Investigating the effectiveness of teaching social studies based on the Fahme Quran approach on the adjustment of female elementary school students in Tehran.

Document Type : Research Article

Authors

1 Associate Professor of Educational Technology, Allameh Tabataba’i University, Tehran. Iran,

2 Master's student, Educational Technology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.

3 MA Educational Psychology, Yazd Azad University. Yazd. Iran

10.22034/isqs.2026.52968.2446
Abstract
The present study was conducted with the aim of designing, validating, and investigating the effectiveness of teaching social studies based on the Quran understanding approach on the social adjustment of third-grade female elementary school students. This study was applied in terms of purpose and quasi-experimental in terms of method with a pre-test-post-test design with a control group. The statistical population included all third-grade female elementary school students in Tehran in the academic year 1403-1404. Among them, 30 were selected by convenience sampling and were divided into two experimental and control groups. The data collection tool was the Dokhanchi Social Adjustment Questionnaire (1937), which had an acceptable reliability with a Cronbach's alpha of 0.79. The experimental group was trained in 10 50-minute sessions based on the designed social studies educational package. While the control group learned the same lesson in the conventional way. The data were analyzed using SPSS software and the analysis of covariance method. The findings showed that the experimental group had a significant improvement in the social adjustment component. These results confirm the positive effectiveness of Quran comprehension training and show that this approach can improve social skills, including psychological adjustment, of students in the school environment

