدین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- خطیب، عبدالکریم، (1424ق)، التفسیر القرآنی للقرآن، بیروت: دار الفکر العربی.##- دخیل، علی محمد علی، (1422ق)، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، چاپ دوم.##- دروزه، محمد عزه، (1421ق)، التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول، بیروت: دار الغرب الاسلامی.##- دینوری، عبدالله بن محمد، (1424ق)، تفسیر ابن وهب المسمی الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق)، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت: دار الشامیه.##- رسعنی، عبدالرزاق بن رزق الله، (1429ق)، رموز الکنوز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق عبدالملک بن دهیش، مکه مکرمه: مکتبة الاسدی.##- زحیلی، وهبه، (1411ق)، التفسیر المنیر فی العقیده والشریعه والمنهج، دمشق: دار الفکر، چاپ دوم.##- زمخشری، محمود بن عمر، (1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل، تحقیق مصطفی حسین احمد، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ سوم.##- زید بن علی، (1412ق)، تفسیر الشهید زید بن علی المسمی تفسیر غریب القرآن، تحقیق حسن بن محمد تقی حکیم، بیروت: الدار العالمیه.##- سفیان الثوری، ابوعبدالله سفیان بن سعید، (1403ق)، تفسیر الثوری، بیروت: دار الکتب العلمیه. (برگرفته از کتابخانه دیجیتالی مدرسه فقاهت به آدرس: http://lib.efatwa.ir/41758/1/0)##- سمرقندی، نصر بن محمد، (1416ق)، تفسیر السمرقندی المسمی بحر العلوم، تحقیق عمر عمروی، بیروت: دار الفکر.##- سیواسی، احمد بن محمود، (1427ق)، عیون التفاسیر، تحقیق بهاء الدین دارتما، بیروت: دار صادر.##- سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، (1404ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم: کتابخانه عمومی حضرت آیت الله مرعشی نجفی.##- شاهعبدالعظیمی، حسین، (1363ش)، تفسیر اثنیعشری، تهران: میقات.##- شبر، عبدالله، (1410ق)، تفسیر القرآن الکریم، قم: مؤسسة دار الهجرة، چاپ دوم.##- شوکانی، محمد، (1414ق)، فتح القدیر، دمشق: دار ابن کثیر.##- شیخزاده، محمد بن مصطفی، (1419ق)، حاشیه محیی الدین شیخزاده علی تفسیر القاضی البیضاوی، تصحیح محمد عبدالقادر شاهین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- صادقی تهرانی، محمد، (1406ق)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسنه، قم: فرهنگ اسلامی.##- صاوی، احمد بن محمد، (1427ق)، حاشیه الصاوی علی تفسیر الجلالین، تصحیح محمد عبدالسلام شاهین، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- صنعانی، عبدالرزاق بن همام، (1411ق)، تفسیر القرآن العزیز المسمی تفسیر عبدالرزاق، بیروت: دار المعرفه.##- طباطبایی، محمد حسین، (1390ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم.##- طبرانی، سلیمان بن احمد، (2008م)، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، اربد: دار الکتاب الثقافی.##- طبرسی، فضل بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح فضل الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم.##- .....................................، (1412ق)، تفسیر جوامع الجامع، تصحیح ابوالقاسم گرجی، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.##- طبری، محمد بن جریر، (1412ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفه.##- طنطاوی، محمد سید، (1997م)، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره: نهضة مصر.##- طوسی، محمد بن حسن، (بیتا)، التبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح احمد حبیب عاملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- فخر رازی، محمد بن عمر، (1420ق)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم.##- فراء، یحیی بن زیاد، (1980م)، معانی القرآن، تحقیق محمد علی نجار و احمد یوسف نجاتی، قاهره: الهیئة المصریه العامة للکتاب، چاپ دوم.##- فرات کوفی، فرات بن ابراهیم، (1410ق)، تفسیر فرات الکوفی، تحقیق محمد کاظم، تهران: وزارة الثقافه والارشاد الاسلامی، مؤسسه الطبع والنشر.##- فراهیدی، خلیل بن احمد، (1410ق)، کتاب العین، قم: هجرت.##- فضل الله، محمد حسین، (1419ق)، من وحی القرآن، بیروت: دار الملاک.##- فولادوند، محمد مهدی، (1418ق)، ترجمه قرآن، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.##- فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، (1415ق)، تفسیر الصافی، تصحیح حسین اعلمی، تهران: مکتبة الصدر، چاپ دوم.