فرهنک قرآن در مواجهه با تعارض منافع

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

10.22034/isqs.2025.50139.2349
چکیده
تعارض منافع، یک موقعیتی است که قضاوت یا رفتار حرفه ای مربوط به منافع با اهمیت به صورت ناروا تحت تاثیر منافع کم اهمیت به مخاطره می افتد و فرد در آن موقعیت،میان دو منافع مذکور تعارض می بیند. این موقعیت در حوزه های مختلف روابط اجتماعی انسان وجود دارد وجزء ناهنجاری های عمومی و از شاخصه های مهم فساد در این حوزه ها شناخته می شود. عدم مدیریت آن می تواند پیامدهای مهمی را در پی داشته باشد.ازاین روی، شناخت موقعیت تعارض منافع درفرهنگ قرآن درمقام تقنین وراهنمایی بشرلازم وضروری است.
در این مقاله با روش «تحلیل محتوا» ابتداء موقعیت های تعارض منافع در قرآن مجید تبیین می شود و آنگاه راهکارهای قرآنی مقابله با این پدیده اجتماعی ارزیابی می گردد.
یافته های تحقیق نشان می دهد که خدای متعال درمقام تشریع، بر اهمیت موضوع تعارض منافع واقف بوده و کوشیده با معرفی موقعیت ها و ارائه راهکارها و بیان پیامدهای عدم توجه به راهکارها، تا حد ممکن از آن پیشگیری کند. راهکارهایی چون ترجیح مصلحت عالی بردانی، ایجاد تعارض منافع مثبت، سرزنش نفع طلبی، رعایت عدالت و ایثار ... از راهکارهایی است که می تواند در پیشگیری و مدیریت تعارض منافع مؤثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Farhanak Quran in the face of conflict of interests

نویسنده English

mohamad shabanpour
Assistant professor of Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده English

Conflict of interest is a situation in which a person sees his personal interests in conflict with public and professional interests. This situation exists in various areas of human social relations and is known as part of general anomalies and one of the important indicators of corruption in these areas. Failure to manage it can have important consequences. Therefore, it is necessary and necessary to recognize the issue of conflict of interests in the Qur'anic culture in terms of legislation and human guidance. In this article, with the "content analysis" method, the beginning of conflict of interest situations in the Holy Quran is explained, and then the Quranic solutions to deal with this social phenomenon are evaluated. The findings of the research show that the Almighty God, in the position of legislation, is aware of the importance of conflict of interests and tried to prevent it as much as possible by introducing situations and providing solutions and stating the consequences of not paying attention to the solutions. Strategies such as giving preference to the best interest, creating positive conflict of interest, blaming profit seeking, observing justice and self-sacrifice... are among the strategies that can be effective in preventing and managing