Keywords

Subjects

قرآن کریم.
احمدی، ر؛ مینایی، ع؛ پورحبیب‌شوطی، ع؛ حبیب‌زاده، س و عباس‌زاده، آ. (۱۴۰۴). نقش مراحل رشد شناختی پیاژه در طراحی برنامه درسی برای کودکان دبستانی. تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش‌وپرورش، ۴۵، ۱۲۲۵۱۲۳۳.
اخوت، احمدرضا. (1392). آموزش روش‌های تدبر در قرآن، جلد 1: مقدمات تدبر در قرآن. تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت علیهم‌السلام.
اخوت، احمدرضا. (1399). فهم قرآن در دبستان و دبیرستان. تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت علیهم‌السلام.
اخوت، احمدرضا؛ رضازاده، ی. (1398). کودک و فهم قرآن: مهارت‌های آموزش مفاهیم قرآن به کودکان در سوره‌های جز سی قرآن کریم. تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت علیهم‌السلام.
اخوت، احمدرضا؛ قاسمی، م؛ چیتچیان، ه و فیاض، ف. (1397). نظام‌سازی در شهر و جامعه: سند تعلیم و تزکیه. تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت علیهم‌السلام.
امینی، بتول‌سادات؛ شیخ‌زاده، عزیزالله. (1402). چیستی تدبر و شاخصه‌های آن در اندیشه‌های قرآنی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی). نشریه قرآنی کوثر، 77، 6578.
امینی‌هزنی، مریم؛ اخوت، مصطفی و کان، دیوید. (۱۴۰۲). درک قرآن برای رشد عاطفی: ارزیابی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر هوش هیجانی در میان دانشجویان ایرانی. مجله روانشناسی کاربردی ایران، ۱۵ (۱)، ۲۴۴۵.
براتی ابراهیم‌زاده، ف؛ خاکباز، ع. (1401). بررسی چگونگی مواجهه معلمان دوره ابتدایی با رویکرد تلفیقی در کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی. رویکردهای نوین آموزشی، 17(1)، 1936.
تواناگر، امیرحسین؛ اخشابی، میثنا؛ هادی‌نژاد، میثنا؛ ضیایی‌فرد، معصومه؛ ایزدی، سجاد. (1404). بررسی چالش‌ها و راه‌حل‌ها در آموزش دینی به کودکان در مدارس ابتدایی. پژوهشنامه مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، 71، 217234.
توانگر، مریم؛ امینی هرندی، سپیده و ذوالکیفلی، محمد. (۱۴۰۴). رویکردهای آموزشی مبتنی بر قرآن و سازگاری عاطفی در میان دانش‌آموزان ابتدایی: یک تحلیل روش ترکیبی. مجله روانشناسی تربیتی اسلامی، ۱۹ (۲)، ۸۷۱۰۴.
جعفری، زهرا و عبدی زرین، سهراب. (1400). پیش‌بینی سازگاری تحصیلی بر اساس اشتیاق تحصیلی، هویت تحصیلی و پایستگی تحصیلی در دانش‌آموزان. مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 18(44)، 103122.
 رحمتی، روح‌اله؛ محمودنژاد، دنیا؛ اسدی، رضا و شفیعی، صابر. (1399). بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های اجتماعی بر سازگاری آموزشی دانش‌آموزان ابتدایی. پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، (31)، 138154.
 سلمان‌زاده، زهرا؛ دژبخش، حسن و خدادادی، عادل. (۱۴۰۳). بازتاب شناختی از طریق داستان‌های قرآنی: ارتقای خودآگاهی و تنظیم هیجانی در کودکان. مجله مطالعات شناختی اسلامی، ۸ (۳)، ۱۱۹۱۴۰.
 شاهنده، آ؛ قنبرپور، م؛ سودی، ح. (1401). تأثیر انس با قرآن بر سازگاری اجتماعی با میانجیگری هوش معنوی در دانشجویان دانشکده علوم قرآنی خوی. مجله پژوهش در دین و سلامت، 8(3)، 8092.
 عابدی، الناز؛ خواجه‌پور، لیلا؛ جوکار، سهیلا و یوسفی، عماد. (1403). نقش واسطه‌ای هیجان اضطراب تحصیلی در رابطه بین ذهن‌آگاهی با سازگاری تحصیلی در دانش‌آموزان. رویش روان‌شناسی، 104، 155164.
 فولادی، ا؛ خنده‌جام، ش؛ ذبیحی‌حصاری، ن؛ صرامی، ف؛ محمدی، پ و جامعی‌نژاد، ف. (1403). مقایسه اثر‌بخشی روش‌های تدریس یادگیری مشارکتی و ایفای نقش بر اشتیاق تحصیلی و سازگاری اجتماعی در درس مطالعات اجتماعی. فصلنامه رویکردی نو بر آموزش کودکان، 6(3)، 112.
 کریمی‌شهیدی، سیده مریم. (1401). کارکردهای داستان در انتقال مفاهیم دینی به کودکان. بخوان، 2(2)، 3340.
 کیانی‌بروجنی، ر و فیاض، ف. (1403). بررسی اثربخشی بسته آموزشی مبتنی بر طرح فهم قرآن بر هوش هیجانی دانش‌آموزان. فصلنامه اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 2(32)، 93108.
 مختاری‌فاتح، حسن و جعفری‌هرندی، رضا. (1404). پیش‌بینی سازگاری تحصیلی براساس یادگیری خودتنظیمی، خودکارآمدی تحصیلی و توانمندی تحصیلیروانی دانش‌آموزان متوسطه. پژوهش در روش‌های آموزش، 9، 6072.
 مدرسه دانشجویی قرآن و عترت علیهم‌السلام (1397). آموزش قرآن همراه با آموزش جداسازی و کشف ارتباط. تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت علیهم‌السلام. مختاری فاتح، حسن؛ جعفری هرندی، رضا (۱۴۰۴). پیش‌بینی سازگاری تحصیلی براساس یادگیری خودتنظیمی، خودکارآمدی تحصیلی و توانمندی تحصیلی-روانی دانش‌آموزان متوسطه. پژوهش در روش‌های آموزش، ۹، ۶۰-۷۲.
