Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable تعیین الگوی آوایی فواصل قرآنی براساس مشخصه های تمایزدهنده واجی تعیین الگوی آوایی فواصل قرآنی براساس مشخصه های تمایزدهنده واجی تاج آبادی فرزانه استادیار پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهیدبهشتی کردزعفرانلوکامبوزیا عالیه دانشیار،گروه زبان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس- تهران- ایران 22 05 2018 2 1 1 18 24 12 2017 09 04 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3215.html

نظم­آهنگ حاصل از چینش و نظم همخوان­ها و واکه­ها در واژه­ها و در هر آیه و سوره از قرآن کریم،  نمودی از اعجاز بیانی این کتاب الهی محسوب می­شود. در میان عوامل متعددی که این نظم­آهنگ را شکل می­دهند، توازن و هماهنگی آوایی فواصل قرآنی نقش برجسته­ای را ایفا می­کند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا  با تکیه بر مشخصات و ویژگی­های نظام واجی زبان عربی، واج پایانی تمام فواصل قرآنی(کلمه انتهای هر آیه)، مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود که آیا الگوی خاصی برای توازن آوایی انتهای فواصل قرآنی وجود دارد و آیا می­توان به کمک آن تمایزی بین سوره­های مکی و مدنی ایجاد کرد. داده­های تحقیق از پیکره عربی قرآنی (The Quranic Arabic Corpus) دانشگاه لیدز و با استفاده از روش داده­کاوی متن استخراج شد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که با لحاظ کردن زنجیره حاصل از تمامی واج­های پایانی کل فواصل هر سوره، نمی­توان الگوی مشخصی برای توازن آوایی فواصل آیات ارائه داد ولی نظم خاصی از نظر شیوه تولید و محل تولید بر زنجیره­های دوتایی حاصل از واج پایانی فواصل آیه آغازی و آیه پایانی سوره­ها حاکم است که می­تواند به عنوان معیاری برای تمایز میان سوره­های مکی و مدنی توسط رایانه مورد استفاده قرارگیرد.

 نظم آهنگ توازن آوایی فواصل آیات مشخصه های تمایزدهنده واجی الگوی آوایی بی­جن­ خان، محمود. (1384). واج­شناسی: نظریه بهینگی. تهران: سمت. کردزعفرانلو کامبوزیا، عالیه و شاه­وردی شهرکی، فاطمه. (1394).شناسایی طبقات طبیعی همخوان­ها با توجه به سجع پایانی آیات قرآن کریم. علم زبان، سال سوم، شماره پنجم، صص73-88. Aldubai, N.A. (2015). On the Phonetic Consonance in Quranic Verses-Final Fawāṣil. Advances in Language and Literary Studies, Vol. 6, 3:61-76. Al-Zarkashi, B. (1957). Al-Burhaan fii Uluum Al-Quran. Cairo: Dar Al-Turaath. Anis, I. (1976). Dalaalat Al-Alfaath. Cairo: The Anglo-Egyptian Press. Chomsky, N. and Halle, M. (1968). The Sound Pattern of English. New York: Harper & Row. Gadoua, A. H. (2000). Consonant Clusters in Quran Arabic. Cahiers Linguistiques d’Ottawa, 28: 59–85. Halliday, M.A.K and Hasan, R.(1985). Language, context, and text: aspect of language in a social semiotic perspective. Victoria: Deakin: Oxford University press. Newman, D.L. (2002).  "The phonetic status of Arabic within the world’s languages: the uniqueness of the lu Al-d+Aad". In Antwerp papers in Linguistics (APIL), University of Antwerp.  http://www.uia.ac.be/apil/ Selkirk, E.O. (1984). "On the Major Class Features and Syllable Theory". In Aronoff M. and R. T. Oehrle(1984): Language Sound Structure. Cambridge, Mass: MIT Press. The Quranic Arabic Corpus. corpus.quran.com_||_
Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable زیبایی‌شناسی تقارن بازتابی در کتابت قرآن کریم؛ با تأکید بر قرآن 1529 آستان قدس رضوی زیبایی‌شناسی تقارن بازتابی در کتابت قرآن کریم؛ با تأکید بر قرآن 1529 آستان قدس رضوی جعفری دهکردی ناهید دانشگاه هنر اصفهان دانشجوی دکتری پژوهش هنر قاضی زاده خشایار گروه هنر اسلامی دانشگاه شاهد دانشکده هنر استادیار 22 05 2018 2 1 19 42 25 11 2017 15 04 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3216.html

با ظهور اسلام هنر کتابت و کتاب‌آرایی جایگاه والایی نزد مسلمانان پیدا کرد. چرا که صفحات کتاب الهی همواره محمل غنی‌ترین هنرها و آرایه‌های هنری بودند که زیبایى‌شناسى آن بیانگر پیوند نظام‌مندی بین عناصر تصویری و متن قرآن می‌باشد. یکی از این ویژگی‎ها در نظمی موسوم به تقارن بازتابی‌ نمود پیدا کرده‎است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با هدف شناخت ویژگی‌های زیبایی‌شناسانه، تقارن بازتابی موجود در سوره بقره کتابت‌شده در قرآن‎1529 آستان قدس رضوی را مورد تدقیق قرار می‌دهد. و سپس کانونِ قرارگرفتن حروف را در دیگر نسخ مشابه مطابقت می‌دهد. نتایج حاصل از مطالعات کتابخانه‌ای برپایه علم آمار نشانگر این مطلب ‌است که کاتبان این مصاحف، بی‌آنکه تحت تأثیر مستقیم کار همدیگر باشند، توانسته‌اند به نظم هندسی و آهنگین واحدی در بطن آیات نزدیک شوند. چنین امری علاوه بر توصیف هنر زیبای ایرانی، بیانگر اعجاز مستتر در کلام الهی است که پیروان خویش را مفتون خویش ساخته‌است.

