واکاوی معنای آیات«...أَلاَّ تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَةَ أَیَّامٍ إِلاَّ رَمْزا...» و «..أَلاَّ تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَ لَیالٍ سَوِیًّا» در تفاسیر و ترجمه‌های فارسی و لاتین بر اساس مطالعه تاریخی تطبیقی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم قرآنی شیراز

2 استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

3 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم

4 عضو هیات علمی دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

چکیده
مفسران و در پیِ ایشان، مترجمان، در معنای دو مفهوم «أَلاَّ تُکَلِّمَ» و «سَوِیًّا» از آیه‌ی 41 سوره‌ی آل‌عمران و آیه 10 سوره مریم - که در مورد بشارت حضرت زکریا به حضرت یحیی و واکنش ایشان به این بشارت است - اختلاف دیدگاه دارند. سیر تاریخی تفسیر دو آیه‌ی مورد بحث، نشان می‌دهد که مفسران عبارت «أَلاَّ تُکَلِّمَ» را دو گونه تفسیر کرده‌اند؛ یکی عدم قدرت زکریا در سخن گفتن و دیگری اختیاری بودنِ سخن نگفتن زکریا؛ و در مواردی یک مفسر از دو آیه، دو تفسیر مختلف ارائه داده‌است. در مورد واژه‌ی «سَوِیًّا» نیز گاهی آن را حال برای فاعل «أَلاَّ تُکَلِّمَ» و گاهی نیز صفت برای «لَیالٍ» عنوان نموده‌اند. روایات متعدی نیز در این زمینه وارد شده که از نظر سند مشکل دارند. اختلاف نظر مفسران بر ترجمه‌های فارسی و لاتین این عبارات تاثیر گذاشته و سبب پیدایش ترجمه‌هایی مختلف گردیده‌است. از طرف دیگر این موضوع در عهد جدید نیز آمده‌است که می‌تواند مؤید برخی دیدگاه‌ها باشد. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد تاریخی تطبیقی برای رسیدن به معنای صواب از عبارات مذکور صورت پذیرفته‌است. نتایج حکایت از عدم توانایی حضرت زکریا در سخن گفتن دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the meaning of the verses" allā tukallimannāsa thalāthata ayyāmin illā ram-zā" and" allā tukallimannāsa thalāthata layālin sawiyyā" in interpretations and Persian and Latin translations based on comparative historical study.

نویسندگان English

mohammadali hemati 1
abdulrasol hadiyan shirazi 2
mahdi abdollahipour 3
vafadar keshavarzi 4
1 Associate Professor of the University of Sciences and Knowledge of the Holy Quran
2 Assistant Professor of the University of Sciences and Knowledge of the Holy Quran
3 Assistant Professor of the University of Sciences and Knowledge of the Holy Quran
4 Assistant Professor of the University of Sciences and Knowledge of the Holy Quran
چکیده English

The commentators and following them, the translators, have different views on the meaning of the two concepts "allā tukallima" and "sawiyyā" from verse 41 of Surah Al-Imran and verse 10 of Surah Maryam. The historical course of the interpretation of the two discussed verses shows that the commentators have interpreted the phrase "allā tukallima" in two ways; One is Zakaria's lack of power to speak and the other is Zakaria's discretion not to speak. In some cases, a commentator has given two different interpretations of two verses. In the case of the word "sawiyyā", sometimes it is used as present tense for the subject "allā tukallima" and sometimes as an adjective for "layālin". There are many narrations in this field that have problems in terms of chain of documents. The difference of opinion of the commentators has affected the Persian and Latin translations of these phrases and caused the emergence of different translations. On the other hand, this topic is also mentioned in the New Testament, which can confirm some views. This research was done with the library method and comparative historical approach to reach the correct meaning of the mentioned expressions. The results indicate Zakaria's inability to speak.

