درآمدی تحلیلی بر نزول و تنزیل ادبی قرآن کریم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات فارسی-دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی-دانشگاه کاشان

چکیده
چکیده
نزول یا تنزّل قرآن کریم در وجوه مختلف زبانی، ادبی و روشی صورت گرفته است. در مقاله حاضر، با روشی توصیفی، تحلیلی و هرمنوتیکی کوشش شده که به ابعاد نظری و معانی مختلف نزول یا تنزیل ادبی قرآن پرداخته شود، و روش‌ها، عوامل مختلف این امر بازنمایی و اختصاراً تحلیل شود. نسبت‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌های زبان و ادبیات با زبان و ادبیات قرآن از مقدمات مقال است، و اهمّ اختلافات از حیث اهداف و انگیزه‌های هریک معرفی شده است. در بخش دوم، معانی و ابعاد متعدد نزول یا تنزیل ادبی قرآن، و برخی روش‌ها و دسته بندی‌های قابل ذکر در خصوص انواع و شیوه‌های تنزّل قرآن معرفی شده که در ساحت زبان و ادبیات قابل استنباط است. درنهایت با ذکر عوامل مختلف تنزیل ادبی قرآن، و با تأکید بر عوامل معطوف به خواننده، تأکید و تبیین شده است که چگونه توجه به مجموعه این نسبت‌ها و تفاوت‌ها، و معانی و ابعاد می‌تواند مخاطب را از قبول فرضیات اشتباه باز دارد و راه انتقاد بر آن فرضیات را بازگشایی کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An analytical introduction to the revelation and literary reduction of the Holy Quran

نویسنده English

reza rouhani
چکیده English

The revelation of the Holy Quran has been done in various linguistic, literary and methodological aspects. In this article, with a descriptive, analytical and hermeneutic method, an attempt has been made to deal with the theoretical dimensions and different meanings of the literary descent of the Qur'an, and to represent and briefly analyze the various methods and factors of this matter. The relations, similarities and differences between the language and literature with the language and literature of the Qur'an are among the introductions of the article, and the main differences are introduced in terms of the goals and motivations of each. In the second part, several meanings and dimensions of the descent or literary descent of the Qur'an, and some methods and categories that can be mentioned regarding the types and methods of the descent of the Qur'an are introduced, which can be deduced in the field of language and literature. Finally, by mentioning the factors against the literary reduction of the Qur'an, it has been emphasized and explained how paying attention to the set of these ratios and differences, and meanings and dimensions can prevent the audience from accepting wrong assumptions and the way to criticize those assumptions.