مقامی،ح؛ خدامرادی، ح؛ واحدی، م؛ نیلی احمدآبادی، م؛ فرخی،ن . (1404). طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی درس قرآن با تاکید بر داستان اجتماعی . فصلنامه سراج منیر.
 نیکمراد، علیرضا؛ اکبری، حامد؛ حسنوند، عبدالوهاب و سلطانی‌نژاد، عبدالله. (1396). اثربخشی آموزش نظم‌بخشی شناختی هیجان بر اضطراب و سازگاری دانش‌آموزان. اولین کنفرانس بین‌المللی فرهنگ، آسیب‌شناسی روانی و تربیت، تهران.
 Aminudin Basir, M., Haron, M. S., Mohamad, Z., Haron, H., Umar, A., Ya’acob, A., & Latiff, R. A. (2015). Pedagogy in life-long learning in the perspective of Islam. Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(1), 51–58.
 Aziz, N., Bakry, N., Mz, M. H., & Armia, M. S. (2023). The paradigm of modern food products and its relevance with the concept of food in the Quran. Heliyon, 9(11), e21358.
 Dubey, P., Chen, Y., & Cheng, S. (2024). Religious Text Comprehension and Its Psychological Outcomes: Comparative Study of Qur’an and Bhagavad Gita Programs. Frontiers in Psychology, 15, Article 1448.
 Hasbullah, H., & Sanusi, S. (2023). Interactive Quran Teaching and Emotional Resilience in Elementary Learners. Psychological Studies in Religion, 45(1), 56–72. https://doi.org/10.1080/2548232095
 Kabasakal, Z., & Celik, N. (2010). The Effects of Social Skills’ Training on Elementary School Students’ Social Adjustment. Elementary Education Online, 9(1), 203–212.
 Kvintova, J., Veselsky, P., Novotny, J. S., Plevova, I., Liu, H., Vachova, L., … & Petrova, J. (2025). Adaptation to the School Environment Moderates the Effect of Skill-Specific Performance on Pupils’ School Achievement in the First Grade of Elementary School. Psychology in the Schools.
 Lam, P. Q., Thanh, D. T. T., & Hoa, H. Q. (2024). Current status of first-grade students’ adaptability in learning activities. Journal of Ecohumanism, 3(8), 190–200.
 Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28, 563–575.
 Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35(6), 382–386.
 Mohd Zulkifli, N., Setiawan, T., & Ibrahim, R. (2024). From Memorization to Meaning: The Quranic Understanding Program and Its Effects on Moral and Emotional Intelligence in Early Schoolers. International Journal of Developmental Psychology & Spirituality, 13(4), 221–245.
 Moulaei, K., Kiani, F., Fereidouni, Z., & Rezaei, M. (2023). The effect of the holy Quran recitation and listening on anxiety, stress, and depression: A scoping review on outcomes. Health Science Reports, 6(12), e1751.
 Oger, M., Broc, G., Martin-Krumm, C., Le Roux, F., Muller, A., & Tarquinio, C. (2022). Pupils’ adaptability at school, a balance between demands and resources? Frontiers in Education, 7, 814376.
 Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure what’s being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29, 489–497.
 Ren, S., He, J., Liu, T., & Zhang, D. (2024). Exploring the relationship between college students’ adaptability and nomophobia. Behaviour & Information Technology, 43(3), 214–230.
 Sholeh, M. M. A., Waston, Nirwana, A., & Mahmudulhassan, M. (2024). The reasons of lifelong education for the sustainable development of Muslims based on the Quran and Sunnah. Lifestyle Journal, 5(2), 101–113.
 Stockinger, K., Rinas, R., & Daumiller, M. (2021). Student adaptability, emotions, and achievement: Navigating new academic terrains in a global crisis. Learning and Individual Differences, 90, 102046.
Waltz, C. F., Strickland, O. L., & Lenz, E. R. (2005). Measurement in nursing and health research (3rd ed.). Springer.
 Zone of Proximal Development, Scaffolding and Teaching Practice. (2020). Educational Research and Reviews, 15(5), 1–9.
https://www.researchgate.net/publication/346281849.
Volume 9, Issue 4
Winter 2026
Pages 148-167

  • Receive Date 19 October 2025
  • Revise Date 16 December 2025
  • Accept Date 21 December 2025