 قرآن کریم زیبایی‌شناسی بصری تقارن بازتابی خوشنویسی قرآن‌های یازده‌سطری قرآن کریم بن عطیه، محمد بن الحق. (1413) المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزی، تحقیق عبدالسلام عبدالشافى محمد، ط 1، بیروت: دارالکتب العلمیۀ. اردلان، نادر و لاله بختیار. (1390)، حس وحدت نفش سنت در معماری ایرانی، ترجمه ونداد جلیلی، تهران: موسسه علم معمار. آلیاتوف، ام. (1372)، تاریخچه کمپوزسیون در نقاشی، ترجمة نازلی اصغرزاده، تهران: انتشارات دنیای نو. بازرگان، مهدی. (بی‌تا)، سیر تحول قرآن، تهران. شرکت سهامی انتشار. بورکهارت، تیتوس. (1370)، ارزش‌های جاودان در هنر اسلامی از کتاب جاودانگی و هنر، به کوشش سید محمد آوینی، تهران: برگ. حصورى، علىمبانی طراحی سنتی، تهران: نشر چشمه. حلیمی، محمدحسین. (1381)، اصول مبانی هنرهای تجسمی، ج ۳، تهران: احیا. زرکشى، بدرالدین.(1997)، البرهان فی علوم القرآن ، تحقیق یوسف مرعشى، ج 2 ، بیروت: دارالکتب العلمیه. زرکشی، محمدبن عبدالله.(2006). البرهان فی علوم القرآن، تحقیق، ابوالفضل الدمیاطی، قاهره: دارالحدیث. شفیعی کدکنی، محمد رضا. (1385). موسیقی شعر، تهران: انتشارات آگاه. شیمل، آنه ماری. (1395). راز اعداد، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب. قلیچ‌خانی، حمیدرضا. (1392)، درآمدی بر خوشنویسی ایرانی، تهران: فرهنگ معاصر. گاردنر، کی (1387). فرهنگ ریاضیات مدرسه. ترجمه و تدوین نرگس انتخابی. تهران: فرهنگ معاصر. لائور دیوید و استیون پن‌تاک. (1391)، مبانی طراحی، ترجمه محمدتقی فرامرزی، تهران: نشر لاهیتا. لینگز، مارتین. (۱۳۷۷). هنر خط و تذهیب قرآنی، ترجمة مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: گروس. مطهری، مرتضی. (1371)، تعلیم در اسلام، قم: صدرا. نصر، سید حسین. (1394)، هنرو معنویت اسلامی، ترجمه رحیم قاسمیان، تهران: موسسه انتشارات حکمت. نوروزی، مجتبی. (1390)، «کتابشناسی اعجاز عددی و ریاضی قرآن»، مجله آیینه پژوهش، شماره یکم، سال بیست و دوم، فروردین واردیبهشت. صص 83-99 یارشاطر، احسان و دیگران. (۱۳۸۴)، خوشنویسی (از سری مقالات دانشنامة ایرانیکا ۴)، ترجمة پیمان متین، تهران: امیرکبیر. Lothian, A. (1999). Landscape and the philosophy of aesthetics: is landscape quality inherent in the landscape or in the eye of the beholder? Landscape and Urban Planning, (44)._||_
Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable درآمدی برکاربستِ علوم شناختی در مطالعات قرآنی درآمدی برکاربستِ علوم شناختی در مطالعات قرآنی درزی قاسم استادیار قرآن و حدیث دانشگاه شهید بهشتی 22 05 2018 2 1 43 75 10 10 2017 28 02 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3217.html

علوم شناختی ابزارهایی را از روان­شناسی، علوم کامپیوتر، زبان­شناسی، انسان­شناسی، فلسفه و عصب­شناسی با هم ترکیب می­سازد تا عملکردهای هوش انسان را توضیح دهد. پیچیدگی "هوش" و "ذهن" موجب شده است برای بررسی زیرساخت­ها و روساخت­ها در این ارتباط، به مشارکت و هم­افزاییِ این شِش رشتۀ نیاز باشد. تمام این شش رشته باید دائما با یکدیگر در تعامل باشند و داده­های تازۀ خود را در اختیار یکدیگر قرار دهند و از این طریق از آسیب تحویل­انگاری نسبت به شناخت مصون بمانند. همین امر موجب می­شود علوم شناختی به عنوان یک فرارشته مورد نظر قرار بگیرد. علومِ شناختی از دو جهت برای مطالعات میان­رشته­ای قرآن کریم می­توانند مفید باشند: اول از این جهت که می­توانیم ارتباطِ یک فرارشته با مطالعات قرآنی را تبیین و ارزیابی کنیم؛ ثانیاً اینکه علوم انسانی، و به­شکل خاص، مطالعاتِ قرآنی به­جهتِ ارتباطِ ناگسسستنی­شان با متن(Text ) ، ترجمانی از دو مقولۀ ذهن و فرهنگ خواهند بود. از طرف دیگر، علوم شناختی نیز ارائۀ تفاسیرِ مناسب از ذهن و فرهنگ را در محوریتِ مباحث خود دارند. لذا کاربردِ علومِ شناختی در مطالعاتِ قرآنی گریزناپذیر خواهد بود. در این ارتباط علوم شناختی میتوانند دست­آوردهای اساسیِ ذیل را  برای مطالعات قرآنی در بر داشته باشند: 1-  می­توانند ذهن و فرآیندهای ذهنی را ترسیم نمایند. به­شکل خاص در مطالعاتِ قرآنی، بوسیلۀ علوم شناختی می­توان فهمید که ادراکِ مفسِّر به چه شکلی صورت می­پذیرد. همچنین می­توان زبان طبیعی و نحوۀ شکل­گیری و عملکردِ آنرا تبیین کرد؛ 2- علوم شناختی می­توانند به تبیین و توضیحِ دست­آوردهایِ ذهنی و فرهنگی و به­شکل ویژه، ادراکاتِ تفسیری از آیاتِ قرآن بپردازند. زبان­شناسی شناختی، روان­شناسی شناختی، عصب­شناسی و هوش مصنوعی از اساسی­ترین علوم هستند که می­توانند پژوهشگر را در دست­یابی به چنین چیزی یاری نمایند. هر یک از این علوم نیز روش­ها و ویژگی­های خاص خود را برای یاری رساندن به مطالعات قرآنی در بر خواهند داشت.