کلیدواژه‌ها English

"Quranic language"
"Quranic literature"
"Quranic revelation and discounting methods"
"Factors of literary reduction of the Qur'an"
قرآن کریم
ابوزید، نصرحامد (1378)، رویکرد عقلانی در تفسیر قرآن، اول، تهران: نیلوفر.
ایازی، سید محمد علی (1380)، قرآن و فرهنگ زمانه، دوم، رشت: کتاب مبین.
ایازی، سید محمدعلی (1383)، «معناشناسی و رابطة آن با دانش تفسیر قرآن کریم»، مجله تحقیقات علوم قرآن و حدیث، پاییز و زمستان 1383، شماره 2.
ایگلتون، تری (1395)، آثار ادبی را چگونه باید خواند، ترجمه محسن ملکی و بهزاد سالکی، اول، تهران: هرمس.
پالمر، فرانک ر (1374)، نگاهی تازه به معناشناسی، ترجمه کورش صفوی، دوم، تهران: کتاب ماد(مرکز).
پورنامداریان، تقی (1393)، «گزاره های زبانی و ادبیت کلام»، نقد ادبی، س 7، ش 27، ص 11-28.
حسومی، ولی‌الله (1392)، ﺗﺤﻠﯿﻞ زﺑﺎن  ادﺑﯽ قرآن  ﺑﺎ ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ ﻧﻘﺪ ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺟﺪاﯾﯽ زﺑﺎن ادﺑﯽ از زﺑﺎن ﻋﺎدی، نقد و نظر، سال 18، شماره 72، زمستان 1392.
حقشناس، علی‌محمد (1382)، زبان و ادب فارسی در گذرگاه سنت و مدرنیته، اول، تهران: آگه.
دیچز، دیوید (1373)، شیوه‌های نقد ادبی، ترجمة محمدتقی صدقیانی و غلامحسین یوسفی، چهارم، تهران: علمی.
روحانی، رضا (1400)، «بررسی مباحث، مسائل و ابعاد نزول زبانی قرآن»، مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، دوره 5، شماره 4، ص 29-56. 
ریکور، پل (1373)، زندگی در دنیای متن، ترجمة بابک احمدی، اول، تهران: مرکز.
سبحانی، جعفر (1400/1379)، ال‍ح‍دی‍ث‌ ال‍ن‍ب‍وی‌ ب‍ی‍ن‌ ال‍روای‍ه‌ وال‍درای‍ه‌، بیروت: دار اضواء. 
سعیدی روشن، محمدباقر (1385)، تحلیل زبان قرآن و روش شناسی فهم آن، دوم، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
سلدن، رامان (1372)، راهنمای نظریة ادبی معاصر، ترجمة عباس مخبر، اول، تهران: طرح نو.
سید قطب، (1359)، آفرینش هنری در قرآن، ترجمه محمدمهدی فولادوند، اول، تهران: بنیاد قرآن.
سیدی، سیدحسین (1394)، «تغییر معنایی در واژگان قرآن، بررسی بینامتنی قرآن با شعر جاهلی»، مجلة پژوهش‌های قرآنی، سال بیستم، شمارة 1، پیاپی 74،، بهار 1394.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1367)، موسیقی شعر، اول، تهران: آگاه.
صفوی، کورش (1373) از زبان‌شناسی به ادبیات، جلد اول: نظم، اول، تهران: چشمه. 
صفوی، کورش (1380) از زبان‌شناسی به ادبیات، جلد دوم شعر، اول، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی. 
 صفوی، کورش (1380)، گفتارهایی در زبان شناسی، اول، تهران: هرمس.
عواء، سلوی محمد (1382)، بررسی زبان شناختی وجوه و نظایر در قرآن کریم، ترجمه سید حسین سیدی، اول، مشهد: به نشر وابسته به آستان قدس رضوی.
فاولر، راجر (1395) سبک و زبان در نقد ادبی، ترجمه مریم مشرف، اول، تهران: سخن.
فتوحی، محمود (1390) سبک‌شناسی، نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها، اول، تهران: سخن.
قائمی نیا، علیرضا (1393)، «استعاره‌های مفهومی در آیات قرآن»، زبان استعاری و استعاره‌های مفهومی، رضا داوری و دیگران، دوم، تهران: هرمس.
مجلسی، محمد باقر (١٤٠٣ – ١٩٨٣)،  البحار الانوار، تحقیق السید إبراهیم المیانجی و محمد الباقر البهبودی، سوم، بیروت: موسسه الوفاء.
مولوی، جلال الدین محمد (1387)، مثنوی معنوی، تصحیح نیکلسن، سوم، تهران: کاروان.
نوبهار، رحیم (1397)، «تحلیل ادبی آیه 112 سوره نحل از چشم انداز گونه شناسی استعاره»، پژوهشهای ادبی-قرآنی، سال 6، شماره 1، ص 145-162. 
واعظی، احمد (1383)، «ساحت‌های معناپژوهی»، روش شناسی علوم انسانی، تابستان 1383، شماره 39.
ولک، رنه و آوستن وارن (1373)، نظریة ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، اول، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
یاکوبسن، رومن (1380)، «وجه غالب»، ترجمه بهروز محمودی بختیاری، در مجموعة ساخت‌گرایی، پساساخت‌گرایی و مطالعات ادبی، گروه مترجمان، به کوشش فرزان سجودی، اول، تهران: حوزة هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
یاکوبسن، رومن (1380)، «زبان‌شناسی و شعرشناسی»، ترجمه کورش صفوی، در گفتارهایی در زبان‌شناسی، اول، تهران: هرمس. 

  • تاریخ دریافت 25 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 17 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1403