##- فیومی، احمد بن محمد، (1414ق)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: دار الهجرة.##- قرطبی، محمد بن احمد، (1364ش)، الجامع لاحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو.##- قشیری، عبدالکریم بن هوازن، (2000م)، لطائف الاشارات: تفسیر صوفی کامل للقرآن الکریم، تحقیق ابراهیم بسیونی، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ سوم.##- قطب، سید، (1425ق)، فی ظلال القرآن، بیروت: دار الشروق، چاپ سی و پنجم.##- قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، (1368ش)، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق حسین درگاهی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##- قمی، علی بن ابراهیم، (1363ش)، تفسیر القمی، قم: دار الکتاب، چاپ سوم.##- قونوی، اسماعیل بن محمد، (1422ق)، حاشیه القونوی علی التفسیر الامام البیضاوی و معه حاشیه ابن التمجید، تصحیح عبدالله محمود عمر، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- کاشانی، فتح الله بن شکرالله، (1423ق)، زبدة التفاسیر، تحقیق بنیاد معارف اسلامی، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیة.##- ماتریدی، محمد بن محمد، (1426ق)، تأویلات اهل السنه (تفسیر الماتریدی)، تحقیق مجدی باسلوم، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- ماوردی، علی بن محمد، (بیتا)، النکت والعیون، تحقیق سید بن عبدالمقصود عبدالرحیم، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- محلی، محمد بن احمد، سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، (1416ق)، تفسیر الجلالین، بیروت: مؤسسة النور للمطبوعات.##- مدرسی، محمد تقی، (1419ق)، من هدی القرآن، تهران: دار محبی الحسین.##- مراغی، احمد مصطفی، (بیتا)، تفسیر المراغی، بیروت: دار الفکر.##- مغنیه، محمد جواد، (1424ق)، التفسیر الکاشف، قم: دار الکتاب الاسلامی.##- مقاتل بن سلیمان، (1423ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق عبدالله محمود شحاته، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##- مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، (1371ش)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه، چاپ دهم.##- مکی بن حموش، (1429)، الهدایه الی بلوغ النهایه، شارجه: جامعه الشارقه، کلیة الدراسات العلیا والبحث العلمی.##- میدانی، عبدالرحمن حسن حبنکه، (1361ش)، معارج التفکر و دقائق التدبر، دمشق: دار القلم.##- نحاس، احمد بن محمد، (بیتا)، کتاب الناسخ والمنسوخ فی القرآن الکریم، بیروت: مؤسسه الکتب الثقافیة.##- نووی، محمد، (1417ق)، مراح لبید لکشف معانی القرآن المجید، تصحیح محمد امین ضناوی، بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.##- نهاوندی، محمد، (1386ش)، نفحات الرحمن فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسة البعثة، مرکز الطباعة والنشر.##- نیشابوری، محمود بن ابوالحسن، (1415ق)، ایجاز البیان عن معانی القرآن، تحقیق حنیف قاسمی، بیروت: دار الغرب الاسلامی.##- واحدی، علی بن احمد، (1415ق)، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت: دار القلم.##- هواری، هود بن محکم، (1426ق)، تفسیر کتاب الله العزیز، بیجا: دار البصائر.##

0 بررسی فرآیندهای فعلی سورمقولات از دیدگاه فرانقش اندیشگانی دستور هلیدی The Study of Verb Processes in the Maqulat Surahs,Based on Halliday’s Systemic Functional Theory https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_4240.html 0 پژوهشگران بسیاری در خصوص قرآن کریم به بررسی و مطالعه پرداخته اند لیکن بر اساس نظریه نقش گرای نظام مند هلیدی الگوهای تجربه بر اساس فرآیندها و در چارچوب فرانقش اندیشگانی در زبان نمود پیدا می کنند. این فرانقش نگرش گوینده را نسبت به جهان هستی رقم می زند و به بررسی محتوای گزاره ای هر بند می پردازند. این پژوهش قصد دارد... د تا جزئیات ارائه شده درپنج سوره از قرآن را که با کلمه‌ی «قل» آغاز می‌شوند(جن، کافرون، اخلاص، فلق و ناس) و سور مقولات نامیده می شوند با تکیه بر دیدگاه فرانقش اندیشگانی دستورنقش گرایی نظام مند هلیدی بررسی کند تا دریافت کاملتر و بهتری از کلام الهی به دست آید و گامی به سوی کمال برداشته شود. بعد از استخراج و یافتن معانی و طبقه بندی تعداد هشتاد و نه فعل این در این سوره ها نتایج حاصله از روش آماری نشان داد که هر شش نوع فرآیند فعلی در این