 مطالعات قرآنی علوم شناختی میان‌رشتگی فرارشتگی عصب‌شناسی هوش مصنوعی زبان‌شناسی روان-شناسی انسان‌شناسی ابن بابویه، محمدبن علی؛ التوحید، به تصحیح: هاشم حسینی، قم: جامعه مدرسین، 1398ق ایزوتسو، توشیهیکو، خداوانسان درقرآن، ترجمۀاحمدآرام، شرکت سهامی انتشار، 1361 بسکابادی، مونس، رضا افهمی، و فریناز فربود، "نورواستتیک(زیابیی­شناسی عصب محور) و چالشهای پیش روی آن، دو فصلنامۀ علمی پژوهشی دانشگاه هنر، شماره 12، پاییز و زمستان 1392 بغدادی، عبد القاهر؛ الفرق بین الفرق، به کوشش: محمد محی الدین عبد الحمید، قاهره، 1408ق جرجانی، علی؛ التعریفات، بهکوشش ابراهیم آبیاری، بیروت، 1405ق جرجانی، علی؛ شرح المواقف، قاهره، 1325ق حلی، حسن؛ انوار الملکوت، به کوشش: محمد زنجانی، قم، 1363ش خسروپناه، عبدالحسین، فلسفه فلسفه اسلامی، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1389 دادبه، اصغر؛ جبر و اختیار، منتشر شده در: دائره المعارف بزرگ اسلامی، به کوشش: کاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، 1392. درزی، قاسم، احد فرامرز قراملکی، و مهین­ناز میر دهقان؛ "تاملی بر الگوهای تاثیرگذار زبان شناسی شناختی در مطالعات میان­رشته­ای؛ با تاکید بر واژۀ قرآنی شاکله"، فصل­نامه مطالعات میان­رشته­ای قرآن کریم، سال اول، شمارۀ دوم، تابستان 1395،صص 45-72 الرازی، فخر الدین؛ کتاب الاریعین فی اصول الدین، حیدر آباد دکن، 1353ق راماچاندران، وی، اس، شناخت ذهن: جستجویی در نظریه های علمی، ترجمه حمید سپهر و رویا زمانی، انتشارات دانشگاه یزدف 1387 سروش، عبد الکریم، مقاله اول: محمد(ص) روای رویاهای رسولانه، خرداد 1392. سروش، عبد الکریم، مقاله پنجم: شبی برنشست از فلک در گذشت، خرداد ۱۳۹۳ سروش، عبد الکریم، مقاله ششم: رؤیاهای رسولانه: زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری است، ۹ خرداد ۱۳۹۵، با تلخیص؛ به نقل از: نقد کدیور بر نظریۀ رویاهای رسولانه سروش سروش، عبدالکریم، مقاله ششم: رؤیاهای رسولانه: زهی کرشمه خوابی که به ز بیداری است، ۹ خرداد ۱۳۹۵ شهرستانی، محمد؛ الملل و النحل، به کوشش: محمد سید کیلانی، بیروت، 1381ق طبرسی، احمدبن علی؛ الحتجاج علی اهل الحجاج، مشهد: نشر مرتضی، 1403ق غزالی، محمد؛ قواعد العقائد، به کوشش: موسی محمد علی، بیروت: 1403ق فاضلی، محمد، "گفتمان و  تحلیل گفتمان انتقادیگ، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، سال چهارم، شمارۀ چهاردهم، 1383 قاضی عبد الجبار، المغنی، به کوشش: توفیق طویل و دیگران، قاهره، 1963م کلینی، محمدبن یعقوب؛ الکافی، به تصحیح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407ق مفید، محمد؛ تصحیح الاعتقاد، به کوشش: هبه الله شهرستانی، قم، 1363ش American Psychological Association (2013). Glossary of psychological terms". Apa.org. Retrieved 2014-08-13 Angela H. Gutchess & Aysecan Boduroglu, "Culture, Cognition, and Aging," in The Encyclopedia of Adulthood and Aging, 2015 Azamimi Abdullah, Azian & Zainab Omar, " The Effect of Temporal EEG Signals While Listening to Quran Recitation," Proceeding of the International Conference on Advanced Science, Engineering and Information Technology 2011; Barlas, Asma, "Muslim women and sexual oppression: reading liberation from the Quran," Maclester International 10 (2001) pp. 117-146 Beauregard, M. & Vincent, P. (2006). Neural correlates of mystical experiences in Carmelite nuns. Neuroscience Letters, 405, 186-190 Cela-Conde, Marty, Maestú, Ortiz, Munar, Fernández, Roca, Rosseló, “Activation of the prefrontal cortex in the human visual aesthetic perception, Quesny. 2004 Chomsky, Noam . chomsky.info. Major Twentieth Century Writers. 1991. Retrieved 2015-12-21 Clausner , Timothy C. and Croft ,William , " Domains and image schemas," in Cognitive Linguistics 10-1 (1999), 1-31 Cooke, Paul, and Mirari Elcoro, " Neurotheology: Neuroscience of the Soul,"In  Journal of Young Investigators , Vol. 25 Issue 3, March 2013. Dib, Naima, D̕un islam textuel vers un islam cotextuael: la traduction du Coran et la construction de L̕image de la femme. [Ottawa]: Presses de I̕Université d̕Ottawa, 2009. Dukes, Kais. Statistical Parsing by Machine Learning from a Classical Arabic Treebank. Submitted in accordance with the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, The University of Leeds School of Computing , September, 2013 Fauconnier, G. & Turner, M. (2002). The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind’s