کلیدواژه‌ها English

allā tukallima
sawiyyā
not being able to speak
Zakaria
fasting of silence
قرآن کریم
عهد جدید براساس کتاب مقدس اورشلیم. ( 1397ش). ( پیروز سیار). تهران. نشرنی.
ترجمه های عهد جدید نرم افزار مژده. (دری، مژده، تفسیری)
ابن عاشور، محمد طاهر (1420ق)، التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسه التاریخ العربی، چاپ اول.
 ابن ‏ابى‏ حاتم، عبدالرحمن‌بن محمد،(1419ق)، تفسیر القرآن العظیم، محقق: طیب، اسعد محمد، ریاض، مکتبة نزار مصطفى الباز، ‏چاپ سوم.
ابن‌سلیمان، مقاتل، (1423ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول.
ابن‏عجیبه، احمد،(1419ق)، البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید، محقق: قرشى رسلان، احمد عبدالله‏، قاهره‏، نشر حسن عباس زکی،‏ چاپ اول. 
ابن‌قتیبه، عبدالله‌بن مسلم، (1411ق)، تفسیر غریب القرآن، بیروت، دار و مکتبه الهلال، چاپ اول.
ابوالفتوح رازى، حسین‌بن على،(1408ق)، ‏روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن‏، مصحّح: ناصح، محمدمهدى‏ و یاحقى، محمدجعفر، مشهد، آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى‏، چاپ اول.
ابوحیان، محمدبن یوسف،(1420ق)، ‏البحر المحیط فى التفسیر، محقق: جمیل، صدقى محمد، بیروت، دارالفکر، چاپ اول.
ابوعبیده، معمربن مثنی، (1381ق)، مجاز القرآن، قاهره، مکتبه الخانجی، چاپ اول.
ارفع، کاظم، (۱۳۸۵ش)، ترجمه قرآن، تهران، فیض کاشانی، چاپ سوم. 
انصاریان، حسین، (۱۳۹۳)، ترجمه قرآن کریم، تهران، سازمان دارالقرآن کریم، نشر تلاوت.
آدینه‌وند لرستانی، محمدرضا، (1393ش)، کلمة الله العلیا، ترجمه، تجزیه و ترکیب کلام الله، اسوه، چاپ دوم.
 آلوسى، محمودبن عبدالله‏،(1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی‏، محقق: عبدالبارى عطیه، على‏، بیروت‏، دارالکتب‌العلمیة، منشورات محمد علی بیضون‏، چاپ اول.
آیتی، عبدالمحمد، (1374ش)، ترجمه قرآن، تهران، سروش، چاپ چهارم. 
برزی، اصغر، (1382ش)، ترجمه قرآن، بنیاد قرآن، چاپ اول.
بروجردی، سیدمحمدابراهیم، (1366ش)، تفسیر جامع، تهران، صدر، چاپ سوم.
پانى‏پتى، ثناءالله‏،(1412ق)، التفسیر المظهرى،‏ پاکستان،کویته، مکتبة رشدیه‏ ‏.
پورجوادی، کاظم، (1375ش)، ترجمه قرآن، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ سوم.
ترجمه قرآن قرن دهم، مترجم ناشناس، (1383ش)، تصحیح علی رواقی، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چاپ اول.
ثعلبى نیشابورى، ابو اسحاق احمد بن ابراهیم، (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن؛ بیروت،  دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول.
ثقفی‌تهرانی، محمد (1386)، روان جاوید در تفسیر قرآن مجید، برهان، چاپ سوم.
حجتی، مهدی، (۱۳۸۴)، گلی از بوستان خدا (ترجمه قرآن)، قم، بخشایش، چاپ دهم.
حسینی زبیدی، محمدمرتضی، (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، تحقیق علی هلالی وعلی سیری، بیروت، دارالفکر، چاپ اول.
خسروانی، علیرضا، (1390ق)، تفسیر خسروی، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه، چاپ اول.
خطیب، عبداللطیف، (2000م)، معجم القراءات، دمشق، دار سعدالدین.
خطیب شربینى، محمد بن احمد، تفسیر الخطیب الشربینى المسمى السراج المنیر، محقق: شمس‏الدین، ابراهیم‏، بیروت، ‏دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، ‏1425ق، چاپ اول.
درویش، محى‏الدین، ‏(1415ق)، اعراب القرآن الکریم و بیانه‏، حمص، چاپ چهارم.