سوره ها کاربرد دارد اما در سوره جن بیشترین فرایند مربوط به فرایند ذهنی است که هماهنگ برموضوع و فضای حاکم بر آن می باشد و فرایندهای مادی و کلامی در رتبه های بعد قرار دارند در حالیکه درچهار سوره دیگر فرآیند مادی دارای بیشترین درصد فراوانی است وعلت آن را می توان قابل فهم کردن متن برای بشر دانست. رتبه های بعدی فرآیندها مربوط به فرآیند کلامی است که با طبقه بندی این سوره ها و آغاز آنها با کلمه "قل" همخوانی دارد. 1 Many scholars have researched on the Holy Qur'an. Yet, based on Halliday’s Theory, the patterns of experience are represented through the processes and within the framework of the experiential metafunction of the language. This Metafunction defines the speaker's attitude towards the universe and examines the propositional content of each section.The current research seeks to scrutinize the content of five Qur’anic Surahs starting with the word Qol , based on Halliday’s Systemic Functional Theory, in order to obtain a better understanding of the Divine Word and to approach perfection. Upon the extraction of meanings and classification of eighty nine verbs of the above-mentioned Surahs, the statistical studies revealed that all the six types of verb processes are used in them. In the Al-Jinn Surah, the mental process is the most frequent one, in line with the dominant atmosphere, followed by the material and verbal processes in the next ranks, while in the other four Surahs, the material process has the most frequency probably because the text should be understandable to human beings. The next rank is taken by the verbal process, which is consistent with the classification of these Surahs, and their beginning with the word ‘Qol’. 139 160 نرگس معصومی مفرد Narges Maasoomi Mofrad دانشجوی دکتری گروه زبان، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. ایران n.maasoomi@yahoo.com مسعود اکبری زاده masoud akbarizade استادیار زبان و ادبیات عرب ، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.(نویسنده مسئول) ایران m.akbarizadeh@iauzah.ac.ir مهدی محمدی نیا mahdi mohammadiniya استادیار زبانشناسی همگانی دانشگاه ولایت ،ایرانشهر، ایران. ایران mohammadinia@velayat.ac.ir احمد مجوزی ahmad mojavezy استادیار زبان انگلیسی، گروه زبان واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. ایران a.mojavezi@gmail.com قرآن کریم دستور نقش گرای نظام مند هلیدی فرآیندهای فعلی فرانقش اندیشگانی مقولات - قرآن کریم##- آقا گل زاده، فردوس(1384)، کاربرد آموزه های زبان شناسی نقشگرا درتجزیه و تحلیل متون ادبی. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال 38، شماره 149،1-21.##- بهرام پور، ابوالفضل(1391) تفسیر یک جلدی مبین، چاپ سوم، قم: انتشارات آوای قرآن.##- شاکر، کمال مصطفی، ترجمه خلاصه تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)، مترجم فاطمه مشایخ (1385)، انتشارات اسلام.##- صالحی، فاطمه(1386)، علم معانی و دستور نقشگرای هلیدی، کتاب ماه ادبیات، ش 8، پیاپی122، صص41-32.##- مشکوه الدینی، مهدی(1388)، سیر زبانشناسی، چاپ پنجم، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.##- مکارم شیرازی، ناصر و گروه مولفان.(1394ق) تفسیر نمونه. نشر دار الکتب الاسلامیه.##- ملکیان، روح الله(1392)، نگاهی نو به آیات محکمات و متشابهات، فصلنامه پژوهشهای قرآنی، سال نوزدهم، شماره 1،پیاپی73.##- مهاجر، مهران و نبوی، محمد(1376)، از زبان تا شعر: درآمدی بر زبانشناسی سازگانی نقشگرا و کاربرد ان در خوانش شعر.مجموعه مقالات سومین کنفرانس زبانشناسی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 69-81. نورگوا، نینا(1394)، فرهنگ سبک شناسی، ترجمه احمد رضایی جمکرانی، چاپ اول، تهران: انتشارات مروارید.##Halliday, Michael(1994) An Introduction to Functional Grammar, London, Arnold-##Halliday, Michael and Hassan(1976) Cohesion in English, London, Longman-##-Halliday, Michael and Matthiessen, Christian(2004) Introduction to Functional Grammar,3rd Edition. Hodder Arnold Pub.##-Thompson, Geoff. (2013) Introducing Functional Grammar, Routledge: Taylor and Francis.##