Hidden Complexities. New York, NY: Basic Books Fazlur Rahman, "Status of Women in the Quran," Women and revolution in Iran, edited by Guity Nashat, Boulder: Westview, 1983, pp. 37-53. Gardner, Howard, The minds New Science: A history of the cognitive revolution, united states: Basic Books, Inc. , Publishers, 1985 Hojjati, Atefeh; Akram Rahimi, Masoude DavodAbadi Farehani, Nasser Sobhi-Gharamaleki, Bahar Alian, " Effectiveness of Quran Tune on memory in children,"  Procedia - Social and Behavioral Sciences 114 ( 2014 ) 283 – 286. Jackson, Tony, "Questioning Interdisciplinarity: Cognitive Science, Evolutionary, Psychology, and Litrary Criticism," Poitics Today 21:2, Summer 2000 Jantsch, E. (1970/1972). Inter- and transdisciplinary university: A systems approach to education and innovation. (Originally published in Policy Sciences 1970). Higher Education, 1, 7–37 Klein, Julie Thompson, " A taxonomy of interdisciplinarity," in The Oxford Hanbook of Interdisciplinarity, Editor-in-Chief Robert Frodeman, Oxford University Press, 2010, pp. 15-30. P.17 Lattuca, L. R. (2001). Creating interdisciplinarity: interdisciplinary research and teaching among college and university faculty. Nashville: Vanderbilt University Press Noam Chomsky, “Three models for the description of language,” in Information Theory, IRE Transactions on 2(3):113 - 124 · October 1956 Park, DC, & Gutchess AH, " Aging, cognition, and culture: a neuroscientific perspective," Neurosci Biobehav Rev. 2002 Nov;26(7):859-67. Pinker, Steven, The Language, Instinct, New York: Harper Collins, 1994 Ramachandran, V. S. (1998). Phantoms in the Brain: Probing the Mysteries of the Human Mind. New York: William Morrow Ramachandran, V.S.; Hirstein, William (1999) “The Science of Art: A Neurological Theory of Aesthetic Experience”. Journal of Consciousness Studies 6 (6-7): 15–51 Sadeghi H, " Voice of Quran and health: A review of performed studies in Iran," Quarterly of Quran & Medicine Summer 2011, Volume 1, Issue 1; 33-37; sayadmansour ,Alireza, " Neurotheology: The relationship between brain and religion," Iran Journal of Neurology, 13(1): 52–55, 2014 Seeman, T. E. (2000). Health promoting effects of friends and family on health outcomes in older adults Smith, Jane, Idelman & Yvonney, Haddad, "Women in the afterlife: the Islamic view as seen from the Quran and tradition," Journal of the American Academy of Religion 43 (1975) pp. 39-50 Thagard, Paul, Mind: introduction to cognitive Science, Massachusetts Institute of Thechnology, 2005 van Dijk , Teun A. " Principles of critical discourse analysis," In Discourse and Society, Vol 4, Issue 2, 1993_||_
Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable بررسی آموزه تحدی قرآن با حوزه مطالعات نشانه شناسی متن بررسی آموزه تحدی قرآن با حوزه مطالعات نشانه شناسی متن قرایی سلطان آبادی احمد گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ولی عصر رفسنجان 22 05 2018 2 1 77 96 30 10 2017 05 02 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3218.html

آموزه­ ی تحدی، پیوندی ناگسستنی با متن قرآن و قابلیت­های ذاتی آن دارد. لذا دور از واقع نیست اگر راز تحدی­ناپذیری قرآن به عناصر درون­متنی نسبت داده شود. در این رهیافت، متن بنا بر یافته­های حوزه نشانه­شناسی، نظامی از نشانه­ها یا مجموعه­ای از دال ومدلولهاست ­که در پیوند با یکدیگر به متن ویژگی جامعیت، اختلاف­ناپذیری و مانند ناپذیری داده­اند. با روش تحلیل و تطبیق محتوای آموزه­ی تحدی با داده­های علمی به ویژه حوزه­ی نشانه­ شناسی متن این نتایج به دست می­آید که اوّلا مسئله تحدی و راز اعجاز قرآن متعلق به نظام نشانه­ای حاکم بر متن و شبکه پیچیده ارتباطی­آیات است، ثانیا متن در سطح مطلوبی از نظم و انسجام درونی، ساختار و اسلوب بیانی، روابط جانشینی وهمنشینی، شبکه تولید معنا، نظام نشانه­ها و همگرایی دلالتها و... قرار دارد که همه این قابلیت­ها، اساس نظریه­ی استواری متن در تحدی را تشکیل می­دهند. نظریه­ای­ که در همه حال بازنمود این واقعیت است که متن و سازه­های آن هر مخاطبی را به گفتگو فرا می­خواند و در عین دعوت مستمر و همگانی به تحدی قادر است در کنشگرمخالف خود واکنش­هایی چون تسلیم، اعتراف و انصراف از معارضه ایجاد کند.

