Quranic Studies and Islamic Culture

Striving (saʿy) as the Axis of Human Responsibility and Destiny in Qur’anic Discourse: An Analytical Reading of Najm :39

Document Type : Research Article

Author

Ahmad Gharaee

Associate Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Vali-e-Asr University of Rafsanjan , Iran.

10.22034/isqs.2026.53748.2462
Abstract
This study examines the role of sa‘y(striving)in shaping human destiny, focusing on the Qur’anic verse “wa an laysa li-l-insāni illā mā sa‘ā”(Najm53:39).This verse is central to debates on divine justice, moral responsibility, and the possibility of transferring reward, as it affirms the foundational role of human agency in determining one’s ultimate outcome.Employing a descriptive–analytical method and drawing upon authoritative lexical sources, Qur’anic evidence, the context of verses 36–41of Sūrat al-Najm, exegetical opinions, and relevant traditions, the study explores the precise meaning and scope of sa‘y.The findings indicate that, in Qur’anic discourse, sa‘y is not limited to outward action but denotes deliberate, conscious, and goal-oriented effort rooted in human intention and awareness.Examination of related verses further shows that the principles of individual responsibility and personal ownership of one’s deeds occupy a central place in the Qur’an.Analysis of traditions concerning the benefit of others’actions to the deceased reveals that such cases do not imply a transfer of reward or augmentation of a person’s record of deeds; rather,they are understood within the framework of guidance, admonition,and moral influence.Accordingly, the verse underscores the existential independence of the human being in shaping his destiny and confines the role of others to cognitive and spiritual guidance.

Keywords

Qur&‌‌‌‌rsquo
an, Najm :39, Striving (saʿy), human responsibility, human destiny
Subjects
ابن جُزیّ، محمد بن احمد. (1416ق). التسهیل لعلوم التنزیل. بیروت: دار الأرقم بن أبی الأرقم.
ابن‌عاشور، محمد بن طاهر. (بی‌تا)، التحریر و التنویر، بیروت: مؤسسة التاریخ.
ابن‌عطیه، عبدالحق بن‌غال. (1422). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیر، بیروت:  دراالکتب العلمیّة.
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر. (1419). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دار الکتب العلمیّة.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
برومند، محمدحسین. (1381ش). «قرآن و نظریه تأثیر متقابل اعمال».  پژوهشهای قرآنی. شماره 32.
بلاغی، محمد جواد. (1420ق). آلاء الرحمان فی تفسیر القرآن. قم : بنیاد بعثت.
بلخی، مقاتل بن سلیمان. (1423ق). التفسیر. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ثعلبی، احمد‌بن‌ابراهیم. (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن.  بیروت: دار احیاء التراث العربی.
حقی بروسوی، اسماعیل. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دار الفکر.
رازی، ابوالفتوح. (1408ق). روض الجنان و روح الجنان. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی .
رازی، زین الدین. (1423ق). أسئلة القرآن المجید و أجوبتها.  بیروت: المکتبة العصریّة.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). المفردات فی الفاظ غریب القرآن. بیروت: دارالقلم.
زحیلی، وهبة بن مصطفی. (1418ق). تفسیر المنیر فی العقیده و الشریعة و المنهج. بیروت ـ دمشق: دار الفکر المعاصر.
زمخشری، محمودبن عمر. (1407ق). الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دار الکتاب العربی.
سمرقندی، نصر بن محمد. (بی‌تا). بحر العلوم، بیروت: دارالفکر.
سید قطب. (1412ق). فی ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق.
سید مرتضی علم الهدی، علی بن حسین. (1431ق). نفائس التأویل. بیروت: شرکة الأعلمی للمطبوعات.
سیوطی، جلال الدین. (1404ق). الدرّ المنثور فی تفسیر المأثور. قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
شبّر، سید عبدالله. (1407ق). الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین. کویت: مکتبة الألفین.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1366). تفسیر القرآن الکریم.  قم:انتشارات بیدار.
طباطبائی، محمد حسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی .
طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
طبری، محمد بن جریر. (1412ق). جامع البیان عن تأویل آی القرآن، بیروت: دار المعرفة.
عزه دروزه، محمد. (1383ق). التفسیر الحدیث. القاهرة: دار احیاء الکتب العربیة.
فخر رازی، محمد بن عمر. (1420ق).  مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (بی‌تا). کتاب العین. تحقیق: مهدی المخزومی، إبراهیم السامرائی، دار و مکتبة الهلال.
فرید وجدی، محمد. (1971م). دایرة المعارف القرن العشرین. بیروت: دارالفکر.
فضل الله، سید محمد حسین. (1419ق). من وحی القرآن. بیروت: دار الملاکل لطباعة و النشر.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (بی‌تا).  القاموس المحیط. بیروت: دارالعلم.
فیض کاشانی، محمد بن مرتضی. (1418ق).  الأصفی فی تفسیرالقرآن. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
قاضی عبدالجبار، عبدالجبار بن احمد. (1426ق). تنزیه القرآن عن‌المطاعن. بیروت: دار النهضة الحدیثیّة.
قرشی، سیدعلی اکبر(1377ش). تفسیر احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت.
قرطبی، محمد بن احمد. (1364ش). الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
گنابادی، سلطان محمد. (1408ق). بیان‌السعادة فی مقامات‌العبادة. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
مدرسی، سید محمد تقی. (1419ق). من هدی القرآن. تهران: دارمحبّی الحسین.
مراغی، احمد مصطفی. (بی‌تا).  تفسیر المراغی. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
مصطفوی، حسن. (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن. بیروت: دار الکتب العلمیّة.
مصطفوی، جواد. (1352ش). «لیس للانسان الّا ما سعی». نشریه دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد، شماره 8 ـ 9، صص100 ـ 116 .
مغنیه، محمد جواد. (1424). تفسیر الکاشف. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. (1374ش). تفسیر نمونه. تهران، دار الکتب الإسلامیة.
نواب، سید ابوالحسن، و سید مصطفی عبدالله زاده. (1397ش).  « نفع بردن اموات از ثواب اعمال زنده‌ها از نگاه سلفیه و اهل‌سنت».  دو فصلنامه سلفی‌پژوهی.  سال چهارم. شماره 8،  صص47 ـ 68.
Quranic Studies and Islamic Culture
Volume 10, Issue 1
Spring 2026
Pages 58-79

  • Receive Date 13 December 2025
  • Revise Date 14 May 2026
  • Accept Date 06 June 2026

Home

Guide for Authors

Submit Manuscript

Reviewers

Contact Us