دعاس، احمد عببد، (1425ق)، اعراب القرآن الکریم، دمشق، دار الفارابی للمعارف‏، چاپ اول. 
دهلوی، شاه‌ولی‌الله، (1394ش)، تهران، احسان، چاپ سوم.
رضایى اصفهانى، محمدعلى و همکاران، (1383ش)، ترجمه قرآن، قم، موسسه تحقیقاتى فرهنگى دارالذکر، چاپ اول.
رهنما، زین‌العابدین(1354ش)، ترجمه قرآن، تهران، سازمان اوقاف، چاپ اول.    
زحیلى، وهبه،(1422ق)، التفسیر الوسیط( زحیلى)، دمشق‏، دار الفکر، چاپ اول.
سباتینو موسکاتی و دیگران.(1414ق). مدخل الی اللغات السامیه المقارن، ترجمه مهدی المحزونی  و عبد الجبار المطبی،  بیروت، عالم الکتب.
سراج، رضا، (1390ق)، ترجمه قرآن، تهران، سازمان چاپ دانشگاه، چاپ اول.    
شبّر، عبدالله،(1407ق)، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین‏، مقدمه نویس: بحر العلوم، محمد، کویت‏، نشر شرکة مکتبة الالفین‏، چاپ اول.
شعرانی، ابوالحسن، (۱۳۷۴ش)، قرآن مجید با ترجمه فارسی و خواص سور و آیات، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه، چاپ اول.
شنقیطى، محمدامین‏أضواء البیان فى إیضاح القرآن بالقرآن‏، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون،‏1427ق، چاپ اول.
صفارزاده، طاهره، (1394ش)، ترجمه فارسی و انگلیسی قرآن، قم، اسوه، چاپ پنجم.
صفوی، سیدمحمدرضا، (1388ش)، ترجمه قرآن بر اساس المیزان، قم، دفتر نشر معارف، چاپ‌ اول.
صفی‌علی‌شاه، حسن، (1378ش)، تفسیر صفی، تهران، منوچهری، چاپ اول.
صلواتی، محمود، (1387ش)، ترجمه قرآن، تهران، مبارک، چاپ اول.    
صنعانی، عبدالرزاق‌بن همام، (1411ق)، تفسیر القرآن العزیز، بیروت، دار المعرفه، چاپ اول. 
طاهری قزوینی، علی‌اکبر، (1380ش)، ترجمه قرآن، انتشارات قلم، چاپ اول.
طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1390ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم. چاپ1374 را استفاده کرده ایم
طبرانى، سلیمان‌بن احمد،(2008م)، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، اردن- اربد، دار الکتاب الثقافی، ‏ چاپ اول.
طبرسی، فضل‌بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم.
طبری، محمدبن جریر، (1412ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفه، چاپ اول.
طیب، عبدالحسین،(1369ش)، اطیب البیان فی تفسیر القرآن‏، تهران‏، اسلام‏، چاپ دوم.
عکبرى، عبدالله بن حسین‏، (1419ق)، التبیان فی إعراب القرآن‏، ریاض، بیت الأفکار الدولیة، چاپ اول.
علوان، عبدالله بن ناصح، (1427ق)،‏ اعراب القرآن الکریم، محقق: عبد، محمد محمد، طنطا، چاپ اول.
عیاشی، محمدبن مسعود، (1380ق)، تفسیر عیاشی، تهران، مکتبه العلمیه الاسلامیه، چاپ اول.
فارسی، جلا‌ل‌الدین، (۱۳۶۹ش)، ترجمه قرآن، تهران، انجام کتاب، چاپ اول.
فخررازی، محمد بن عمر، (1420ق)، تفسیر مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم.
فرای نحوی، یحیی‌بن زیاد، (1980م) معانی القرآن، قاهره، الهیئه المصریه العامه للکتاب، چاپ دوم.
فضل‌الله، سیدمحمدحسین، (1419ق)، من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک، چاپ اول.
فولادوند، محمدمهدی، (1376ش)، ترجمه قرآن، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی،چاپ سوم. 
کاویانپور، احمد، (1378ش)، ترجمه قرآن، انتشارات اقبال، چاپ سوم. 
مدرسى، محمدتقى،(1419ق)، من هدى القرآن‏، ‏تهران‏، دار محبّی الحسین، ‏ چاپ اول.
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، (1385ش)، ترجمه قرآن، قم، بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، چاپ اول.
مشکینی، علی، (1381ش)، ترجمه قرآن، قم، انتشارات الهادی، چاپ دوم.
مصباح زاده عباس، (1380ش)، ترجمه قرآن، بدرقه جاویدان، چاپ اول.    
معزی، محمد کاظم. (۱۳۷۲ش)، ترجمه قرآن، قم، اسوه، سازمان اوقاف و امور خیریه، چاپ اول.
مکارم شیرازی، ناصر، (1371ش)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دهم.
مکارم شیرازى، ناصر،(1373ش)، ترجمه قرآن، قم، ‌دار القرآن الکریم( دفتر مطالعات تاریخ ومعارف اسلامى)، چاپ دوم‌.
مکى بن حموش،‏ (1423ق)، مشکل اعراب القرآن‏، مصحح: سواس، یاسین محمد، بیروت، دار الیمامة، چاپ سوم.
موسوی گرمارودی، سید علی، (1384ش)، ترجمه قرآن، تهران، قدیانی، چاپ دوم.
میبدى، احمدبن محمد،(1371ش)، کشف الاسرار و عدة الابرار( معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصارى)، به اهتمام حکمت، على اصغر، تهران‏، امیر کبیر، چاپ پنجم.
نحاس، احمد بن محمد، (1421ق) اعراب القرآن( نحاس)، بیروت،  دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
نسفی، عمربن محمد (1376ش)، ترجمه ‏ای کهن به فارسی موزون و مسجع به ضمیمه آیات قرآن، تصحیح عزیزالله جوینی، تهران، سروش، چاپ اول.    
الهی قمشه‌ای، مهدی، (1399ش)، ترجمه قرآن، آوای ماندگار، چاپ اول.
یاسری، محمود، (1415ق)، ترجمه و خلاصه تفسیر، قم، بنیاد فرهنگی امام مهدی(ع)، چاپ اول.
Adel Theodor Khoury (2005) Der Koran: erschlossen und kommentiert von  Düsseldorf: Patmos.
Ahmadiyya Muslim Jamaat (2012), Der Heilige Qur’an, Veröffentlicht.
 Ahmed Muhammad and Samira (1994), The Koran, Complete Dictionary and Literal Translation, Vancouver, Canada.
Ali, Abdullah Yusuf (1934). The Holy Qurān: English Translation & Commentary (With Arabic Text) (1st ed). Kashmiri Bazar, Lahore: Shaikh Muhammad Ashraf.
Amir M.A. Zaidan. At-tafsiir - Der Quraan-Text und seine Transkription und Übersetzung, Islamologisches Institut, 2009
costaz, louis,s.j, dictionnaire syriaqus- francais, syriac-english dictionary,قاموس سریانی عربی , Third Edition, Beyrouth, dar el-machreq(دارالمشرق)  2002.
Arthur John Arberry (1955), The Koran Interpreted, Allen & Unwin, London.
Denise Masson (1967) Le Coran, translation and notes, Paris, Gallimard.
Irving, T.B. (Al-Hajj Ta'lim Ali), (1985), The Qur'an Translation and Commentary, first edition, Amana Books, Brattleboro, Vermont.
Muhammad Hamidullah (1966) Le Saint Coran: traduction et commentaire, paris, Le Club Français Du Livr.
Muhammad ibn Ahmad ibn Rassoul (1991), Al-Qur’ān al-Karīm. Die ungefähre Bedeutung in deutscher Sprache. Köln.
progressive Muslims (2008), The Message, A Translation of the Glorious Qur'an, Brainbow Press.
Qarai, Ali (2019), The Qur'an: With a Phrase-by-Phrase English Translation, 6th Edition, Independently published.
Rudi Paret (2014), Der Koran: Übersetzung von Rudi Paret (German Edition), Kohlhammer Verlag, 12th ed. Edition.
Sarwar, Shaykh Muhammad (2011), The Holy Qur'an: The Arabic Text and English Translation, sixth edition, e-book.
Shakir, Muhammad Habib (2001), The holy quran: arabic text and english translation, Worldwide Organization For Islamic Services (WOFIS)

https://www.dukhrana.com

  • تاریخ دریافت 25 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1402