کلیدواژه‌ها English

Holy Qur'an
culture
conflict of interest
priority of higher interests
observance of justice and sacrifice
prohibition of creditor's book
منابع
قرآن کریم
1.    ابن شعبه حرانی، حسن بن علی. (1382 ش). تحف العقول (ترجمه: صادق حسین زاده). قم: نشر آل علی (ع).
2.    ابن فارس، ابی الحسین احمد. (1404 ق). معجم مقاییس اللغه (تحقیق عبدالسلام محمد هارون). قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
3.    ابن کثیر، اسماعیل بن عمر. (1419 ق). تفسیرالقرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
4.    ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. (1408 ق). روض الجنان و روح الجنان تفسیر القرآن. مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی. (چاپ اول)
5.    اصفهانی، راغب. (1388 ش). مفردات الفاظ القرآن (ترجمه: مصطفی رحیمی نیا). تهران: نشر سبحان. (چاپ دوم)
6.    آلوسی، محمود بن عبدالله. (1415 ق). روح المعانی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
7.    بادینی، حسن و سیاه بیدی، سعید. (1400 ش). تحلیل مفهوم و مصادیق تعارض منافع در حقوق خصوصی. مجله حققوی دادگستری، 85(116), زمستان 1400.
8.    بحرانی، سید هاشم. (1415 ق). البرهان فی تفسیرالقرآن. قم: موسسه البعثه، مرکز الطباعه و النشر. (چاپ اول)
9.    ثقفی تهرانی، محمد. (1398 ق). تفسیر روان جاوید. تهران: انتشارات برهان. (چاپ سوم)
10.    حسن‌زاده آملی، حسن. (1383 ش). انسان و قرآن. قم: نشر الف. لام. میم. (چاپ اول)
11.    حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین. (1363 ش). تفسیر اثنی عشری. تهران: انتشارات میقات. (چاپ اول)
12.    دهخدا، علی‌اکبر. (1385 ش). لغت‌نامه فرهنگ متوسط دهخدا (به کوشش غلامرضا ستوده و همکاران). تهران: انتشارات دانشگاه تهران. (چاپ اول)
13.    رشیدرضا، محمد. (1414 ق). تفسیرالمنار. بیروت: دارالمعرفه. (چاپ اول)
14.    زمخشری، محمود بن عمر. (1407 ق). الکشاف…. بیروت: دارالکتاب العربی. (چاپ سوم)
15.    سروش، عبدالکریم. (1376 ش). فربه‌تر از ایدئولوژی. تهران: موسسه فرهنگی صراط. (چاپ پنجم)
16.    شرتونی، سعید. (1416 ق = 1374 ش). اقرب الموارد. تهران، قم: اداره اوقاف دارالاسوه. (چاپ اول)
17.    شریف رضی، محمد بن حسین. (1379 ش). نهج‌البلاغه (ترجمه: محمد دشتی). تهران: نشر رامین. (چاپ اول)
18.    صدوق، ابوجعفر محمد بن علی. (1363 ش). من لایحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
19.    طباطبایی (علامه) محمدحسین. (بی‌تا). المیزان (ترجمه موسوی همدانی). قم: دفتر انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم.
20.    طبرسی، فضل بن حسن. (1372 ش). مجمع‌البیان فی تفسیرالقرآن. تهران: ناصرخسرو. (چاپ سوم)
21.    طبرسی، فضل بن حسن. (1412 ق). تفسیر جوامع الجامع. قم: حوزه علمیه قم. (چاپ یک)
22.    طوسی (شیخ) محمد بن حسن. (بی‌تا). التبیان فی تفسیرالقرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی. (چاپ اول)
23.    عزت دروزه، محمد. (1383 ق). التفسیرالحدیث. قاهره: دار احیاء الکتب العربیه.
24.    عمید، حسن. (1365 ش). فرهنگ فارسی عمید سه‌جلدی. تهران: انتشارات امیرکبیر. (چاپ 2)
25.    عیاشی، محمد بن مسعود. (1380 ق). التفسیر العیاشی. تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه. (چاپ اول)
26.    فخر رازی، محمد بن عمر. (1420 ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار احیاء التراث العربی. (چاپ سوم)
27.    فضل‌الله، محمدحسین. (1414 ق). من حی القرآن. بیروت: دارالملاک.
28.    فیض کاشانی، محسن و بلاغی، محمدجواد. (1395 ش). هفده گفتار در علوم قرآنی (مترجم: سید حسین حسینی). تهران: نشر آفاق. (چاپ دوم)
29.    قرائتی، محسن. (1386 ش). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن. (چاپ هجدهم)
30.    قرشی، سید علی‌اکبر. (1377 ش). تفسیر احسن الحدیث. تهران: نشر بنیاد بعثت. (چاپ سوم)
31.    قرطبی، محمد بن احمد. (1364 ش). الجامع لاحکام القرآن. تهران: نشر ناصرخسرو. (چاپ اول)
32.    محقق داماد، سید مصطفی و درویش زاده، محمد. (1400 ش). مقاله: حقوق را جدی بگیریم… مجله دانشنامه حقوقی، 4(10).
33.    محمدی، علی. (1387 ش). شرح اصول فقه. قم: انتشارات دارالفکر. (چاپ دهم)
34.    مطهری، مرتضی. (1386 ش). نظام حقوق زن در اسلام. قم: صدرا. (چاپ 45)
35.    مظفر، محمدرضا. (1386 ق). اصول الفقه. نجف اشرف: دارالنعمان. (چاپ دوم)
36.    مکارم شیرازی، ناصر. (1379 ش). برگزیده تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه. (چاپ 7)
37.    ولایی، عیسی. (1387 ش). اصول فقه. قم: انتشارات دارالفکر. (چاپ چهارم)

  • تاریخ دریافت 10 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 26 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 17 بهمن 1403