 متن قرآن تحدی نشانه شناسی زبان شناسی ابوزهره،محمد(1418) ، المعجزة الکبری القرآن، القاهرة،دار الفکر العربی. ابوزید،نصرحامد(1389)،معنای متن،پژوهشی درعلوم قرآن، ترجمه:مرتضی­کریمی­نیا،تهران، انتشارات طرح نو. ابن خلدون،عبدالرحمان(بی­تا)، المقدمه ، بیروت، دار إحیاء التراث العربی. ابن عطیه، عبدالحق (1423)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت ، دار ابن حزم . باقلانی،ابوبکرمحمد بن طیب(1421)، إعجاز القرآن، بیروت ، دارالکتب العلمیة. بنت الشاطئ،عائشة عبدالرحمان(1404) ،إعجاز البیانی للقرآن، القاهرة ، دارالمعارف. جرجانی،عبدالقاهر(1968)، الرسالة الشافیة(ضمن ثلاث رسائل)،تحقیق: محمد خلف الله، محمد زغلول سلام، دار المعارف بمصر. جواهری، سید محمدحسن(1391)، «بازخوانی نظریه صرفه»، مجله قبسات،‌ سال هفدهم، شماره 66 . خطابی،حمد بن محمد(1968)،بیان اعجاز القرآن(ضمن ثلاث رسائل)،تحقیق: محمد خلف الله، محمد زغلول سلام، دارالمعارف بمصر. خویی، سید ابوالقاسم،(بی­تا)،البیان فی تفسیر القرآن، قم ، مؤسسة إحیاء الآثار الخوئی.  سجودی، فرزان(1383)، نشانه شناسی کاربردی،تهران، نشر قصه. سلطان،منیر(1986)، إعجاز القرآن بین المعتزلة والإشاعرة، الإسکندریة، منشاة المعارف. سیدمرتضی،علی­بن­حسین(1424)،الموضح عن­جهة إعجاز القرآن،تحقیق،محمدرضا الأنصاری القمی،مشهد الرضویة، مجمع البحوث الإسلامیة. سیوطی، جلال الدین،(1429)،الاتقان فی علوم القرآن، تحقیق: محمد سالم هاشم،قم ، منشورات ذوی القربی. سیوطی، جلال الدین (1421)، التحبیر فی علم التفسیر،بیروت، دارالفکر.  زرکشی،بدرالدین(1410)، البرهان فی علوم القرآن، بیروت، دارالمعرفة. صادق الرافعی،مصطفی(1421)، إعجاز القرآن و البلاغة النبویة، بیروت ، دارالکتب العلمیة. عبدالجبار المعتزلی،ابو الحسن(1965م) ، المغنی فی أبواب التوحید والعدل، القاهرة، الدار المصریة. عتر،نورالدین(1414) ، علوم القرآن الکریم، دمشق، مطبعة الصباح. قدّوری الحَمَد، غانم(1423)، محاضرات فی علوم القرآن، عمان ، دار عمار. قرطبی، محمد بن احمد،(1364ش)،الجامع لأحکام القرآن، تهران،انتشارات ناصر خسرو. گیرو، پی­یر(1380)، نشانه شناسی، ترجمه: محمد نبوی، تهران، نشرآگاه. معرفة، محمد هادی،(1415)،التمهید فی علوم القرآن، قم، موسسة النشر الاسلامی . معرفة، محمد هادی (1381)، علوم قرآنی،قم ، مؤسسه فرهنگی التمهید. ملکیان،مصطفی(1390)،درس­گفتار روان­شناسی اخلاق، تهران، مؤسسه پرسش. نقی­پورفر،ولی­الله(1381)،پژوهشی پیرامون تدبر در قرآن، تهران، نشر اسوه. نکونام،جعفر(1378)، «عرفی بودن زبان قرآن»، مجله صحیفه مبین، شماره 20. یوهانسن،یورگن دینس وسوند اریک لارسن(1388)، نشانه­شناسی چیست؟، ترجمه: علی میرعمادی، تهران، نشر ورجاوند. Barthes , Ronald )1977. .(Image, Music, Text. London: Hammersmith. De Saussure,Ferdinand(1959),Course in general linguistics,New York : philosopicl  library INC. Jakobson, roman)1971), Selected Writings (4 vols.) Vol. II: Word and Language, (contains ‘Language in relation to other communication systems’ The Hauge :Mouton.  _||_
Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable تحلیل انتقادی دیدگاه برخی خاورشناسان دربارۀ تفاوت چهرۀ ابراهیم و اسماعیل در سور مکی و مدنی تحلیل انتقادی دیدگاه برخی خاورشناسان دربارۀ تفاوت چهرۀ ابراهیم و اسماعیل در سور مکی و مدنی ملک لو صدیقه دانش آموخته دکترای علوم قرآن و حدیث نیل ساز نصرت دانشگاه تربیت مدرس عباسی مهرداد دانشگاه آزاد( واحد علوم تحقیقات) پروینی خلیل دانشگاه تربیت مدرس 22 05 2018 2 1 97 118 15 11 2017 10 04 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3219.html

با توجه به اهمیت حضرت ابراهیم ع به­ عنوان بنیان­گذار سه دین توحیدی، خاورشناسان در آثار مختلف به جنبه­ های گوناگون زندگی این پیامبر پرداخته­ اند. نخستین بار اشپرنگر به تفاوت چهرۀ ابراهیم در سور مکی و مدنی اشاره و رابطۀ ابراهیم با مکه را اسطوره خواند. هرخرونیه با الهام از وی این ایده را بسط داد و با بازسازی داستان ابراهیم در قرآن براساس توالی تاریخی، تحول تصویر ابراهیم در این سوره­ها، به­ویژه تأکید بر «ملۀ ابراهیم»، «رابطۀ ابراهیم با بنای کعبه و مناسک حج»، «پیوند ابراهیم با اسماعیل و ماجرای قربانی» در سوره­های مدنی را ترفندی سیاسی برای جلب نظر اهل مکه و معلول ناامیدی پیامبر از حمایت یهودیان مدینه دانست. در مناقشات جدی ودیرینه تعیین ذبیح با وجود شواهد قرآنی و عهدینی مبنی بر ذبیح بودن اسماعیل، دو نکتۀ مهم برخاسته از تعالیم انبیاء در این داستان مورد توجه است: هدف اصلی در ماجرای قربانی، آزمایش نهایت فرمان­برداری ابراهیم و فرزندش در امتثال اوامر الهی است و دیگری تأثیر این واقعه در ترمیم فرهنگ ناپسند قربانی انسان در ادوار کهن است. در این مقاله ضمن تبیین این نظریه ­ها و اشاره به تأثیرات آن در پژوهش­های بعدی، به نقد آن خواهیم پرداخت

 خاورشناسان مکی مدنی ابراهیم اسماعیل ذبیح قرآن کریم کتاب مقدس، 2012، Todays’ Persian version کتاب مقدس، 1846، لندن، انتشارات ثومس کنستبل کتاب مقدس، 1958، قاهره، انتشارات مکتبه محمد علی صبیح کتاب مقدس، 1357، تهران، انتشارات سازمان ترجمه تفسیری کتاب مقدس کتاب مقدس، 1362، تهران، انتشارات انجمن کتاب مقدس ایران کتاب مقدس، 1380، تهران، انتشارات اساطیر کتاب مقدس، 1394، تهران، نشر نی انجیل برنابا، 1983، کویت، دارالقلم آیزنبرج، فنسنک، 1966، «مدخل ابراهیم»، دایره المعارف الاسلامیه، نقلها الی اللغه العربیه محمد ثابت الفندی؛ احمد الشنتناوی، ابراهیم زکی خورشید، عبدالحمید یونس، تهران، بوذرجمهری ابن قیم جوزی، محمدبن­ابی­بکر، 1410، تفسیر القران الکریم، بیروت، دار و مکتبه الهلال ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، 1419، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیه ابوزید، نصرحامد، 1392، رهیافت ادبی به قرآن: پیشینه، نتایج و دشواری­ها، ترجمه: مهرداد عباسی، آیینه پژوهش، شماره 142، ص 32-17 اعلم، امیر جلال الدین، 1367، فرهنگ اعلام کتاب مقدس، تهران، مرکز نشر دانشگاهی بل، ریچارد، 1382، درآمدی بر تاریخ قرآن، ترجمه: بهاءالدین خرمشاهی، قم، مرکز ترجمۀ قرآن راغب اصفهانی، حسین بن محمد، 1412، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم الدار الشامیة زمخشری، محمود، 1407، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی شوکانی، محمدبن­علی، 1414، فتح القدیر، بیروت، دار ابن کثیر سید قطب، سید بن قطب بن ابراهیم شاذلی، 1412، فی ظلال القرآن، بیروت، دار الشروق طباطبائی، سید محمد حسین، 1417، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم طبرسی، فضل بن حسن، 1372، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو طوسی، محمد بن حسن، بی تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی عیاشی، محمدبن­مسعود، 1380، کتاب التفسیر، تهران، چاپخانه علمیه فرای، نورتروپ، 1379، رمز کل: کتاب مقدس و ادبیات، ترجمه: صالح حسینی، تهران، انتشارات نیلوفر فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، 1420، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی فراهیدی، خلیل بن احمد، 1410، کتاب العین، قم، انتشارات هجرت قمی، علی­بن­ابراهیم، 1367، تفسیر قمی، قم، دارالکتاب کریمی­نیا، مرتضی، 1391، کتاب­شناسی مطالعات قرآنی در زبان­های اروپایی، قم، مؤسسه فرهنگی ترجمان وحی لویانت، کورت، 1394، «زندگی­های همسان: آزمون­ها و آسیب­های اسحاق و اسماعیل»، خاندان ابراهیم، گزینش و ویرایش: هرشل شنکس، ترجمه: سید روح الله شفیعی،تهران، نشر نی مددی، رقیه، 1392، بررسی معارضات زبانی اهل کتاب با پیامبر و پاسخ­های قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان، پایان­نامه دورۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس مصطفوی، حسن، 1360، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب مکارم شیرازی، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه نیل­ساز، نصرت، خاورشناسان و ابن عباس، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1393 Azami, Muhammad Mustafa, “ The history of the quranic text”, no date, us Islamic academy, england Bijlefeld,  willem,  1982,  “controversies around the quranic ibrahim narrative and its orientalist interpretations”, the muslim world, vol.lxxii, no.2 Bobzin, Hartmut, 2002, “ Translation of the Quran”, Encyclopedia