مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی

قلب به مثابه مرکز حکمت و ادراک: پژوهشی در قرآن و تورات

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

فاطمه حاجی اکبری 1
حسین حیدری 2

1 دانشیارگروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

2 دانشیار گروه ادیان و فلسفه دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

10.22034/isqs.2025.52339.2421
چکیده
اگرچه همه اعضای بدن در ادراکات حضوری و شهودی سهم دارند، قلب به عنوان شگفت‌انگیزترین ساحت وجودی انسان، محور اصلی حکمت و معرفت تلقی می‌شود. قلب، آیینه‌ای تمام‌نما از هویت انسان و جایگاه ارتباط با روح است که رفتارها و انتخاب‌های او را شکل می‌دهد. در متون حکمی تورات، قلب کلیت وجود انسان (جسم و روح) را دربرمی‌گیرد و جایگاه نفس محسوب می‌شود، حال آنکه در قرآن، قلب فاقد مفهوم آناتومیک صرف است و بیشتر به مفاهیمی چون تفکر، ایمان و عواطف نسبت داده شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تطبیقی کارکردهای قلب در این دو سنت دینی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد در تورات، قلب گاه مرکز عواطف و گاه مرتبط با عقل و حکمت است، در حالی که در قرآن، قلب به مثابه مرکز فهم، ایمان و تصمیم‌گیری‌های اخلاقی عمل می‌کند. همچنین، در هر دو متن، قلب محل آزمون الهی و عرصه کشمکش میان نیکی و بدی است، اما قرآن با تأکید بر ارتباط قلب با شریعت، بعدی فراتر از حکمت توراتی ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

مطالعات تطبیقی ادیان
معرفت‌شناسی دینی
تورات
قرآن
قلب
حکمت دینی

موضوعات

عنوان مقاله English

The Heart as the Center of Wisdom and Understanding: A Study in the Quran and the Torah

نویسندگان English

fatemeh hajiakbari 1
Hossein Heidari 2
1 Associate Professor of Department of Quranic sciences and Hadith, Faculty of Humanities of Kosar University.Bojnord. Iran
2 Associate Professor of Faculty of Literature and Foreign Languages. Department of Religions and Philosophy.Kashan . Iran
چکیده English

Although all parts of the body participate in physical and intuitive perceptions, the heart, as the most amazing aspect of human existence, is considered the main axis of wisdom and knowledge. The heart is a holistic mirror of human identity and the place of connection with the soul that shapes his behaviors and choices. In the Torah's legal texts, the heart encompasses the entirety of human existence (body and soul) and is considered the seat of the soul, while in the Quran, the heart lacks a purely anatomical concept and is mostly attributed to concepts such as thought, faith, and emotions. This study uses a descriptive-analytical method to comparatively examine the functions of the heart in these two religious traditions. The findings show that in the Torah, the heart is sometimes the center of emotions and sometimes related to reason and wisdom, while in the Quran, the heart acts as the center of understanding, faith, and moral decision-making. Also, in both texts, the heart is the place of divine testing and the arena of conflict between good and evil, but the Quran, by emphasizing the connection of the heart with the Sharia, offers a dimension beyond the Torah's wisdom.

کلیدواژه‌ها English

Comparative studies of religions
religious epistemology
Torah
Quran
heart
religious wisdom
منابع
القرآن الکریم.
کتاب مقدس. (2002 م). ترجمه شامل کتب عهد عتیق و جدید، تهران: انتشارات ایلام.
1.    ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414 ق). لسان العرب، بیروت: دار صادر.
2.    دوفور، گزاویه لئون. (بی‌تا). فرهنگ الهیات کتاب مقدس، بی‌جا.
3.    راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412 ق). المفردات فی غریب القرآن، تحقیق: داودی، صفوان عدنان، بیروت: دارالقلم‏، الدار الشامیة.
4.    طباطبایی، محمدحسین. (1374 ش). ترجمه تفسیر المیزان، قم: جامعه مدرسین.
5.    طریحى فخرالدین. (1375 ش). مجمع البحرین، تحقیق: سید احمد حسین، کتاب‌فروشی مرتضوى، تهران.
6.    قرشی، سید علی‌اکبر. (1371 ش). قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
7.    کلینی، محمد بن یعقوب. (1407 ق). الکافی، مصصحین علی اکبری غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب اسلامیه.
8.    مجلسی، محمدباقر، (1368 ش)، بحارالانوار، لبنان: دار إحیاء التراث العربی.
9.    محمدزاده، سید نادر، (1389 ش)، مفهوم قلب در عرفان مسیحیت ارتدکس، پژوهشنامه ادیان، سال 4 شماره 7. صص 157-180. https://www.magiran.com/volume/106287
10. مصطفوی، حسن. (1380 ش). تفسیر روشن، تهران: مرکز نشر کتاب.
11. مک اولیف، جین دمن. (1392 ش). ترجمه دایره المعارف قرآن، ترجمه گروهی از مترجمان، تهران: حکمت.
12. مکارم شیرازی، ناصر. (1386 ش). پیام قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
13. میراحمدی، عبدالله، طاهره صادقی. (1389 ش). مفهوم‌شناسی ویژگی‌های اولوالباب بر اساس بافت آیات قرآن، مشکوه، سال 38. شماره 1، صص 121-144.  https://mishkat.islamic-rf.ir/article_91182.html
14. هاکس، جیمز. (1377 ش). قاموس کتاب مقدس، تهران: اساطیر.
15. Benner, Jeff A. (2003). About the Ancient Hebrew Research Center, in Encyclopedic Dictionary of the Bible, trans. and adap. by L. Hartman, New York: McGraw-Hill, from A. van den Born, Bijbels Woordenboek, pp. 947–948.
16.Behm, Johannes; Kittel, Gerhard. (1989). Theologisches Wörterbuch zum Neuen Testament, vol. 3, Stuttgart: Kohlhammer, pp. 609–616.
17. Pedersen, Johannes P. E. (1926). Israel: Its Life and Culture, 4 vols. in 2, New York: Oxford University Press, vol. 1, pp. 99–181.
18.Bultmann, Rudolf. (1951). Theology of the New Testament, trans. Kendrick Grobel, New York: Charles Scribner’s Sons, vol. 1, pp. 190–259.
19.Tresmontant, Claude. (1960). A Study of Hebrew Thought, New York: Desclée & Co., pp. 83–124.
20. Singer, Isidore (ed). (1901–1906). The Jewish Encyclopedia: A Descriptive Record of the History, Religion, Literature, and Customs of the Jewish People from the Earliest Times to the Present Day, 12 vols., New York: Funk & Wagnalls.

  • تاریخ دریافت 07 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 08 دی 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما