تحلیل تطبیقی معناشناختی «إِذَاعَه» در قرآن کریم با تأکید بر مفاهیم انتشار اطلاعات

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تفسیر، دانشکده علوم قرآنی قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی قم، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران

10.22034/isqs.2026.52012.2410
چکیده
اولین گام در جهت دستیابی به معارف قرآن، بررسی دقیق معانی واژگانی آن است. با گسترش رویکردهای معناشناختی در پژوهش های قرآنی، روشی نوین در این حوزه شکل گرفته که هدف آن کشف لایه های پنهان معانی در آیات قرآن است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و تمرکز بر واژه «إِذَاعَه» به عنوان محور اصلی، به بررسی مقایسه ای این مفهوم با دیگر واژگان مرتبط در حوزه انتشار اطلاعات پرداخته است. واژگانی همچون «اشاعه»، «اِظهار»، «اِبراز»، «اِبداء»، «اِجهار»، «اِعلان»، «اِضداع» و «بیان» ازجمله کلیدواژه هایی هستند که بیشترین اشتراک معنایی با «إِذَاعَه» را دارا بوده و در این پژوهش تحلیل شده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که: «اشاعه» به انتشار همراه با گستردگی و توسعه دلالت دارد.«اِظهار» به آشکارسازی امور پنهان یا بیان پیروزی و غلبه اشاره می کند.«اِبراز» خروج شیء از حالت پیشین به شکلی ملموس و مشهود است. «اِبداء» در مواردی به کار می رود که قصد یا اختیار قبلی در افشای اطلاعات وجود نداشته باشد. «اِجهار»سطح آشکارسازی و بیان بی پرده را می رساند.«اِضداع» به معنای شکافتن اشاره دارد. «بیان» بر وضوح، انکشاف و ظهورتأکید دارد. هر یک از این مفاهیم، با وجود پیوندهای معنایی، از تفاوت های ظریفی نیز برخوردارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Comparative semantic analysis of "إِذَاعَه" in the Holy Quran with emphasis on the concepts of dissemination of information

نویسندگان English

Rahman Oshriyeh 1
Fereshteh Mohammadi 2
1 Associate Professor, Department of Qur'anic Exegesis, Faculty of Qur'anic Sciences, University of Qur'anic Sciences and Teachings, Qom, Iran
2 Ph.D. Candidate in Comparative Qur'anic Exegesis, Department of Qur'anic Sciences and Hadith, Faculty of Qur'anic Sciences, University of Qur'anic Sciences and Teachings, Qom, Iran
چکیده English

The first step towards achieving the teachings of the Quran is to carefully examine its lexical meanings. With the expansion of semantic approaches in Quranic research, a new method has been formed in this field, which aims to discover the hidden layers of meanings in the verses of the Quran. The present study, using a descriptive-analytical method and focusing on the word "broadcasting" as the main axis, has conducted a comparative study of this concept with other related words in the field of information dissemination. Words such as "dissemination", "expression", "expression", "expression", "announcement", "invitation" and "statement" are among the keywords that have the most semantic similarities with "broadcasting" and have been analyzed in this study. The findings of the study show that: “Dissemination” refers to spreading along with expansion and development. “Expression” refers to revealing hidden matters or expressing victory and domination. “Expression” refers to the emergence of an object from its previous state in a tangible and visible way. “Ibda” is used in cases where there is no prior intention or authority to disclose information. “Ijhar” reaches the level of disclosure and frank expression. “Idda” refers to the meaning of splitting. “Byan” emphasizes clarity, development, and emergence.