of the Quran, editor: Jane damen McAuliffe, brill, v.5 calder, norman, 1988, “from midrash to scripture: the sacrifice of abraham in early islamic tradition”, the university of manchester, the department of middle eastern studies, uk Eisenberg, Isaac, 1913 and 1936, “EI-First edition”, edited by M. Th.Houtsma, T.W.Arnold, R.Basset and R.Hartmann, Brill Firestone, Reuven, 1992, “abraham: the first Jew or the first muslim? text, tradition, and the interreligious dialogue”, ccar journal, los angeles Firestone, Reuven, 2003, “on scripture and its exegesis: the abraham-ishmael stories in the torah and the quran”, Reprinted in Norman Hosansky and Mazhar Jalil (eds.), Muslims and Jews, Building a Hopeful Future. Columbus, Ohio: The Islamic Foundation of Central Ohio in association with Congregation Tefereth Israel Fireston, Reuven, 2001, Abraham, Encyclopedia of the Quran, v.2, Leiden, Brill Geiger, Abraham, 1898, “Judaism and Islam”, M.D.C.S.P.C.K press, Germany Leemhuis, F, 2002, Ibrahim sacrifice of his son in the early post-Koranic tradition, in: “The sacrifice of Isaac”, edited by: Ed Noort and Eibert Tigchelaar, Leiden, boston Motzki, Harald, 2005, “Dating Muslim traditions: a survey”, Leiden, boston Motzki, Harald, 2001, “The collection of the Quran: A reconsideration of western views in light of recent methodological developments”, Der Islam 78, pp. 1-34 Newman, N.A, 1980, The Early Christian – Muslim Dialogue, A. Collection of Documents from the first Three Islamic centuries (632-900 A.D), U.S.A. Pennsylvania,Interdisciplinary Research Institute Paret, Rudy, 1986, Ibrahim, “The encyclopedia of Islam”, E.J.Brill, Leiden_||_
Quranic Studies and Islamic Culture انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) مطالعات قرآن و فرهنگ اسلامی X2588-414 انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) 25 unavailable بررسی نحوة بازگردانی صفات تجسیم خداوند در ترجمه های روسی قرآن کریم بررسی نحوة بازگردانی صفات تجسیم خداوند در ترجمه های روسی قرآن کریم همت زاده شهرام استادیار گروه زبان و ادبیات روسی دانشگاه شهید بهشتی حیدری ابروان زهرا دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث /دانشگاه فردوسی مشهد 22 05 2018 2 1 119 133 13 12 2017 15 01 2018 Copyright © 2018, انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی (با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی). 2018 https://quranicstudies.ihcs.ac.ir/article_3220.html

  صفات تجسیم در برخی از آیات قرآن کریم صفاتی هستند که به دلایلی همچون تقریب معنا به ذهن مخاطبین، اعضای جسمانی بندگان را به پروردگار نسبت می­دهند. این امر به مسأله­ای چالش‌برانگیز در حوزة خداشناسی بدل شده؛ زیرا از سویی عادت انسان به باور وجود هرچیز در پی جسمیت قائل‌شدن برای آن است و از سوی دیگر متون دینی بر استحاله این امر تأکید دارند. اگرچه؛ در میان مسلمانان، تنها اشاعره بر عدم وجود استحالة مذکور اصرار داشته و کمترین مقدار را به جسمانیت برای خداوند در روز قیامت را قائل هستند. به دلیل آن­که اندیشه مذکور، از ظاهر الفاظ این‌گونه آیات قابل برداشت است، اگر مترجم دقت لازم را به‌کار نبندد اثر ارائه‌‌شده، تجسیم را برای مخاطب به باور نزدیک خواهد کرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نحوه بازگردانی این آیات، با روشی تحلیلی- توصیفی در سه ترجمه­ شاخص روسی قرآن کریم (کراچوفسکی، عثمانف و پروخووا) به تفحص پرداخته و به این پرسش پاسخ گفته که آیا در این ترجمه­ها امکان برداشت معنای «جسمانیت خداوند» برای مخاطب روسی زبان وجود دارد؟. نتیجه آنکه، با وجود توجه اندک عثمانف به برخی از این تأویلات، هر سه ترجمه با نقصان جدی روبه­رو بوده و جسمانیت را القا می­کنند. در نتیجه باتوجه به کاستی­های زبان روسی در ارائه­ تأویل واژگانی در این­گونه آیات، لازم است ترجمه­ای تفسیری ارائه گردد.  

