Discovering the structure and purpose of Surah Fajr (based on the khamehgar’ pattern )

Document Type : Research Article

Authors

1 PhD in Quranic studies and Hadith, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran

2 Associate Professor, Department of Quranic studies and Hadith, Faculty of theology, Alzahra University, Tehran, iran.

10.22034/isqs.2026.53146.2445
Abstract
Analyzing the cohesion of the Quranic text based on structural patterns is one of the new approaches in the study of Quranic sciences, although attention to the order of the divine word in Islamic studies back to the early centuries of Islam. Quran scholars used various patterns with the aim of discovering the cohesion of the Quranic text and proving its structure in response to doubts regarding the order of the Quran, as well as for the purpose of interpreting the Quran more correctly. One of these patterns is the one designed by Khamegar. Khamehgar considers a single purpose for each surah, under which the other purposes of the surah are placed. Her model consists of three stages: 1- Contextualization, 2- Titles of the contexts of the surah and discovery of its purpose, 3- Combining the discourses and forming chapters and sections. In the present study, In order to demonstrate the systematization and cohesion of Surah Fajr, this Surah was examined in light of the aforementioned pattern and it turned out that Surah Fajr consists of seven chapters and three sections, all of which, despite differences in wording and content, cooperate and share in order advance the single purpose ..

Keywords

Subjects

قرآن کریم.
ابن‌عاشور، محمد بن طاهر، (بی‌تا). التحریر و التنویر، بی‌جا.
ابن‌فارس، احمد، (1420 ق). مقاییس اللغة، بیروت: انتشارات دار الکتب المیمه.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، (1419 ق). تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار‌الکتب العلمیه.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1413 ق)، لسان العرب، بی‌جا، چاپ دار احیاء التراث العربی.
اصفهانی، الرّاغب، (1362 ش). مفردات فی الفاظ غریب القرآن، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه.
بحرانی، هاشم بن سلیمان، (1416 ق). البرهان فی تفسیر القرآن، تهران: بنیاد بعثت.
ثعلبی نیشابوری، ابو‌اسحاق احمد ابن ابراهیم، (1422 ق). الکشف و البیان عن تفسیر‌القرآن، بیروت: دار‌إحیاء ‌التراث ‌العربی.
حوّی، سعید، (1424 ق). الاساس فی التفسیر، قاهره: دارالسّلام.
خامه‌گر، محمد، (1395 ش). ساختار هندسی سوره‌های قرآن کریم، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
خامه‌گر، محمد، (1397 ش). تفسیر ساختاری قرآن کریم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
درویش، محی‌الدین، (1415 ق). اعراب القرآن و بیانه، سوریه: دار‌الإرشاد.
زمخشری، محمود، (1407 ق). الکشّاف عن حقائق غوامض التّنزیل، بیروت: دارالکتب العربی.
سیّد قطب، ابراهیم، (1412 ق). فی ظلال القرآن، بیروت-قاهره: دارالشرق.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، (1404 ق). الدّر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، (1367 ش). الاتقان فی علوم القرآن (محمد ابوالفضل ابراهیم، محقّق)، منشورات‌الرّضی-بیدار.
طباطبایی، سید محمدحسین، (بیتا). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن، (1372 ش). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصرخسرو.
طوسی، محمد بن حسن، (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: داراحیاءالتراث العربی.
عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، (1415 ق). تفسیر نور‌الثقلین، قم: انتشارات اسماعیلیان.
فراهیدی، خلیل بن احمد، (1410 ق). کتاب العین، قم: هجرت.
قمی، علی بن ابراهیم، (1363 ش). تفسیر القمی، قم: دار‌الکتب.
کرمی‌نیا، مرتضی، (1393 ش). «تکامد در قرآن، تحلیلی بر واژه‌ها و ترکیبات تک‌کاربرد در قرآن کریم»، پژوهش‌های قرآن و حدیث، (47) 2، صص 247-284.
کشاورزی، کمال، مجد فقیهی، محمد‌علی، عشایری منفرد، محمد و طیّب حسینی، سید‌محمود. (1402 ش). «تحلیل زیباشناختی هندسی سوره فجر و نقش آن در تفسیر»، قرآن شناخت، 16 (1)، صص 23-38.
مصطفوی، حسن، (1320 ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بنگاه ترجمه و نشر تهران.
نبئی، ساجده، جلالی کندری، سهیلا، نیل‌ساز، نصرت، (1401 ش). «نقاط اشتراک و افتراق شش الگوی ساختار‌شناسانه در بررسی انسجام متن قرآن»، پژوهش‌های زبان‌شناختی قرآن، 11 (1)، صص 1-20.
 
Volume 9, Issue 4
Winter 2026
Pages 123-147

  • Receive Date 14 October 2025
  • Revise Date 24 December 2025
  • Accept Date 16 January 2026