کلیدواژه‌ها English

Broadcasting
comparative analysis
semantics
information dissemination
قرآن کریم
آزادی، پرویز. (1384ش). مؤلفه‌های معنایی حق در قرآن کریم (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
آل‌یاسین، عبدالحسین. (1396ش). نشر خبر فحشا. جستارهای فقهی تا اجتهاد. دوره 1، شماره 1، شهریور 1396. 83-122.
آلوسی، سید محمود شهاب‌الدین. (1417ق). روح المعانی. تصحیح محمدحسین عرب. بیروت: دارالفکر.
ابن‌درید، محمد بن حسن. (1998م). جمهرة اللغة. چاپ اول. بیروت: دارالعلم للملایین.
ابن‌عاشور، محمد طاهر. (بی‌تا). التحریر والتنویر. بیروت: مؤسسه التاریخ.
ابن‌فارس، احمد. (1399ق). معجم مقاییس اللغة. بیروت: دارالفکر.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
ازهری، محمد بن احمد و همکاران. (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ایزوتسو، توشیهیکو. (1361ش). خدا و انسان در قرآن. ترجمه احمد آرام. تهران: مؤسسه تحقیقات فرهنگی و زبان‌شناختی.
باقری، مهری. (1374ش). مقدمات زبان‌شناسی. چاپ سوم. تبریز: دانشگاه تبریز.
بروسوی، اسماعیل حقی. (1412ق). روح البیان. تصحیح احمد عبید. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
پالمر، فرانک. (1346ش). نگاهی تازه به معناشناسی. ترجمه کوروش صفوی. تهران: نشر مرکز.
جمعی از پژوهشگران. (1426ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت(ع). زیر نظر سید محمد هاشمی شاهرودی. قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی.
جوهری، اسماعیل بن حماد. (1376ق). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1414ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل‌البیت(ع).
دهخدا، علی‌اکبر. (1377ش). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالعلم.
زمخشری، محمود بن عمر. (1979م). أساس البلاغة. بیروت: دار صادر.
صبحی صالح، محمد. (1374ش). نهج‌البلاغه. قم: مرکز البحوث الإسلامیة.
صراف، مصطفی. (1428ق). الجدید فی علم التجوید. کربلا: مکتبة العلامة ابن فهد الحلی.
صفوی، کوروش. (1397ش). درآمدی بر معناشناسی. تهران: سوره مهر.
طباطبایی، محمدحسین. (1374ش). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
طوسی، محمد بن حسن. (1378ش). التبیان فی تفسیر القرآن. تحقیق احمد قصیر عاملی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
عسکری، ابوهلال. (1412ق). معجم الفروق اللغویة. تحقیق جامعه مدرسین. چاپ اول. قم: جامعه مدرسین.
عیاشی، محمد بن مسعود. (1380ق). تفسیر العیاشی. تهران: المکتبة العلمیة الإسلامیة.
فانی اصفهانی، سیدعلی. (1394ش). بداء از نظر شیعه. ترجمه سیدمحمدباقر بنی‌سعید لنگرودی. قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالب(ع).
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). العین. قم: دار الهجرة.
فضلی، عبدالهادی. (1414ق). خلاصه علم الکلام. قم: دارالکتب الإسلامیة.
فیومی، احمد بن محمد. (1418ق). المصباح المنیر. بی‌جا: المکتبة العصریة.
قائمی‌نیا، علیرضا. (1399ش). معناشناسی (1). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
قرشی بنابی، علی‌اکبر. (1377ش). مفردات نهج‌البلاغه. تهران: مرکز نشر فرهنگی قبله.
قرطبی، محمد بن احمد. (1413ق). الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
قمی مشهدی، میرزا محمد. (1366ش). کنز الدقائق. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مصطفوی، حسن. (1374ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات.
مکارم شیرازی، ناصر. (1386ش). برگزیده تفسیر نمونه. تنظیم احمدعلی بابایی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
موحدیان عطار، علی و همکاران. (1399ش). «واکاوی کتمان سرّ در آموزه‌های اهل‌بیت(ع) و پیامدهای هتک و اذاعه آن». شیعه‌پژوهی، شماره 19، پاییز و زمستان، صص. 119–142.
دوره 10، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 29-54

  • تاریخ دریافت 06 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 22 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 12 آذر 1404