 قرآن کریم صفات تجسیم کراچوفسکی عثمانف پروخووا قرآن ( ترجمه آیت­الله مکارم شیرازی) ابن درید، محمد بن حسن‏، جمهرة اللغة، بیروت: دار العلم للملایین‏، 1988م‏. ابن منظور، محمد بن مکرم،‏ لسان العرب‏، بیروت: دارصادر، چاپ: سوم‏، 1414ق‏. سیوطی، جلال‌الدین، الاتقان فی علوم القرآن، بیروت‏: دار الکتاب العربى‏، چاپ: دوم‏، 1421ق. ابن‏عطیه، عبدالحق بن غالب‏، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، گردآورنده: طلبه، جمال‏، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، ‏1422 ق‏ ابن‏قتیبه، عبدالله بن مسلم‏، تأویل مشکل القرآن،‏ محقق: شمس‏الدین، ابراهیم‏، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، ‏1423ق ابن‏کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم( ابن کثیر)، بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون،1419ق. بدوی، عبدالرحمن، تاریخ اندیشه­های کلامی در اسلام، جلد1، ترجمه: حسین صابری، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش­های اسلامی، 1374ش. بوهلال، محمد، اسلام اهل کلام، تهران: نگاه معاصر، 1394ش. بغوى، حسین بن مسعود، تفسیر البغوى المسمى معالم التنزیل‏، محقق: مهدى، عبد الرزاق‏، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏،1420ق. بیضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل( تفسیر البیضاوى)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏،1418ق.‏ پاکتچی، «گزارشی کوتاه درباره ترجمه­های قرآن کریم به زبان روسی»، علوم قرآن و حدیث، ترجمان وحی، شهریور1377، ش3. پاکتچی، «ترکیب­های اضافی در ترجمه قرآن کریم»، علوم قرآن و حدیث، 1376ش1،صص 121-131. جواهری، محمدحسن، روش­شناسی ترجمه قرآن،‌ تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391ش. دارمی، ابوسعید عثمان بن سعید، الرد علی الجهمیه، کویت: دار ابن اثیر، بی­تا. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دار القلم‏، 1412ق‏. زمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، چاپ سوم، بیروت: دار الکتاب العربی، 1407ق.‏ سبحانی، جعفر، اضواء علی العقائد الشیعه الامامیه، قم : موسسه امام صادق7، 1421ق. سمرقندى، نصر بن محمد، تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم‏، محقق: عمروى، عمر، بیروت: دار الفکر، 1416ق. شبر، عبدالله‏، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین‏، کویت: شرکة مکتبة الالفین‏،1407 ق.‏ شولر، گریگور، شفاهی و مکتوب در نخستین سده‌های اسلامی، مترجم: نصرت نیل­ساز، تهران: حکمت، 1393. شجاعی، محسن، تاریخچه­ ترجمه قرآن به زبان روسی و مقایسه کوتاه ترجمه های موجود، صحیفه مبین، شماره50،‌ پاییز و زمستان 1390، صص68-102. طباطبایى، محمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن‏، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، 1390ق. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت‏: دار المعرفة، 1412 ق‏. طبرسى، فضل بن حسن‏، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم،‏ مصحح: یزدى طباطبایى، فضل‏الله‏، تهران: ناصر خسرو، 1372ش. طوسى، محمد بن حسن‏، التبیان فی تفسیر القرآن‏، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، بی‌تا طریحى، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین‏، محقق: حسینى اشکورى، احمد، تهران: مرتضوى‏، 1375ش. عکبرى، عبدالله بن حسین‏، اعراب القراءات الشواذ، محقق: عبدالحمید، عبدالحمید السید محمد، قاهره: المکتبة الأزهریة للتراث‏، 1424ق. فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین،‏ چاپ: دوم‏، قم: نشر هجرت، ‏1409 ق‏. فخر رازى، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر( مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1420ق.‏ فراء، یحیى بن زیاد، معانى القرآن( فراء)، محقق: نجاتى، احمد یوسف‏، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب‏، 1980 م‏. قرشى، على اکبر، قاموس قرآن‏، چاپ: ششم‏، تهران: دار الکتب الاسلامیه، ‏1371 ش‏. قشیرى، عبدالکریم بن هوازن، ‏ لطائف الاشارات: تفسیر صوفى کامل للقرآن الکریم‏، چاپ سوم، محقق: بسیونى، ابراهیم‏، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب،‏2000م. مقاتل بن سلیمان‏، تفسیر مقاتل بن سلیمان‏، محقق: شحاته، عبدالله محمود، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، 1423 ق. نووى، محمد، مراح لبید لکشف معنى القرآن المجید، مصحح: ضناوى، محمد امین‏، بیروت: دار الکتب العلمیة،1417ق‏ نصیری، علی، «نقد شبهه رویت الهی در روایات توحیدی امام رضا7، فصلنامه علمی-پژوهشی فرهنگ رضوی، بنیاد بین­المللی فرهنگی هنری امام رضا7، سال چهارم، شماره15، پاییز1395. Коран ,смыслов и комментарии, Валерии Проховай, Tehran: International publishing co, 7 edition, 2008. Коран ,превод академика,Крачовскии, Москва: Изд (Раритет), 1990. Коран ,превод с Арабского и комментарии, Qum: Ansarian Publication, 1992._||_